Laminaria

Laminaria
Laminaria hyperborea
Taxonomische indeling
Domein: Eukaryota (Eukaryoten) Rijk: Chromista Stam: Heterokontophyta Klasse: Phaeophyceae (Bruinwieren) Orde: Laminariales Familie: Laminariaceae
Geslacht
Laminaria J.V.Lamouroux, nom. cons, 1813
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Laminaria op Wikispecies
(en) World Register of Marine Species
Portaal    Biologie

Laminaria is een geslacht uit de familie Laminariaceae.^[1] Diverse soorten uit de orde van de Laminariales (kelp) vormen uitgestrekte kelpwouden aan de kusten van de Noord- en Zuid-Atlantische Oceaan en de Noordelijke Stille Oceaan. Ze worden economisch gebruikt om alginaat te verkrijgen.

Laminaria soorten zijn meerjarige zeewieren die meer dan een meter hoog kunnen worden en een leeftijd kunnen bereiken van 2 tot 18 jaar. Het thallus bestaat uit een aanhechtingsorgaan (rizoïde), een stengel (cauloïde) en een bladachtig oppervlak (fylloïde).

Het aanhechtingsorgaan is gewoonlijk vertakt, zeldzamer schijfvormig (bij L. solidungula en L. yezoensis) of wortelstokachtig (bij L. sinclairii en L. rodriguezii). De cauloïde, die in doorsnede rond of afgeplat is, kan hol zijn of gevuld zijn met merg. Bij sommige soorten zijn jaarringen in de cauloïde te zien.

De fylloïde ("blad") is ofwel geheel en ontwikkeld of heeft een duidelijke centrale streng of is onvolledig gedeeld in vingervormige segmenten. Het oppervlak is overwegend glad, soms met een gebobbeld oppervlak.

De "bebladering" wordt elk jaar vernieuwd vanaf de voet. Al in de winter worden de reservestoffen, die in het oude "blad" zijn opgeslagen, naar de groeizone bij de overgang naar de cauloïde verplaatst. Bij toenemend licht groeit daar in het voorjaar een nieuwe fylloïde, waaraan het "blad" van het voorgaande jaar aanvankelijk nog vastzit. Bij sommige soorten valt het oude "blad" in zijn geheel af, bij andere degenereert het geleidelijk aan de uiteinden.

Laminaria-soorten accumuleren jodium tot 30.000 keer het gehalte in zeewater. Dit maakt ze de krachtigste jodiumaccumulatoren van alle levende wezens. Het jodiumgehalte van Laminaria digitata kan 0,25 tot 5% droge stof bedragen.

Laminaria laat een generatiewisseling zien met twee heel verschillende generaties. Het zichtbare zeewier is de diploïde (de sporofyt). In de herfst en winter worden de buisvormige sporangia aan weerszijden van de fylloïden gevormd op onregelmatige, donkere plekken, waarin door meiose 32 beweeglijke zoösporen ontstaan. Deze hebben een enkele plastide en hebben geen lichtgevoelige vlek of zwelling aan de basis van het zweepstaartje (flagellum).

De zoösporen vestigen zich en groeien uit tot microscopisch kleine haploïde gametofyten, die bestaan uit enkele cellen of vertakte celdraden. De vorming van de gameten wordt in gang gezet door blauw licht. Gameten worden gevormd als de temperatuur geschikt is en er genoeg voedingsstoffen in het water aanwezig zijn. De mannelijke gametofyten vormen bosjes kleurloze, eencellige antheridia aan de uiteinden van de takken, die elk een enkele spermatozoïde met twee zweepstaartjes vrijgeven. Bij vrouwelijke gametofyten kan elke cel zich ontwikkelen tot een eencellig oogonium en een enkele eicel vormen (met rudimentair zweepstaartje). De eicel hecht zich aanvankelijk aan het oogonium en komt meestal vrij in de eerste 30 minuten na het donker. De eicellen scheiden tegelijkertijd een feromoon af, dat de zaadcellen van de antheridia naar de eicellen lokt. Na bevruchting zinkt de zygote en ontkiemt tot een jonge sporofyt.

De jonge planten worden voor het eerst vruchtbaar als ze twee of drie jaar oud zijn. De levenscyclus van Laminaria wordt sterk beïnvloed door de seizoenen. De lente is de tijd van de sterkste groei. Slechts enkele soorten (Laminaria digitata, L. ochroleuca en de kortlevende L. rodriguezii en L. ephemera) zijn vruchtbaar in de zomer.