Manoir de la Possonnière

De Manoir de la Possonnière is een renaissancekasteeltje in de Franse gemeente Vallée-de-Ronsard in het departement Loir-et-Cher. Als geboorteplaats van de dichter Pierre de Ronsard maakt het deel uit van de Maisons des Illustres. Sinds 1862 is het beschermd als monument historique.

Het kasteel, nabij het dorp Couture, was de zetel van de heerlijkheid van de familie Ronsard. Zij waren jachtopzichters (sergents-fieffés) van de graven van Vendôme.^[1] In de 14e eeuw richtten ze hier een in de rotsen uitgehouwen kasteel op, waarvan nog minieme resten zichtbaar zijn.^[2] Omstreeks 1480 liet Olivier de Ronsard, schenk van koning Lodewijk XI, het hoofdgebouw met het achthoekige torentje optrekken.

Zijn zoon Loys (Louis) de Ronsard ging vechten in de Oorlog van de Liga van Kamerijk onder koning Frans I en maakte daar kennis met de Italiaanse renaissance. Bij zijn terugkomst na de Slag bij Marignano (1515) decoreerde hij zijn residentie in deze stijl, wat de eerste manifestatie ervan was in het Loiredal.^[3] Overal liet hij geleerde spreuken aanbrengen. Ook voegde hij in 1536 een kapel en een zijvleugel toe, die nadien weer zijn gesloopt.^[4][3]

De dichter Pierre de Ronsard werd in 1524 geboren in La Possonnière en bracht er zijn kindertijd door, maar als jongere zoon erfde hij het domein niet. Zijn neef Louis de Ronsard was de laatste eigenaar uit de familie.^[4]

In de jaren 1850 werd het kasteel gerestaureerd door Eugène Fanost in opdracht van Gabriel Delahaye. Onder meer de kapel is toen afgebroken en er werden dakkapellen geplaatst. Kort daarna volgde erfgoedbescherming.

In 1987 stelde eigenaar Bernad Hallopeau La Possonnière open voor het publiek.^[4] In 2000 kwam het domein in handen van de regionale overheid. André Eve zorgde in 2004 voor een rozentuin. De tuinen zijn in 2019-2020 heraangelegd door de landschapsarchitect Hugues Aufranc in een vrije interpretatie van de renaissance.

Het complex ligt aan de zoom van een bos − bescheiden restant van het Forêt de Gastines waarover de familie Ronsard eertijds toezicht hield. De voornaamste vleugel bestaat uit het 15e-eeuwse hoofdgebouw met in dezelfde as een poort en enkele lagere bijgebouwen.

Haaks op deze vleugel staat een rotswand van tuffeau waarin utilitaire ruimten zijn uitgehouwen. Erboven was vroeger een zuilengalerij ingericht. De toegangen hebben renaissancelijsten met opschriften die de functie aangeven: bergruimte ("La Buanderie belle"), hooi- en voederschuur ("La Fourière"), keuken ("Vulcano & diligentiae"), tafelwijnkelder ("Vina barbara"), kelder voor exquise wijnen ("Cui des videto"), voorraadkamer ("Custodia dapum") en grootkeuken met bakoven ("Sustine et abstine").^[5] Van het verdwenen traptorentje daarachter is een fronton met opschrift bewaard ("Tibi soli gloria").

Het hoofdgebouw met de achthoekige traptoren getuigt van een vroeg-renaissancistische make-over. Veel vensters met kruiskozijnen kregen een aangepaste ornamentatie en overal werden Latijnse of Franse opschriften aangebracht. Wat meest terugkeert is het cryptische AVANT PARTIR, waarmee Loys de Ronsard misschien wilde aangeven dat het zijn laatste woonplaats was voor hij naar het hiernamaals vertrok.^[6] Boven de toegangsdeur, onder de reliëfbuste van Loys de Ronsard, staat een meer aardse inscriptie: Voluptati et Gratiis ("Aan het genot en de gratiën"). De spreukenverzameling put inspiratie uit het christendom en uit de klassieke oudheid.

Binnen zijn er drie zalen gelijkvloers. De grote zaal beschikt over een monumentale schouw uit de renaissance. Onder de rijke decoratie is een geharnaste, vuurspuwende salamander, die geïnterpreteerd wordt als een symbool van koning Frans I. Meer bepaald zou het verwijzen naar zijn overwinning bij Marignano, die mee werd behaald door de vuurmonden van de artillerie, en waarbij Loys de Ronsard aanwezig was.^[7] Prominent op de schouw staat de inscriptie NON FAL[L]UNT FUTURA MERENTEM ("Toekomst zal niet ontbreken aan wie het verdient"). Op de muren ernaast zijn familiewapens geschilderd.

• Valérie Heuzé-Martel, La Possonnière. Du rêve des hommes à l'œuvre de pierre, Éditions du Cherche-Lune, 2007. ISBN 9782904736537
• Philippe Bourdin, Histoire d'un manoir. La Possonnière, Éditions du Cherche-Lune, 2006
• Jean Joubert, La Possonnière, Saint-Cosme: maisons de Ronsard, C. Pirot, 1990. ISBN 9782868080387