Lea Ypi

Lea Ypi
Persoonsgegevens
Geboortedatum	8 september 1979
Geboorteplaats	Tirana
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Universiteit Sapienza Rome (2002), European University Institute (2008), European University Institute (2008)[1]
Beroep	filosoof,[2][1][3] academisch docent,[2][3][4][5] politicoloog,[6] schrijver, academicus[7]
Werken
Bekende werken	Free: Coming of age at the end of history (Vrij - opgroeien aan het einde van de geschiedenis)
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	Academia Europaea
Prijzen en onderscheidingen	Lid van de British Academy (2024)[8]
Website
Portaal    Literatuur

Lea Ypi (Tirana, 1979) is een Albanese schrijver en filosoof. Haar boek Free: Coming of Age at the End of History werd vertaald in meer dertig talen waaronder het Nederlands.

Lea Ypi werd in 1979 geboren in Tirana^[9] en groeide op in Durrës in Albanië.^[10] Haar overgrootvader, Xhafer Ypi, was premier van Albanië in 1921,^[11][12] iets wat zij niet wist.^[9][13] In het communistische Albanië moest zij Xhaver Ypi verplicht verachten.^[13][14] Ze verliet Albanië in 1998 na de ineenstorting van het communisme^[15] onder Enver Hoxha en Ramiz Alia om in Italië filosofie te studeren.^[16] Ze was opgegroeid als een bevlogen socialist^[9] en het gevoel door het communistische regime voor de gek te zijn gehouden in een van leugens vergeven land bewoog haar om filosofie te studeren.^[13] "Die scepsis over de waarheid die tevoorschijn kwam na een grote leugen heeft me nooit echt verlaten," zei ze hier zelf over.^[13]

Ze studeerde aan het European University Institute en voltooide een postdoconderzoek aan de universiteit van Oxford.^[17] Ze is hoogleraar politieke theorie aan de London School of Economics en universitair hoofddocent filosofie aan de Australian National University en is gespecialiseerd in politieke theorie en rechtvaardigheid.^[18] Lea Ypi hield in 2023 de Van der Leeuw-lezing in de Martinikerk in Groningen.^[19] In 2024 werd Lea Ypi verkozen tot Fellow van de British Academy.^[20] In 2025 was Lea Ypi te gast op het ILFU in Utrecht.

In 2021 verscheen Lea Ypi's autobiografische boek Free: Coming of Age at the End of History. Ze schreef Free tegelijkertijd in het Engels en het Albanees.^[16] De transitie van Albanië van een communistisch naar een post-communistisch land vormde het thema van dit boek.^[10][21] De titel verwijst naar het essay The End of History and the Last Man (Het einde van de geschiedenis en de laatste mens) dat de Amerikaanse politicoloog Francis Fukuyama schreef na het verdwijnen van de communistische regimes in Oost-Europa in 1989.^[16] Free: Coming of Age at the End of History werd in meer dan dertig talen vertaald, onder meer in het Nederlands als Vrij – Opgroeien aan het einde van de geschiedenis door Luud Dorresteijn.^[22] Het kreeg goede reviews,^[20][11] maar werd in Albanië niet zo goed ontvangen.^[16] Free werd genomineerd voor meerdere prijzen en werd bekroond met de Ondaatje Prize.^[17][23]

Toen een foto Lea Ypi's grootmoeder viraal ging in Albanië, besloot ze om haar levensgeschiedenis te achterhalen,^[11][20] die in 2025 verscheen als Indignity: A Life Reimagined. Hiervoor dook Lea Ypi onder meer in het Sigurimi-archief,^[23] het archief van de veiligheidsdienst van Albanië.^[11] De roman is een verslag van Ypi's zoektocht in de archieven in de ik-vorm en het leven van haar grootmoeder in de derde persoon enkelvoud.^[20][23] Ypi deed dit om een duidelijkere scheiding aan te brengen tussen literatuur en non-fictie.^[23] Indignity: A Life Reimagined werd in het Nederlands vertaald als Onwaardig − Overleven in een tijd van extremen door Luud Dorresteijn.

Lea Ypi woont in Londen.^[21]