Ketevan Arakhamia-Grant

Ketevan Arakhamia-Grant (geboren Arakhamia) (Otsjamtsjire, 19 juli 1968) is een Brits-Georgisch schaakster. Tot 2007 kwam ze uit voor Georgië. Sinds het verkrijgen van de Britse nationaliteit in 2008 komt ze voor Schotland uit. Sinds 2009 is ze een grootmeester (GM).

In 1985 won ze in Dobrna het Wereldkampioenschap schaken voor junioren in de categorie meisjes^[1] (drie jaar later werd ze op dit kampioenschap tweede, in Adelaide^[2]). Niet veel later voldeed ze aan de criteria voor de titel Internationaal Meester bij de vrouwen (WIM), die aan haar werd toegekend in 1986.^[3] Ze won in 1993 het interzonetoernooi in Jakarta en in 1995 het interzonetoernooi in Kishinev,^[4] maar haar resultaten in de respectievelijke opvolgende kandidatentoernooien waren niet voldoende om verder mee te doen aan de wedstrijden voor het wereldkampioenschap. In 1990 werd ze Sovjet-kampioen bij de vrouwen.

Behalve deelname aan toernooien om het wereldkampioenschap, werd ze in 1990 eerste op zowel het Vrouwen Open in Biel als het Vrouwen Open in Genève. Vervolgens won ze in 1991 de Doeberl Cup in Canberra, Australië,^[5] ze was de eerste vrouw die deze cup won. Ook vermeldenswaardig is haar deelname in 1993–94 aan het Hastings toernooi, waar ze boven zes mannelijke grootmeesters eindigde.

In de jaren 90 nam ze deel aan het toernooi Veteranen versus Dames waar ze won van Borislav Ivkov, Vlastimil Hort, Vasili Smyslov en Mark Taimanov.

Begin 21e eeuw werd ze in 2001 derde op het vrouwentoernooi van het Europees kampioenschap schaken in Warschau. In 2003 werd ze gedeeld met with Paul Motwani kampioen van Schotland, ze was de eerste vrouw ooit die dit bereikte. Ze nam deel aan het Britse schaakkampioenschap voor vrouwen, dat door haar werd gewonnen in 2003, 2004, 2006 en 2007.^[6] In 2006 was ze de eerste vrouw die tweede werd op het algemene Britse kampioenschap, dat werd gewonnen door Jonathan Rowson.^[7] In 2006 werd haar echtgenoot eerste op het kampioenschap van Schotland,^[8] waarmee ze het eerste echtpaar waren dat het gehele nationale kampioenschap won. Verder was ze in 2006 bij het Wereldkampioenschap schaken voor jeugd in Batoemi assistent van de Australische delegatie door coach te zijn van hun team met meisjes tot 10 jaar.

Hoewel ze in Schotland woonde bleef Arakhamia-Grant tot januari 2008 ingeschreven staan bij de schaakfederatie van Georgië. Ze was nationaal Georgisch kampioen bij de vrouwen in 1983, 1984 en 1990.

In 2007 versloeg ze in de eerste ronde in een partij van 100 zetten de voormalig kampioen van de VS Hikaru Nakamura op het Schaakfestival van Gibraltar. De journalist John Saunders beschrijft Arakhamia-Grant als het ideale rolmodel: "achter haar charmante en beschaafde voorkomen schuilt een harde vastberaden vechter aan het bord."^[9]

Toen ze haar zus bezocht in Philadelphia, nam ze deel aan het World Open eindigde bovenaan de vrouwencategorie. Omdat het toernooi kwalificerend was voor de Grand Prix voor vrouwen, kreeg ze een plaatsing in de finale in Montréal, die enkele weken later gespeeld werd. Na vijf rondes stond ze op een gedeelde eerste plaats, uiteindelijk werd ze gedeeld vierde.

Op het Open Europees kampioenschap schaken gehouden in 2008 in Liverpool, deelde ze de prijs voor de best scorende dame met Jovanka Houska en Yelena Dembo. Op de Schaakolympiade 2008 in Dresden speelde ze voor Schotland in het algemene toernooi, en behaalde na te hebben gewonnen in de laatste ronde haar laatste grootmeesternorm. Omdat ze in januari 2009 ook voldeed aan de eis een Elo-rating hoger dan 2500 te hebben, ontving ze de titel Grootmeester (GM) in maart 2009, waarmee ze de zesde Schotse grootmeester werd. In augustus 2009 won Arakhamia-Grant het "Baltic Queen" round-robintoernooi in Sint-Petersburg.^[10] In juli 2009 was haar Elo-rating 2506.

In juli 2011 won ze ongedeeld het kampioenschap van Schotland, met 7 pt. uit 9. In competities voor schaakverenigingen speelde Arakhamia-Grant in Duitse bondscompetitie voor vrouwen voor OSC Baden-Baden en in de European Club Cup voor het Georgische team Interplast Tbilisi. In het seizoen 2008–9 kwam ze uit voor Wood Green Hilsmark Kingfisher 1 in de Britse 4NCL (Four Nations Chess League).

Arakhamia maakte haar debuut op de Schaakolympiade in Novi Sad in 1990, als eerste reserve in het Sovjet-vrouwenteam, waarbij ze 12 pt. uit 12 behaalde.^[5] Met het Sovjet-vrouwenteam, en later met het Georgische vrouwenteam, won ze op Schaakolympiades negen medailles, waaronder twee gouden medailles met het team en drie individuele gouden medailles. Ook won ze medailles op het Europees kampioenschap schaken voor landenteams: in 1997 in Pula een gouden medaille met het team en in 1992 en 2005 zilveren medailles met het team.

