Kleurindex (gesteente)

De kleurindex is een maat voor de kleur van gesteente. Dit getal is het aandeel van donkere mineralen in het totale volume van gesteente, gemeten in procent. De kleurindex wordt gebruikt voor de classificatie en naamgeving van met name stollingsgesteente.

Volgens de kleurindex kan gesteente verdeeld worden in licht ("leucocratisch", 0-30%), gemiddeld ("mesocratisch", 30-60%) en donker ("melanocratisch", 60-100%). Welke mineralen precies aanwezig zijn (de modale mineralogie) hoeft niet bekend te zijn. Omdat mafische mineralen donker van kleur zijn, geeft de kleurindex een grove schatting van het gehalte silica (SiO₂). Dit kan van pas komen bij de classificatie van gesteente in het veld, als geen andere hulpmiddelen dan visuele waarneming beschikbaar zijn.

De kleur van gesteente is op zichzelf geen goede maat voor het silicagehalte. Gesteente van hetzelfde soort kan in de praktijk in sterk uiteenlopende kleuren voorkomen. Graniet kan bijvoorbeeld wit, grijs, bruin, rood, of groen van kleur zijn. Ook de meeste gesteentevormende mineralen kunnen sterk uiteenlopende kleuren hebben, afhankelijk van spoorelementen of kleine vervuilingen en insluitsels die verder niet kenmerkend voor het mineraal zijn. De overwegend lichtgekleurde veldspaten hebben een groot aandeel in veel stollingsgesteente maar kunnen ook donkere kleuren hebben.

Een verdeling in leucocratisch, mesocratisch en melanocratisch is nauwkeuriger als men het percentage mafische mineralen neemt in plaats van het percentage donkere mineralen. Mafische mineralen zijn olivijn, pyroxeen, amfibool, donkere mica (biotiet), en oxiden van ijzer en titanium. Dit kan alleen als de mineralen geïdentificeerd kunnen worden. Het belangrijkste obstakel is de korrelgrootte: met het blote oog kan meestal alleen in faneritisch gesteente een goede schatting van de mineraalverdeling gemaakt worden. Veel stollingsgesteente heeft een erg fijne grondmassa zodat nauwkeurige identificatie van mineralen alleen met een microscoop of chemische analyse mogelijk is.