Jules Wieme

Jules Wieme
Broeder Cyriel Wieme in Kisaro juli 1981
Algemene informatie
Geboortenaam	Jules Julien François Wieme
Geboortedatum	24 augustus 1922
Geboorteplaats	Lozer
Overlijdensdatum	13 januari 2015
Overlijdensplaats	Gent
Doodsoorzaak	kanker
Begrafenis/crematiedatum	24 januari 2015
Wijze van overlijden	natuurlijke dood
Werk
Beroep	agrariër, leerkracht, missionaris[1]
Religie
Kloosterorde	Broeders van de Christelijke Scholen
Persoonlijk
Talen	Nederlands, Frans
De informatie in deze infobox is afkomstig van Wikidata. U kunt die informatie bewerken.

Jules Julien François Wieme (Huise-Lozer, 24 augustus 1922 – Gent, 13 januari 2015^[2]), beter gekend als Cyriel Wieme of Broeder Cyriel, was een broeder van de Christelijke Scholen die in het noorden van Rwanda gedurende 42 jaar gezorgd heeft voor de ontwikkeling van de landbouw.

Zijn ouderlijk gezin met 12 kinderen verhuisde in 1932 naar Leupegem waar hij opgroeide op een ruime vierkantshoeve in de buurt van Kerselare. Hij volgde lagere school bij de zusters van de Visitatie in Edelare en studeerde Latijn-Grieks in het college van Oudenaarde. Hij onderbrak zijn studies tijdens de oorlog om op de ouderlijke boerderij te werken om zijn twee broers te vervangen die gemobiliseerd waren.

Zijn broers werden gedemobiliseerd en Wieme werd op 7 september 1941 novice bij de Broeders van de Christelijke Scholen te Groot-Bijgaarden. Vanaf 10 januari 1946 gaf hij vier jaar les in Bokrijk aan het eerste jaar van de middelbare school. Later kreeg hij de leiding van de kloosterboerderij en werd hij ook huismeester en overste van het klooster.

In 1971 besliste de Unesco om, in samenwerking met het Ministerie van Opvoeding, in Rwanda Cerar’s (Centre d'Education Rurale et Artisanale du Rwanda) op te richten: een onderwijsvorm voor jongens die zes jaar lager onderwijs gevolgd hebben, maar niet kunnen worden toegelaten tot de middelbare school. In december 1971 bezocht hij Rwanda. Hij besteedde veel aandacht aan het leven van de landbouwers, hun traditionele methodes en de (lage) opbrengsten. Onder de indruk van hun armoede, en tegelijkertijd getroffen door de rijkdom van het klimaat en het grote potentieel aan arbeidskrachten, bestudeerde hij de plaatselijke leerplannen. Hij stelde met spijt vast dat er op de school zeer weinig tijd voorzien werd voor praktijk. Zijn mening was dat onderwijs dat te veel tijd besteedt aan theoretisch onderricht een te klassieke vorming verstrekt en mensen vormt die de landbouw ontvluchten.

Op 4 september 1972 vertrok hij definitief naar Rwanda, waar hij tot 1975 lesgaf in Byumba. Op de heuvel van Kisaro startte hij een landbouwschool, waar hij onmiddellijk begon met terassenbouw, als middel tegen erosie en om meer landbouwoppervlakte te verkrijgen in het dichtbevolkte en heuvelachtige noorden van Rwanda. De jongeren werden overtuigd om eerst terrassen aan te leggen op de beste grond. De eerste opbrengst van de aardappelen was zo overtuigend dat de jongens beweerden nog nooit zulke knollen te hebben gezien. Ook de gerst, tarwe en sorghum lukten goed. Het vertrouwen was gewonnen, de start gegeven. De meesten hadden dat meteen begrepen. Hoewel hij ook tegenstand kreeg, van de overheid en van zijn oversten. Toch werkte hij koppig voort.^[3]

Jonge boeren werden aangemoedigd om na hun opleiding zelf een huisje te bouwen met een regenput, een terras met aardappelen, graan en groenten en een varken om zelfvoorzienend te kunnen zijn. Het klimaat laat toe om twee oogsten per jaar te hebben.

Hij gaf seminaries aan de universiteit van Butare en Ruhengeri over erosie en wat eraan gedaan kan worden. Hij richtte het Centre de Perfectionnement Agricole (CPA) op, in 1999 omgevormd tot de vzw CPPA (Centre de Perfectionnement ed de Promotion Agricole). Hij onderhield contacten met de overheid in Rwanda, België, Frankrijk, Canada en Duitsland om steun te zoeken voor zijn project. Zijn landbouwmethodes werden uiteindelijk nationaal en internationaal opgemerkt en door het Ministerie van Landbouw overal in Rwanda gepropageerd.

Naast het kweken en vermarkten van landbouwproducten kon hij met de opbrengst zorgen voor kleuter- en lager onderwijs en deed aan sociale werken met een klein dispensarium. Hij onderwees ook ijzer- en houtbewerking en bouwde schuren, stallen, een beenhouwerij, een bakkerij en een maalderij; allemaal ter ondersteuning van de plaatselijke bevolking.

Vanaf 1991 ondersteunde Wieme enkele vluchtelingenkampen in de buurt van Kisaro, samen met het Rode Kruis en enkele andere kloosters. Hij werd benoemd tot plaatsvervangend burgemeester.^[4] Bij het uitbreken van de genocide op 6 april 1994 moest hij twee keer tijdelijk terugkeren naar België.^[5][6] Vanaf 1995 bouwde hij de landbouwschool terug op nadat het centrum werd bezet door de opstandelingen, en grotendeels werd vernield. In 2014 moest hij wegens een terminale ziekte terugkeren naar België, waar hij op 13 januari 2015 overleed in het universitair ziekenhuis van Gent.^[7] Hij kon nog net de proefdruk lezen van zijn biografie.^[4] Op 14 maart 2015 werd op de Kisaro-heuvel een herdenkingsmonument ingehuldigd.^[8][9][10]