Ui (bouwkunst)
Een ui is een spits toelopende, bolvormige bekroning van een toren, veelal een kerktoren.
De ui kan opengewerkt zijn of gesloten en bekleed met dakbedekking (bijvoorbeeld met leisteen of hout). Boven op de ui staat vaak een kruis of een windhaan. Veel beroemde uienkoepels zijn te vinden in Rusland, waar zij het meest voorkomen in de traditionele kerkgebouwen (Russisch: луковичная глава, loekovitsjnaja glava, letterlijk uienhoofd); deze bouw komt ook voor in Oost-Europa en het Midden-Oosten.
In het Duitse taalgebied komen veel gebouwen voor, vooral kerkgebouwen, die torens met uivormige koepels hebben. Veel van deze koepels dateren uit de tijd van de barok, de 17e of 18e eeuw. De meeste van dit soort koepels staan in Zuid-Duitsland, en in aangrenzende streken in Zwitserland en Oostenrijk. Gebruikelijke benamingen in de Duitse taal hiervoor zijn: Zwiebelturm en Welsche Haube. Dit laatste betekent ongeveer: buitenlandse muts, kap. De herkomst van deze, zeer veel gebruikte, Duitse vakterm is onbekend.
Voorbeelden



.jpg)
België
Religieuze bouwwerken
- Antwerpen: Onze-Lieve-Vrouwekathedraal
- Chevetogne (provincie Namen): klooster
- Hoogstraten (provincie Antwerpen): Sint-Katharinakerk
- Lierneux (provincie Luik): Sint-Andreaskerk
- Hansbeke: Sint-Petrus en Pauluskerk
- Mespelare: Sint-Aldegondiskerk
- Dinant: Collegiale kerk Onze-Lieve-Vrouw van Dinant
- Sint-Truiden: Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Kortenbos
- Herentals: Begijnhofkerk (Herentals)
- Baasrode: Sint-Ursmaruskerk (Baasrode)
Andere bouwwerken
Luxemburg
- Hachiville (Clervaux): Sint-Martinuskerk
- Troisvierges (Clervaux): Sint-Andreaskerk
- Koerich: Sint-Remigiuskerk
- Bettel: Sint-Hubertuskerk
- Mondercange: Sint-Willibrorduskerk
Nederland
Religieuze bouwwerken
- Amersfoort (Utrecht): Constantinianum
- Barneveld (Gelderland): Oude kerk
- Boxtel (Noord-Brabant): Sint-Petrusbasiliek
- Chaam (Noord-Brabant): Antonius Abtkerk
- Deinum (Friesland): Sint Janskerk
- Dwingeloo (Drenthe): Sint-Nicolaaskerk
- Haarlem (Noord-Holland): Grote of Sint-Bavokerk
- 's-Hertogenbosch (Noord-Brabant): Sint-Janskathedraal
- Houthem (Limburg): Sint-Martinuskerk
- Kerkrade (Limburg): Sint-Jozefkerk
- Leende (Noord-Brabant): Sint-Petrus'-Bandenkerk
- Maastricht (Limburg): Sint-Lambertuskerk (uivormige koepel)
- Noordwolde (Groningen): Kerk van Noordwolde
- Oostvoorne (Zuid-Holland): Hervormde kerk
- Spaubeek (Limburg): Onze-Lieve-Vrouw-Sterre-der-Zeekapel
- Venlo (Limburg): Sint-Martinusbasiliek
- Wijlre (Limburg): Sint-Gertrudiskerk
- Workum (Friesland): Grote- of Sint-Gertrudiskerk
- Vlissingen (Zeeland): Grote of Sint-Jacobskerk
- Zoetermeer (Zuid-Holland) Nicolaaskerk
Andere bouwwerken
- Bergen op Zoom (noord-Brabant): Markiezenhof
- Doorwerth - Kasteel Doorwerth
- Franeker (Friesland): Martenastins
- Leeuwarden (Friesland): Princessehof
- Marssum (Friesland): Poptaslot
- Nuth (Limburg): - Kasteel Reymersbeek
- Veere - Stadhuis
In Noord-Nederland worden de uivormige bekroningen op de torens van sommige staten, borgen en kerken 'siepel' genoemd.
Frankrijk
- Sint-Michielskerk, Berlaimont, Frankrijk
- Sint-Wasnulfuskerk, Condé-sur-l'Escaut, Frankrijk
- Sint-Naborabdij, Saint-Avold, Frankrijk
- sint-Jacob-de-Meerderekerk, Bertrimoutier, Frankrijk
- Sint-Catharinakerk, Provenchères-sur-Fave, Frankrijk
- Sint-Mauritiuskerk, Freyming-Merlebach, Frankrijk
- Sint-Jan-de-Doperkerk, Megève, Frankrijk
- Sint-Quirinuskerk, Saint-Quirin, Frankrijk
- Onze-Lieve-Vrouwekerk, Remiremont, Frankrijk
- Sint-Wendelinuskerk, Diebling, Frankrijk
- Kathedraal van Sint-Dié, Saint-Dié-des-Vosges, Frankrijk
- Sint-Stephanuskerk, Boulay-Moselle, Frankrijk
- Parochiekerk, Domjevin, Frankrijk
- Abdij van Ebersmunster (Ebersmunster, Frankrijk)
- Sint-Franciscus-de-Saleskerk, Bozel, Frankrijk
Zwitserland
- Parochiekerk Sint-Nikolaas, Sankt Niklaus (Wallis), Zwitserland
Italië
- Santa Sofiakerk, San Vero Milis (Italië)
Oostenrijk
- Kasteel van Gmunden, Oostenrijk
- Martinstoren Bregenz, Oostenrijk
- Sint-Michaelkerk, Thierbach, Oostenrijk
- Sint-Leonardkerk, Mittersill, Oostenrijk
Duitsland
- Sint-Laurentius parochiekerk, Ehingen, Duitsland
- Sint-Maria Magdalenakerk, Gernsheim, Duitsland
- Parochie- en pelgrimskerk, Ramersdorf-Perlach, (München), Duitsland
- Parochiekerk Großbardorf, Duitsland
- Frauenkirche (München)
- Kasteel te Delitzsch, waarvan de toren in 1695 voorzien werd van een grote Welsche Haube
- Kerk St. Bartholomäus (Wesselburen)
Denemarken
- Nørup Kirke, Vejle, Denemarken
Fotogalerij
Een ui op een toren, kleuterschool te Frankfurt am Main, ontwerp Friedensreich Hundertwasser
Transfiguratiekerk in Kizji- Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen
De kerk van Lierneux
- Dakruiter met opengewerkte ui van de Ceciliakapel in Hoorn
Kasteel Delitzsch
R.K. kerk te Westerndorf am Wasen, bij Rosenheim (Beieren)