Karl-Heinz Rosch
| Karl-Heinz Rosch | ||||
|---|---|---|---|---|
_(cropped).jpg) | ||||
| Geboren | 3 oktober 1926 Meißen, Vrijstaat Saksen, Duitsland | |||
| Overleden | 6 oktober 1944 Goirle, Noord-Brabant, Nederland | |||
| Rustplaats | Duitse militaire begraafplaats in Ysselsteyn | |||
| Land/zijde | .svg.png){kind=small} nazi-Duitsland | |||
| Onderdeel |  Luftwaffe | |||
| Dienstjaren | 1944 | |||
| Rang |   Kanonnier | |||
| Slagen/oorlogen | Tweede Wereldoorlog | |||
| ||||
Karl-Heinz Rosch (Meißen, 3 oktober 1926 - Goirle, 6 oktober 1944) was een jonge Duitse Luftwaffe-soldaat die op 6 oktober 1944 het leven van twee kinderen redde. Hoewel hij vooral bekend is vanwege zijn laatste daad (het redden van de kinderen), had hij eerder al burgers in de regio op verschillende manieren geholpen. Zo waarschuwde hij hen bijvoorbeeld voor dreigende Duitse inspecties of de aanwezigheid van hooggeplaatste officieren en hielp hij hen persoonlijk verboden voorwerpen te verbergen. Deze acties hadden kunnen leiden tot zijn doodvonnis wegens "Landesverrat" of "Zersetzung der Wehrkraft".[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11]
Hij is de enige Duitse soldaat die in een bezet gebied heeft gediend en ter ere daarvan een standbeeld heeft gekregen dat door burgers is opgericht.[12]
Jeugd
Karl-Heinz Rosch werd in 1926 in Meißen geboren. Hij was een ongewenst kind. Zijn ongewenste geboorte dwong zijn jonge ouders te trouwen. Het huwelijk liep echter al snel op de klippen en beiden zochten nieuwe relaties. Karl-Heinz groeide op met het gevoel een obstakel te zijn in het leven van zijn ouders. Na de militaire dienst van zijn vader koos hij ervoor om naar het huis van zijn grootvader in Nerchau (Grimma) te verhuizen, waar hij het grootste deel van zijn jeugd doorbracht. Zijn vader en stiefmoeder bezochten hem af en toe, maar hij heeft nooit meer contact gehad met zijn moeder.
Hij bezocht het Gymnasium St. Augustine en was bevriend met de taalkundige Horst Naumann. Karl-Heinz Rosch was Naumanns beste vriend gedurende zijn hele jeugd. Hij haalde goede cijfers op school en blonk uit in sport.
Rosch werd door een van zijn collega's omschreven als vaak melancholisch, maar vriendelijk, beleefd en behulpzaam. Volgens zijn vriend Horst Naumann had hij vaak een opkikker nodig en leek hij een zekere stille droefheid in zich te dragen. Zijn broer, Diethelm Rosch, beschrijft hem als een rustige en opgewekte jongen. Hij genoot van wandelingen in het bos met zijn hond en voelde een diepe verbondenheid met de natuur. Zijn droom was om boswachter te worden.
Karl-Heinz had twee halfbroers: Diethelm en Ingolf. Hij wordt beschreven als een liefdevolle broer met een sterk verantwoordelijkheidsgevoel, die zijn halfbroers altijd nieuwe dingen wilde leren, vooral op sportief gebied.
In de zomer van 1944 werd hij opgeroepen voor de Wehrmacht en na slechts twee weken militaire training naar het Westfront gestuurd. Hij was 17 jaar oud.[3][11]
Luftwaffe
Kort nadat Rosch eindexamen gymnasium had gedaan, moest hij zijn dienstplicht in het Duitse leger vervullen. Hij werd als kanonnier bij een Fallschirmjäger-artillerieregiment geplaatst. Hij was gelegerd op een boerderij in het Noord-Brabantse Goirle; met de familie die de boerderij bewoonde, kon hij goed overweg. Op 6 oktober 1944 redde Rosch het leven van twee kinderen (de vierjarige Jan en de vijfjarige Toos Kilsdonk) door hen van de plek waar ze aan het spelen waren, naar binnen te brengen. Kort daarna kwam Rosch op dezelfde plek om het leven door een inslaande mortiergranaat. Het uiteengereten lichaam van Rosch werd begraven bij de boerderij waar hij ingekwartierd was. In 1948 werd Rosch herbegraven op de Duitse militaire begraafplaats in Ysselsteyn.[3][4]
Erkenning
Op 4 november 2008 werd het standbeeld onthuld dat moet herinneren aan de heldendaad van Karl-Heinz Rosch. In het begin lokte het controverse uit tussen voor- en tegenstanders. Het standbeeld staat in de tuin van de buurman van het boerengezin waar Rosch destijds was ingekwartierd en is vanaf de straatkant goed te zien. Op een op de sokkel aangebrachte plaquette is volgende inscriptie te lezen: Dit beeld is een eerbetoon aan hem en allen die het goede doen in kwade tijden.[13]
- Netwerk, 't Was maar een mof - het verhaal van Karl-Heinz Rosch (2005).
