Justus van Effen

Justus van Effen
Justus van Effen
Persoonsgegevens
Geboortedatum 21 februari 1684
Geboorteplaats UtrechtBewerken op Wikidata
Overlijdensdatum 18 september 1735
Overlijdensplaats 's-HertogenboschBewerken op Wikidata
Geboorteland Nederland
Opleiding en beroep
Beroep vertaler, taalkundige, journalist, schrijver[1]Bewerken op Wikidata
Werken
Genre(s) cursiefje
Erkenning en lidmaatschap
Lid van Royal SocietyBewerken op Wikidata
Prijzen en onderscheidingen Fellow of the Royal SocietyBewerken op Wikidata
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Gevelplaat Van Effenstraat, Amsterdam

Justus van Effen (Utrecht, 21 februari 1684 – 's-Hertogenbosch, 18 september 1735) was een Nederlandse cursiefjesschrijver uit de 18e eeuw.

Biografie

Justus van Effen begon zijn studie in 1699, maar werd gouverneur bij rijke families, toen zijn vader, een officier, was gestorven. Hij trad in dienst bij een Franse weduwe, en omstreeks 1709 bij Arent van Wassenaer Duivenvoorde, buitengewoon gezant bij de kroning in 1715 van George I van Groot-Brittannië. Meestal wordt vermeld dat hij met Isaac Newton en Alexander Pope kennismaakte. Van Effen werd benoemd tot lid van de Royal Society en de verlichte denkbeelden van Joseph Addison en Richard Steele op het vasteland te verbreiden. In 1716 trad hij in dienst bij Bernard van Welderen. Na een ongelukkige liefde reisde hij in 1719 naar Zweden en verbleef daar aan het hof van koningin Ulrike Eleonora van Zweden. In 1727 promoveerde Van Effen Over de straf bij diefstal op heterdaad, tegelijk met zijn leerling, de in Bengalen geboren Martin Jacob Huysman. Vervolgens ging hij met Van Welderen naar Engeland om bij de kroning van George II van Groot-Brittannië aanwezig te zijn. Justus van Effen sleet zijn laatste dagen als commies bij 's Lands Magazijn voor de Oorlog, een baantje dat hij aan Van Welderen had te danken. In 1732 was hij financieel in staat om te trouwen, hij had reeds twee kinderen, maar overleed drie jaar later aan maagkanker.

Literair werk

Samen met Willem Jacob 's Gravesande en Prosper Marchand richtte hij in 1713 het tijdschrift Journal littéraire de la Haye op. Hij vertaalde Tale of a Tub van Jonathan Swift in het Nederlands en Robinson Crusoe van Daniel Defoe in het Frans. Van Effen was in 1731 de oprichter van het weekblad Hollandsche Spectator, dit in navolging van het Engelse blad The Spectator. Hierin schreef hij aanschouwelijke en moraliserende schetsen in het Nederlands over de meest uiteenlopende onderwerpen van het Hollandse leven van zijn tijd. Hij bond de strijd aan met de schoonmaakwoede van de Nederlandse huisvrouw, de zucht naar titels, overdreven purisme, overmatig eten en drinken, chauvinisme en bekrompen provincialisme. Zijn stijl is koel en nuchter. Van Effen zocht aansluiting bij de spreektaal. Bekend is zijn novelle Kobus en Agnietje, die in 1731 in de Hollandsche Spectator verscheen.

Bibliografie

Vertaald als: De misantrope, of de gestrenge zedenmeester

  • 1719 - La bagatelle, ou discours ironiques, où l'on prête des sophismes ingénieux au vice et à l'extravagance, pour en faire mieux sentir le ridicule (Digitale versie)
  • 1727 - Disputatio juridica inauguralis de poena furti manifesti, &c ... (Digitale versie)
  • 1731-1935 - De Hollandse Spectator. 6 delen (Digitale versie)
  • 1742 - La bagatelle, ou discours ironiques ...
  • 1742 - Le nouveau spectateur français, ou discours dans lesquels on voit un portrait naïf des moeurs de ce siècle (Digitale versie)
  • 1742 - Oeuvres diverses de mr. Juste van Effen
    • Le misantrope. Tome premier. Troisiéme edition revue & corrigée (Digitale versie)
    • Le misantrope. Tome second. Troisiéme edition revue & corrigée (Digitale versie)
    • La bagatelle ou discours ironique. Tome premier. Nouvelle edition, revue & corrigée (Digitale versie)
    • La bagatelle ou discours ironique. Tome secoond. Nouvelle edition, revue & corrigée (Digitale versie)
    • Le nouveau spectateur français, ou discours dans lesquels on voit un portrait naïf des moeurs de ce siècle (Digitale versie)
  • 1754 - Der vernünftige Philosoph, oder, Auserlesene Abhandlungen zur Einrichtung und zum Vergnügen des Verstandes, Witzes und Herzens. Vertaald uit het Frans (Digitale versie)
  • 1844 - Ienfaldige ljeafdescijdnis uwt de earste helte fen de achttsjiende ieuw, uwt it holloans fen Justus van Effen forfrijsce troch en mei foarberjocht fen Broer Okeles (Digitale versie)
  • 1851 - Ernst en boert uit den Hollandschen Spectator (Digitale versie)
  • 1992 - Brief van een bejaard man en Reis naar Zweden, vert. uit het Frans en toelichting: P.J. Buijnsters ISBN 90-214-0578-4 (Digitale versie)

Vertalingen

Literatuur

  • 1755 - Pieter A. Verwer. Het leven van Mr. Justus van Effen
  • 1859 - W. Bisschop. Justus van Effen geschetst in zijn leven en werken : bijdrage tot de geschiedenis der letterkunde in de 18de eeuw (Digitale versie)
  • 1922 - Willem Zuydam. Justus van Effen : een bijdrage tot de kennis van zijn karakter en zijn denkbeelden. Proefschrift Rijksuniversiteit te Utrecht (Digitale versie)
  • 1982 - James L. Schorr. The life and works of Justus van Effen
  • 1986 - Wilhelm Graeber. Moralistik und Zeitschriftenliteratur im frühen 18. Jahrhundert. Van Effens und Marivaux' Beitrag zur Entwicklung des frühaufklärerischen Menschenbildes
  • 1992 - P.J. Buijnsters. Justus van Effen (1684-1735). Leven en werk ISBN 90-6194-058-3
Originele werken van of over deze auteur zijn te vinden op de pagina Justus van Effen op Wikisource.
  1. ↑ Library of the World's Best Literature.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.