Lakenhalle van Ieper
| Belfort met Lakenhal, Ieper | ||
|---|---|---|
| Onderdeel van de werelderfgoedinschrijving: Belforten van België en Frankrijk | ||
 | ||
De Lakenhal met het Belfort | ||
| Land | .svg.png){kind=small} België | |
| Coördinaten | 50° 51′ NB, 2° 53′ OL | |
| UNESCO-regio | Europa en Noord-Amerika | |
| Criteria | ii, iv (Uitleg) | |
| Inschrijvingsverloop | ||
| UNESCO-volgnr. | 943-010 | |
| Inschrijving | 1999 (23e sessie) | |
| Uitbreiding | 2005 | |
| Kaart | ||
  | ||
| UNESCO-werelderfgoedlijst | ||
De Lakenhallen van Ieper zijn het gebouwencomplex van de overdekte lakenhallen, het Nieuwerck en de belforttoren van Ieper. De oorspronkelijke lakenhallen zijn gebouwd tussen circa 1250 en 1378[1]. Het monumentale gotische gebouw weerspiegelde de burgerlijke macht en de rijkdom van de machtige lakenstad Ieper.
Het gebouw werd tijdens de Eerste Wereldoorlog volledig vernield en is later weer opgebouwd. Daardoor heeft het gebouw vandaag een grote symbolische waarde.[2]
De Lakenhallen van Ieper bekleedden doorheen de tijd verschillende functies. Vandaag zijn het Yper Museum, het In Flanders Fields Museum en Dienst Toerisme Ieper er gevestigd[3].
Opbouw
Hallen met belforttoren
De vroegst bewaarde vermelding van de 'Halla van Ieper' dateert uit 1173. Dit betreft waarschijnlijk de houten voorganger van het huidige stenen complex. De bouw van de gotische Lakenhallen start wellicht rond 1250, met het bouwen van de belforttoren. Mogelijks was dit een uitbouw van al aangelegde fundamenten voor de belforttoren. Volgens kronieken legde Boudewijn van Constantinopel op 1 maart 1200 de eerste steen, maar huidig onderzoek naar de bouwwijze- en vorm ondermijnt deze datering[4].
Het geheel van de vier hallen rond de belforttoren heeft de vorm van een trapezium, echter met niet helemaal evenwijdige zijden. De Donkerpoort deelt het complex in tweeën.
Het volledige complex was in die tijd een van de vroegste grote gebouwen ten noorden van de Alpen.[5]
Nieuwerck
Aan de oostzijde werd in 1360 het Gulden Halleke aangebouwd tegen het hallencomplex, in 1620 vervangen door het Nieuwerck.
Verwoesting
In de Eerste Wereldoorlog wordt het gebouw bijna volledig verwoest. De belforttoren is ingevallen, de oostvleugel is bijna volledig vernield, op enkele zuilen na en een hoektoren. De west- en noordgevel zijn enigszins bewaard. Ook het Niewerck is tot enkele zuilen herleid.
Heropbouw
Na de oorlog woedt discussie over de heropbouw van de stad Ieper, waarbij het Britse Rijk de stad Ieper als ruïne wil bewaren. Tussenoplossingen worden overwogen, maar niet uitgevoerd. De Belgische Staat besluit tenslotte tot de heropbouw van de stad.
De gerestaureerde lakenhallen werden in 1967 voltooid. Koning Boudewijn huldigt het stadhuis plechtig in op 4 november 1967. De architecten, waaronder Jules Coomans, opteerden voor een getrouwe reconstructie van de vooroorlogse toestand. Onderaan de lakenhallen zijn de originele stenen nog zichtbaar; dit zijn de grootste. Hoe meer men naar boven gaat, hoe kleiner de stenen worden.
Torenbewoners
In de belforttoren bevindt zich een beiaard met 49 klokken met een totaalgewicht van 11.892 kg. Elk kwartier speelt een automatisch spel het Iepers Tuindaglied. Kwart voor en kwart na het uur speelt een korte versie, op het halfuur een langere, en op het uur zelf speelt het volledige lied.
Op de torenspits van het belfort staat een windwijzer in de vorm van een gouden draak die de naam Margriet draagt. Bij de restauratie van de stadsdraak in 2021 werd in haar buik een boodschap gestoken voor de toekomstige Ieperlingen, die luidt: "Ieperling daar, op de schubben van mijn lijf voel je de eelt van tijd, klauwen en krassen, verhalen van vechten en pijn. In mijn blik lees je herstel en hoop, veerkracht van generaties, heropbouw, pijn en kracht, trotse tentakels van strijd. Samen koesteren we elke steen van onze stad."[6]
Functie
De lakenhallen werden vroeger gebruikt als opslag- en handelsplaats van lakens. In elke deuropening onder aan het belfort werden lakens verkocht. Ieper was in de middeleeuwen beroemd vanwege de goede kwaliteit lakens.
Volgens een eeuwenoude traditie werd tijdens de Ieperse jaarmarkt een kat levend van de belforttoren gegooid. Dit gebruik doofde uit in 1817 maar werd in 1938 hernomen tijdens de Kattenstoet, zij het dat de stadsnar sindsdien speelgoedkatten werpt.
Tegenwoordig is de Lakenhalle een door UNESCO beschermd monument als onderdeel van de gezamenlijke inschrijving van een groep belforten in België en Frankrijk.
In de huidige hallen zijn twee musea gevestigd: het In Flanders Fields Museum, sinds 1998, en het Yper Museum, sinds 2018, alsook de Dienst Toerisme en het Kenniscentrum van het In Flanders Fields Museum.
Symbolische waarde
De heropgebouwde Lakenhallen staan symbool voor de vernielingen van de Eerste Wereldoorlog in België, maar symboliseren ook de hoop bij de heropbouw van de naoorlogse stad.
Wetenswaardig
- Het Calcutta High Court, een gebouw van Walter L. B. Granville uit 1872, is gemodelleerd naar de Ieperse lakenhal.
Externe link
- Lakenhalle van Ieper in de inventaris van het agentschap Onroerend Erfgoed
Literatuur
- A. Bras en J. Cornillie, Geschiedenis van de Lakenhalle te Ieper vanaf den opbouw tot onder den wereldoorlog, Ieper, s.d.
- Alphonse Vandenpeereboom, Les Halles d'Ypres (= Ypriana, vol. I), 1878
- ↑ De Lakenhallen. Yper museum. Geraadpleegd op 10 december 2025.
- ↑ Dewilde, Marc (21 maart 2017). Toevalsvondst in Wieltje (Ieper - Sint-Jan) (agentschap Onroerend Erfgoed: Brussel).
- ↑ Musea. Toerisme Ieper - Alle info voor jouw bezoek. Geraadpleegd op 10 december 2025.
- ↑ Belfort-Lakenhal. inventaris.onroerenderfgoed.be (14 mei 2024). Geraadpleegd op 10 december 2025.
- ↑ Rolf Falter, België: Een geschiedenis zonder land, (Antwerpen: De Bezige Bij, 2012), 85.
- ↑ VRT NWS, Gouden Draak Margriet terug op Belfort in Ieper mét boodschap in de buik: zo komt de legende toch uit. vrtnws.be (1 december 2021). Gearchiveerd op 2 december 2021. Geraadpleegd op 1 december 2021.