- Bree, Han van. Het aanzien van 2008. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld Spectrum, 2008, ISBN 978-90-491-0013-1
- ↑ (en) Pitogo, Heziel, The Controversial Memorial in Honor of WWII German Soldier Karl-Heinz Rosch: "Hero with No Glory" | War History Online. warhistoryonline (10 januari 2015). Geraadpleegd op 25 december 2025.
- ↑ DE GOEDE DUITSER – GEEN SPROOKJE | Brabant Remembers. www.brabantremembers.com. Gearchiveerd op 20 mei 2025. Geraadpleegd op 25 december 2025.
- 1 2 3 Joop Schepens, Het was maar een mof 30 sept 2014 (30 september 2014). Geraadpleegd op 25 december 2025.
- 1 2 Brabant Herinnert, De goede Duitser - Geen sprookje (2 augustus 2019). Geraadpleegd op 25 december 2025.
- ↑ „ 91b: Wer im Inland oder als Deutscher im Ausland es unternimmt, während eines Krieges gegen das Reich oder in Beziehung auf einen drohenden Krieg der feindlichen Macht Vorschub zu leisten oder der Kriegsmacht des Reichs oder seiner Bundesgenossen einen Nachteil zuzufügen, wird mit dem Tode oder mit lebenslangem Zuchthaus bestraft. Wenn die Tat nur einen unbedeutenden Nachteil für das Reich oder seine Bundesgenossen und nur ein unbedeutender Vorteil für die feindliche Macht herbeigeführt hat, schwerere Folgen auch nicht herbeiführen konnte, so kann auf Zuchthaus nicht unter zwei Jahren erkannt werden.“ – Gesetz zur Änderung von Vorschriften des Strafrechts und des Strafverfahrens (1934).
- ↑ „§. 58. Wegen Kriegsverraths (§. 57) wird mit dem Tode bestraft, wer mit dem Vorsatze, einer feindlichen Macht Vorschub zu leisten oder den deutschen oder verbündeten Truppen Nachtheil zuzufügen, 1) eine der im §. 90 des Deutschen Strafgesetzbuches bezeichneten strafbaren Handlungen begeht, 2) Wege oder Telegraphenanstalten zerstört oder unbrauchbar macht, 3) das Geheimniß des Postens, das Feldgeschrei oder die Losung verräth, 4) vor dem Feinde Meldungen oder dienstliche Mittheilungen falsch macht, oder richtige zu machen unterläßt, 5) dem Feinde als Wegweiser zu einer militärischen Unternehmung gegen deutsche oder verbündete Truppen dient, oder als Wegweiser kriegführende deutsche oder verbündete Truppen irre leitet, 6) vor dem Feinde, in einer Weise, welche geeignet ist, die Truppen zu beunruhigen oder irre zu leiten, militärische Signale oder andere Zeichen gibt, zur Flucht auffordert oder das Sammeln zerstreuter Mannschaften verhindert, 7) einen Dienstbefehl ganz oder theilweise unausgeführt läßt oder eigenmächtig abändert, 8) es unternimmt, mit Personen im feindlichen Heer, in der feindlichen Marine oder im feindlichen Lande über Dinge, welche die Kriegführung betreffen, mündlich oder schriftlich Verkehr zu pflegen oder einen solchen Verkehr zu vermitteln, 9) feindliche Aufrufe oder Bekanntmachungen im Heer verbreitet, 10) die pflichtmäßige Fürsorge für die Verpflegung der Truppen unterläßt, 11) feindliche Kriegsgefangene freiläßt, oder 12) dem Feinde ein Signalbuch oder einen Auszug aus einem solchen mittheilt. In minder schweren Fällen tritt Zuchthaus nicht unter zehn Jahren oder lebenslängliches Zuchthaus ein.“ – Militär-Strafgesetzbuch für das Deutsche Reich vom 20. Juni 1872.
