Kołobrzeg

**Kołobrzeg**
Kolberg
Stad in Polen
	;
Situering
Woiwodschap	West-Pommeren
District	Powiat Kołobrzeski
Gemeente	Kołobrzeg
Coördinaten	54° 10′ NB, 15° 34′ OL
Algemeen
Oppervlakte	25,67 km²
Inwoners ; (31-12-2010)	44.984 ; (1750 inw./km²)
Overig
Postcode	78-100–78-106
Identificatiecode	3208011
Website	i-kolobrzeg.pl/
Foto's
	Het raadhuis van Kołobrzeg in 2010
Portaal	Polen

Kołobrzeg (Duits: Kolberg, tot 1891 Colberg) is een stad in het Poolse woiwodschap West-Pommeren, gelegen in de powiat Kołobrzeski. De stad ligt aan de Oostzee bij de monding van de Parsęta (Duits: Persante) en telt 44.984 inwoners (2010). Kołobrzeg heeft een marinehaven en is een badplaats.

Geschiedenis

De eerste vermeldingen van de plaats Cholberg stammen uit documenten uit 971 en 1018 waarin de plaats salsa Cholbergiensis wordt genoemd vanwege de zoutbronnen in de stad. Als handelsplaats behoorde Kolberg bij het hertogdom Pommeren. In het jaar 1000 predikte de vermoedelijk Scandinavisch-Germaanse en West-Slavische missionaris en bisschop Reinbern het christendom onder de bevolking. Na een heidense opstand werd de kerstening van de bevolking onder dwang voltooid door de later heilig verklaarde Otto van Bamberg in 1124. In 1181 werd het hertogdom Pommeren deel van het Heilige Roomse Rijk.

In 1255 werd door hertog Wratislaw van Pommeren enkele kilometers noordelijker een stad gesticht die werd bevolkt door immigranten uit het noorden van Duitsland, voornamelijk uit Rostock en Lübeck. Kolberg was van 1361 tot 1610 lid van de Hanze. De residentie van de bisschop van Cammin werd naar Kolberg verplaatst en er werd een vorstbisdom gesticht onder bescherming van de Pommerse hertogen.

Na de reformatie in 1530 werd het bisdom werd in 1535 geseculariseerd. Het grootgrondbezit kwam aan de lutherse kerk. Tijdens de Dertigjarige Oorlog bezette Zweden de stad in 1641. In 1648 kwam Kolberg bij Brandenburg-Pruisen en uitgebouwd tot vestingstad. Na een lange belegering door Russische legers werd de vesting in 1760 verwoest en later ontmanteld. De vestingwerken werden door Pruisen heropgebouwd en hielden in 1807 stand tegen het Franse leger van Napoleon.

Vanaf eind 19e eeuw ontwikkelde de stad zich tot een badplaats en kuuroord aan de Oostzee.

Eerste Wereldoorlog

Kolberg bevond zich tijdens de Eerste Wereldoorlog ver van het front. Als gevolg van de Engelse zeeblokkade werd de handel over zee belemmerd. Tijdens de periode 1914-1918 fungeerde Kolberg als hospitaalstad. Gewond geraakte of zieke militairen werden hierheen gebracht voor behandeling en genezing. 42-43 In 1919 werd het door veldmaarschalk Paul von Hindenburg hoofdkwartier van het Duitse opperbevel in 1919 verplaatst naar Kolberg. ^[1]

Nazi-Duitsland

Bij de Duitse Rijksdagverkiezingen van 1933 waren in Kolberg 50.2% van de stemmen voor de nationaalsocialisten (NSDAP). De eerste jaren van Adolf Hitlers bewind waren een succesvolle periode voor de badplaats met tienduizenden gasten. Enkele jaren vooruitlopend op landelijke wetgeving werd de badplaats al in juli 1935 Judenfrei verklaard. Veel Joden waren vanwege het antisemitisme naar Berlijn verhuisd. In 1938 werden er nog 132 Joodse burgers. In 1942 werden alle nog overgebleven Joden gedeporteerd, waarvan de meesten werden vermoord. Slechts zeven Joden bleven over, die vermoedelijk beschermd werden door hun gemengde huwelijk met een Arische partner.^[2]

Tweede Wereldoorlog

In Kolberg verbleven van januari tot maart 1945 ongeveer 250.000 vluchtelingen uit Oost-Pruisen.^[3] In maart 1945 vond in en rond de stad een slag plaats tussen het Duitse en het Sovjet leger, waarbij 90% van de bebouwing werd verwoest. 75.000 burgers en militairen werden uit de stad geëvacueerd naar het westen. Door de aanwezigheid van vluchtelingen en buitenlandse dwangarbeiders is het aantal burgerslachtoffers moeilijk te bepalen. Schattingen lopen uiteen van enkele duizenden tot 17.000 burgerdoden.^[4]

Na de Tweede Wereldoorlog

Na de Tweede Wereldoorlog werden Pommeren en dus ook Kolberg deel van Polen. De helft van de oorspronkelijke 34.000 inwoners was nog in de stad en deze werden naar het westen verdreven.

Vanwege het militaire belang werd de stad snel heropgebouwd met hoogbouw. Enkele belangrijke monumenten als het stadhuis en de Domkerk werden herbouwd. Het verwoeste stadscentrum werd in de jaren 90 in oude stijl gereconstrueerd.

Bezienswaardigheden

De Dom of Mariabasiliek, een gotische kerk uit de 14e eeuw
Raadhuis (Ratusz, Duits: Kolberger Rathaus), een neogotisch werk uit 1832 van de Pruisische hofarchitect Karl Friedrich Schinkel
Legermuseum, museum van het Poolse leger
Een 220 meter lange pier

Geboren in Kolberg

Christoph Bernhard (1628-1692), componist
Christiaan Hendrik Trotz (1703-1773) hoogleraar Rechtsgeleerdheid te Franeker en te Utrecht
Albert Marth (1828-1897), astronoom
Magnus Hirschfeld (1868-1935), seksuoloog, homoactivist
Hans-Jürgen Stumpff (1889–1968), generaal, tekende op 8 mei 1945 de Duitse capitulatie namens de Luftwaffe
Egon Krenz (1937), laatste KPD-partijsecretaris en lid van het Politbüro in de DDR
Natalia Krakowiak (1990), theateractrice en zangeres
Daria Korczyńska (1981), atleet

Bijzonderheid

In Kolberg werd de duurste film die de Duitse productiemaatschappij UFA ooit maakte - bijna 9 miljoen Reichsmark – opgenomen terwijl het Sovjetfront naderde. Desondanks dienden duizenden soldaten van de Wehrmacht als figuranten en voor de aanvoer van materieel en mensen werd ook een aanzienlijk beslag gedaan op de spoorwegcapaciteit. Opdrachtgever minister Goebbels achtte de film, getiteld Kolberg van groot propagandistisch belang omdat ze liet zien dat verzet tegen een overmacht uiteindelijk zin zou hebben. Het onderwerp van de film was namelijk het succesvolle burgerverzet tegen Napoleons leger toen dat in 1807 de vestingstad Kolberg wilde innemen. Op 30 januari 1945 kwam de film in Berlijn in première en daarna werd ze ook vertoond in Koningsbergen, Danzig en Breslau, steden die op dat moment al door Sovjet-troepen omsingeld waren. De regisseur was Veit Harlan.