Kattengat 1

Kattengat 1 is het enige gebouw met een oneven huisnummer aan het Kattengat, Amsterdam-Centrum.

Het Kattengat is al eeuwen oud. Het was daarbij de verbinding tussen de grachten Nieuwezijds Achterburgwal en Singel. De straat komt al voor op de oudste stadsplattegronden van Amsterdam. Een grote wijziging vond plaats in de jaren zestig van 19e eeuw. Het Kattegat en de Nieuwezijds Achterburgwal werden gedempt, de “wal” kreeg in Spuistraat een nieuwe naam. Een tweede grote ingreep vond plaats in de jaren dertig van de 20e eeuw. Een aantal oude gebouwen aan Kattengat, Spuistraat en Hekelveld ging tegen de vlakte voor nieuwbouw voor De Arbeiderspers (later Het Vrije Volk) ontworpen door Jan Buijs en Joan B. Lürsen in de stijl van het Nieuwe bouwen. Tevens werd in die jaren de straat aanzienlijk verbreed; dat ging ten koste van de noordelijke gevelwand; de zuidelijke bleef staan waar ze stond. Het gebouw was als modern gebouw een opvallende verschijning tussen de kleine panden, die nog een historie kenden als grachtenpanden (opslag en bewoning).^[1]

Het gebouw van De Arbeiderspers en aanpalende gebouwen werden rond 1972 (alweer) afgebroken om plaats te maken voor een hotelgebouw: het Sonesta Hotel. In die jaren was men in Amsterdam, in tegenstelling tot de jaren dertig, van mening dat ook moderne gebouwen in het straatbeeld van de grachtengordel moesten passen. De gevraagde architecten Rob Nord en Gerard de Klerk kwamen met een oplossing waarbij enerzijds duidelijk het moderne karakter naar voren kwam en anderzijds het voor wat betreft gevelindeling en uiterlijk past binnen de omgeving. Ze bereikten dat laatste door een gelede gevel te ontwerpen, waar door het lijkt (zeker aan het Hekelveld) dat het allemaal afzonderlijke gebouwen zijn, terwijl er maar één gebouw staat. De gevels worden afgesloten door afgeschuinde geveldelen, ook terug te vinden in oude pakhuizen in de binnenstad. Een vernieuwing die niet zichtbaar is, is de onderdoorgang naar de Ronde Lutherse Kerk, alwaar het hotel een conferentieruimte in gebruik nam. Net als het gebouw van De Arbeiderspers werd de nieuwbouw om twee historische panden aan het Hekelveld heen gevouwen. Voor de nieuwbouw werden delen van de oudbouw hergebruikt.^{[2][3][4][5][6]}

Nord en De Klerk konden hun ervaringen hier gebruiken voor de bouw van het hoofdgebouw van de Openbare Bibliotheek Amsterdam aan Prinsengracht 587. In latere jaren werd de naam van hotel gewijzigd naar Renaissance Hotel. In de jaren twintig werd het gebouw Kattengat 1 grondig verbouwd; desalniettemin bleef het hotel geopend. Extern kreeg met name de plint een opener karakter en kreeg het hotel ook een ingang aan het Hekelveld.^[7] Begin 21e eeuw ontstond er hernieuwde belangstelling voor gebouwen uit het tijdperk Nieuwe bouwen; al te veel gebouwen waren alweer gesloopt, vond men toen. Dit kwam voor het gebouw van De Arbeiderspers dus te laat.

Zie de categorie Kattengat 1, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.