- ↑ De "Eerste Verordening ter Aanvulling van de KSSVO" van 1 november 1939 machtigde militaire rechtbanken om in bepaalde gevallen zwaardere straffen op te leggen dan de wettelijke straffen en zelfs de doodstraf op te leggen waar deze straffen niet waren voorzien. Deze regels en voorschriften breidden de groep personen die vervolgd konden worden voor verraad uit tot alle gebieden die onder controle stonden van het Duitse Rijk en de Wehrmacht. Verraad en elke betrokkenheid daarbij (behalve in gevallen van tijdige melding) werden nu onvermijdelijk bestraft met de doodstraf (hoogstens met de hoop op gratie van de bevoegde rechterlijke autoriteit). Bovendien werd de definitie van "verraad" zo ver opgeblazen dat er geen enkele definitie meer mogelijk was, waardoor de militaire rechtbanken van de Wehrmacht alle mogelijkheden kregen om elke vorm van afwijkend of verzetsgedrag, of zelfs een dergelijke gedachte, met de doodstraf te vervolgen.
- ↑ § 2 Spionage (1) Wegen Spionage wird mit dem Tode bestraft, wer heimlich oder unter falschem Vorwand in dem Kriegsgebiet der deutschen oder einer verbündeten Wehrmacht Nachrichten einzieht oder einzuziehen sucht in der Absicht, sie dem Feinde oder zu dessen Nutzen einem anderen mitzuteilen. Daneben kann auf Einziehung des Vermögens erkannt werden.“ – Verordnung über das Sonderstrafrecht im Kriege und bei besonderem Einsatz (1938).
- ↑ „§ 4 Zuwiderhandlungen gegen die von den Befehlshabern im besetzten ausländischen Gebiet erlassenen Verordnungen (1) Zuwiderhandlungen gegen die von den Befehlshabern im besetzten ausländischen Gebiet zur Sicherung der Wehrmacht oder des Kriegszwecks erlassenen Verordnungen werden mit Zuchthaus oder Gefängnis bis zu fünfzehn Jahren bestraft, soweit in diesen Verordnungen keine anderen Strafen angedroht sind. (2) In besonders leichten Fällen kann auf Haft bis zu sechs Wochen oder Geldstrafe erkannt werden.“ – Verordnung über das Sonderstrafrecht im Kriege und bei besonderem Einsatz (1938).
- ↑ „§ 5 Zersetzung der Wehrkraft (1) Wegen Zersetzung der Wehrkraft wird mit dem Tode bestraft: 1. wer öffentlich dazu auffordert oder anreizt, die Erfüllung der Dienstpflicht in der deutschen oder einer verbündeten Wehrmacht zu verweigern, oder sonst öffentlich den Willen des deutschen oder verbündeten Volkes zur wehrhaften Selbstbehauptung zu lähmen oder zu zersetzen sucht; 2. wer es unternimmt, einen Soldaten oder Wehrpflichtigen des Beurlaubtenstandes zum Ungehorsam, zur Widersetzung oder Tätlichkeit gegen einen Vorgesetzten oder zur Fahnenflucht oder unerlaubten Entfernung zu verleiten oder sonst die Manneszucht in der deutschen oder einer verbündeten Wehrmacht zu untergraben; 3. wer es unternimmt, sich oder einen anderen durch Selbstverstümmelung, durch ein auf Täuschung berechnetes Mittel oder auf andere Weise der Erfüllung des Wehrdienstes ganz, teilweise oder zeitweise zu entziehen. (2) In minder schweren Fällen kann auf Zuchthaus oder Gefängnis erkannt werden. (3) Neben der Todes- und der Zuchthausstrafe ist die Einziehung des Vermögens zulässig.“ – Verordnung über das Sonderstrafrecht im Kriege und bei besonderem Einsatz (1938).
- 1 2 Gered door een mof | Documentatiegroep '40-'45. Geraadpleegd op 25 december 2025.
- ↑ (de) Denkmal: Niederländer ehren einen Wehrmachtssoldaten - WELT. DIE WELT. Geraadpleegd op 25 december 2025.
- ↑ (en) The Hero of Goirle: The Untold Story of Karl-Heinz Rosch (14 juni 2024). Geraadpleegd op 25 december 2025.