Ook nadat ze naar Groot-Brittannië verhuisde nam Arakhamia gedurende vele jaren namens Georgië deel aan toernooien, omdat ze lid bleef van de nationale Georgische schaakfederatie. Uiteindelijk wijzigde ze in januari 2008 haar registratie naar haar land van vestiging.

In het kader van activiteiten omdat Liverpool in 2008 culturele hoofdstad van Europa was geworden, nam ze deel aan de match Verenigd Koninkrijk versus China waar ze voor het VK topscoorder was met 4 pt. uit 6, hoewel de match werd gewonnen door China.

In 1996 trouwde ze met Jonathan Grant, eveneens een schaker, en het echtpaar vestigde zich in Edinburgh,^[11] waarna later hun dochter Elena werd geboren.^[12]

	Lidia Semenova vs. Arakhamia, 1993
8
7
6
5
4
3
2
1
	a	b	c	d	e	f	g	h
	stelling na 19.The1!

• Lidia Semenova vs. Arakhamia, Jakarta Interzonetoernooi 1993; Torre-aanval
  1.d4 d5 2. Lg5 Pd7 3.Pf3 Pgf6 4.Pbd2 g6 5.c3 Lg7 6.Dc2 0-0 7.e4 dxe4 8.Pxe4 Pxe4 9.Dxe4 Pf6 10.Lxf6? exf6! 11.0-0-0 Lh6+ 12.Pd2 Lf5! 13.Dxb7 c5! 14.dxc5 Te8 15.Lc4 Te7 16.Db4 Tb8 17.Da4 Teb7 18.b3 a5 19.The1!
  ( diagram )
  Tb4 20.De8+! (op 20.cxb4 volgt 20... Dd4) Dxe8 21.Txe8+ Txe8 22.cxb4 axb4 23.c6 Ta8 24.c7 Lf4 25.Te1 Lxc7 25.Te7 Lf4 27.Txf7 Kh8 28.g3 Le5 29.Kd1 Lc3 30.Pf1 Txa2 31.Pe3 Le4 32.Tf8+ Kg7 33.Tg8+ Kh6 34.Pg4+ Kg5 35.h3 Ta1+ 36.Ke2 Te1
  schaakmat 0–1

	Stuart Conquest vs. Arakhamia-Grant, 2003
8
7
6
5
4
3
2
1
	a	b	c	d	e	f	g	h
	stelling na 16.bxc3

• Stuart Conquest vs. Arakhamia-Grant, Brits kampioenschap in Edinburgh, 2003; Grünfeld-verdediging
  1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 d5 4.cxd5 Pxd5 5.Ld2 Lg7 6.e4 Pb6 7.Le3 0-0 8.Lb5!? Le6!? 9.Pf3 Pc4 10.Lxc4 Lxc4 11.h4 Pd7 12.h5 c5! 13.d5 f5! 14.hxg6 hxg6 15.Lh6?! Lxc3! 16.bxc3
  ( diagram )
  fxe4! 17.Lxf8 exf3 18.Dxf3 Pxf8 19.Td1 Dd6 20.De4 b5 21.f4 Td8 22.Kf2 Lxd5 23.De3 De6! 24.Dg3 Td6 25.The1 Df6 26.Kg1 Lxa2 27.f5 Lc4 28.fxg6 Pxg6 29.De3 Txd1 30.Txd1 Pf4 31.Td8+ (op 31.Dxc5 volgt 31... Pe2 en mat) Kf7 32.Td2 Pd5! 33.Dxc5 Df1+ 34.Kh2 Df4+ 0–1

	Arakhamia-Grant vs. Alexandra Kosteniuk, 2001
8
7
6
5
4
3
2
1
	a	b	c	d	e	f	g	h
	stelling na 26... Tc8

• Arakhamia-Grant vs. Alexandra Kosteniuk, 2e vrouwen-EK, 2001; Siciliaanse opening
  1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 d6 6.Lg5 e6 7.Dd2 a6 8.0-0-0 h6 9.Le3 Le7 10.f4 Pxd4 11.Lxd4 b5 12.De3 Lb7 13.Lxf6 gxf6 14.Ld3 Da5 15.Kb1 b4 16.Pe2 Dc5 17.Pd4 d5 18.De2 Kf8 19.Pb3 Db6 20.exd5 Lxd5 21.Le4 Lxe4 22.Dxe4 Kg7 23.f5 Tad8 24.fxe6 fxe6 25.Pd4 Kf7 26.Pc6 Tc8
  ( diagram )
  27.Pe5+ fxe5 28.Thf1+ Kg7 29.Dg4+ Lg5 30.Td7+ 1–0 (op 30... Kg6 volgt 31.De4+, op 30... Kg8 volgt 31.Dh5)

• (en)  Informatie over schaakpartijen van Ketevan Arakhamia-Grant op ChessGames.com
• (en)  Informatie over schaakpartijen van Ketevan Arakhamia-Grant op 365chess.com
• (en) FIDE-ratinggegevens voor Ketevan Arakhamia-Grant

• Whyld, Kenneth – Guinness Chess, The Records. Guinness Publishing Ltd (1986). ISBN 0-85112-455-0.
• Olimpbase – Olympiads and other Team event information.
• Short pre-Gibraltar 2008 biography by John Saunders.
• CHESS magazine, Vol. 71, No.8 (nov 2006) – British Ch. success and (Conquest) gamescore.
• CHESS magazine, Vol. 59, No.1 (april 1994) – p. 8 Hastings result, p. 9 Jakarta Interzonal result and (Semenova) gamescore.