Klooster van de zusters van de Heilige Augustinus

Klooster van de zusters van de heilige Augustinus (voorgevel).

Het klooster van de zusters van de heilige Augustinus, ook Sint-Augustinusklooster en klooster van de zusters Augustinessen genoemd, bevindt zich langs de Marktstraat 86 in Harelbeke en werd erkend als monument op 19 februari 2014. Het is vastgesteld als bouwkundig erfgoed sinds 14 september 2009.[1]

Er wonen geen zusters meer, maar het gebouw is in goede staat en toont hoe de zusters leefden in de 19e en 20e eeuw.

Geschiedenis

Een eerste vermelding van een klooster in de archieven dateert uit 1359: in een document uit dat jaar maakt Filippus d'Arbois, bisschop van Doornik, bekend aan Egidius Smaelkin, kapelaan in de Sint-Salvatorskerk, dat hij een kapel heeft gesticht in het Sint-Niklaashospitaal van Harelbeke. In het hospitaal van Harelbeke werden vreemdelingen, reizigers, maar ook armen en zieken voor verzorging en onderdak opgenomen. Het oudste document dat is teruggevonden in verband met het klooster zelf, dateert van 1413 en handelt over de aanstelling van Henri de Wenenaerde, pastoor en kapelaan in Harelbeke, als geestelijke en wereldlijke bestuurder.

De kloosterkapel werd verwoest door de geuzen rond 1570. In 1606 kon een nieuwe kapel worden ingewijd. Een kaart uit 1607 toont het klooster van Overacker slechts vaag, met de kapeltoren en twee parallelle gebouwen. Door oorlogsgeweld vluchtten de zusters onder priorin Anna Isack tussen 1602 en 1610 naar Kortrijk, waar ze in een refugehuis les gaven. Rond 1610 keerden ze terug naar Harelbeke en hervatten hun onderwijsactiviteiten om inkomsten te verwerven. Ze gaven betalende en enkele niet-betalende meisjes les in lezen, schrijven, spinnen en naaien. In 1609 werd een klok gegoten met een schenking van Magdalena de Meulenaere, maar wegens overgewicht verkocht; een nieuwe klok werd ingewijd in 1610. Het altaar werd in 1611 opnieuw ingewijd en de kapel tussen 1611 en 1613 overwelfd door Guillaume Moerman.

In 1626 werd het klooster omschreven als "(...) huysinghen en omtrent 7 c erfve tusschen de grote straete ende leymeersch". In de loop van de 17e eeuw volgden vernieuwingen: een nieuw altaar (1628), een uitbreiding van de school (1629) en een overwelfde gang met biechtstoel (1633). Na een blikseminslag werd het klokkentorentje op het dak van de kapel in 1650 hersteld. In de jaren 1670 werden de vloeren vernieuwd en in 1677 werden nieuwe kerkmeubelen aangekocht. Het tabernakel werd in 1678 vervaardigd door Jacques Debruyne uit Rijsel. Een plan uit 1683 door Albertus de Bersaques toont het klooster met drie traveeën en tuinvleugels, met enkele bijgebouwen en een ommuurde tuin. Dit plan biedt het meest volledige beeld van het klooster aan het einde van de 17de eeuw.

In 1722 werd een nieuwe kloosterkapel gebouwd, aangezien de Marktstraat werd rechtgetrokken. Het koor van de kapel werd naar christelijke gewoonte naar het oosten gericht. Dit klooster bestond uit verschillende gebouwen, de functie van hospitaal bleven de zusters ook verzorgen.

In 1821 is het klooster erkend als onderwijzende instelling voor meisjes. In 1836 werd het gasthuis rechts van de kapel verbouwd tot school met twee speelplaatsen. De zolders werden gebruikt als zondagschool. Het orgel van de kapel werd gebouwd door Leo Lovaert, tussen 1852 en 1855. Het onderging geen ingrijpende wijzigingen en is een van de best bewaarde Lovaert-orgels.

In 1876 werden een patronaat en bewaarschool op de grond van het hospitaal en klooster gebouwd. In de 19de eeuw werd lesgegeven aan zowel arme, als betalende meisjes. Vanaf 1894 kwam er een weeshuis bij en nadien een ‘oude-mannenhuis’.

Het hospitaal (met het ‘oude-mannenhuis’) verhuisde vanaf 1900 naar het rusthuis op het Paretteplein, terwijl het klooster met het weeshuis aan de Marktstraat bleef en verbouwd werd. In 1908 breidde het klooster uit met een veranda en een dwarse vleugel aan de tuinzijde, zodat er een binnentuin gecreëerd werd, op de vleugel aan de noordoostzijde kwam een verdieping extra. In 1927 werd de bibliotheek van het klooster overgebracht naar het weeshuis. Hieruit groeide uiteindelijk de Sint-Salvatorbibliotheek.

Het klooster nu

Pastoraal Centrum De Bron

In 1993 diende VZW De Bron een bouwaanvraag in om de gebouwen te renoveren. Op 6 september 1996 werd het 'Pastoraal Centrum De Bron' geopend. Het is gelegen in een deel van het klooster en omvat een eigen bibliotheek, religiowinkel, vormingshuis en cafetaria. Op de binnenkoer staat een fontein met erin een rotsblok met de inscriptie “De bron van ons leven zijt Gij”.[2]

De benedenverdieping van het klooster is voorlopig in gebruik genomen door het parochiaal centrum. Voor de andere verdiepingen is nog geen bestemming bepaald.[3]

Bronnen

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.