Kalkovenmuseum Hasselt

Kalkovenmuseum Hasselt
Kalkovenmuseum Hasselt
Locatie
Locatie(s) Hasselt (Overijssel)
Adres Kalkovenwegje 3
Coördinaten 52° 36′ NB, 6° 6′ OL
Thema en expositie
Type Industrieel erfgoedmuseum
Status en tijdlijn
Opgericht 1995
Architectuur en huisvesting
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 489135
Links
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Herinneringstableau van Foltu N.V. in het Nederlands tegelmuseum met daarop onder een kalkoven uit Hasselt afgebeeld

Het Kalkovenmuseum Hasselt is een museum voor industrieel erfgoed bij een voormalige schelpkalkbranderij aan het Kalkovenwegje in Hasselt (Overijssel). Het terrein met de twee kalkovens is na restauratie sinds 1995 opengesteld voor publiek.

Geschiedenis

Kalkbranderijen behoren tot de oudste industriële bedrijfstakken in Hasselt; in de archieven worden ze voor het eerst vermeld in 1504, maar ze zullen er al eerder geweest zijn.[1] In de ovens werden schelpen verhit tot schelpkalk. Kalk is nagenoeg verdrongen door cement, maar was eeuwenlang het meest gebruikte bindmiddel in metselspecie; laat in de twintigste eeuw werd het nog gebruikt bij restauraties.[2][3]

De kalkovenbranderij werd in 1823 opgericht door stadssecretaris Zacharias Tijl (1772–1831), die tevens betrokken was bij de aanleg van de Dedemsvaart.[4][5] In de twintigste eeuw bleef het complex in bedrijf als schelpkalkbranderij van Foltu Bouwmaterialen uit Amsterdam. De branderij lag aan de Buitengracht, die deel uitmaakt van de vestingwerken van Hasselt en in verbinding staat met het Zwarte Water. De schelpen kwamen van schelpenvissers over het water vanaf de Waddenzee, turf als brandstof werd aangevoerd via de Dedemsvaart.[2][6]

In de twintigste eeuw bleef het complex in bedrijf als schelpkalkbranderij Foltu B.V. met als merknaam Hasselter Schelpkalk.[6][7] De fabriek sloot als laatste schelpbranderij van Nederland in 1990.[2] In 1994 zijn twee kalkovens uit 1946 en 1970 afgebroken. Twee kalkovens uit 1850 zijn behouden en aangewezen als rijksmonument.[8] Het leshuus uit 1823 (waar de kalk geblust [gelest] werd) is in fragmenten verplaatst naar het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen en daar heropgebouwd met drie kalkovens uit Akersloot.[9] In Hasselt is naast de kalkovens een replica van het leshuus gebouwd waarin zich het museum bevindt.[10]

Museum

In en rond het leshuus wordt het productieproces en de geschiedenis van de kalkbranderij toegelicht met werktuigen, attributen, archiefstukken en beeldmateriaal. Het museum wordt beheerd door Stichting Kalkovens Hasselt.[11]

Rijksmonument

De kalkovens maken deel uit van het rijksmonument Kalkovenwegje 3 (monumentnummer 489135).[8]

Een van de ovens, 2015 of eerder
Een van de ovens, 2015 of eerder
Telefoonboek van Hasselt, 1926. Linksonder Foltu.
1926: alleen grotere bedrijven en notabelen hadden telefoon. Linksonder Foltu Kalkbranderij v.h. Folkers & Co., N.V. met nummer 15. De vertegenwoordiger Berends gebruikte het nummer ook; mogelijk stond de telefoon daar.
Een van de ovens
Een van de ovens, 1978

Appendix

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.