Joost Zwagerman Essayprijs
De Joost Zwagerman Essayprijs is een Nederlandse jaarlijkse literaire prijs, ingesteld ter nagedachtenis van de schrijver, dichter en essayist Joost Zwagerman (1963-2015). De prijs is een initiatief van de Van Bijleveltstichting en wordt georganiseerd in samenwerking met de erven van Zwagerman en de gemeente Alkmaar.
Achtergrond
De uitreiking vindt plaats in Alkmaar, de geboortestad van Zwagerman, op of rond diens geboortedag (18 november), op dezelfde dag waarop de Joost Zwagerman Lezing wordt gehouden.[1] De prijs werd voor het eerst uitgereikt in 2018.[2][3]
De prijs, bestaande uit een geldbedrag van 7500 euro is een aanmoedigingsprijs, is bestemd voor aanstormend talent: schrijvers die nog geen essay in boekvorm hebben uitgebracht en niet structureel betaald schrijven voor media.[1]
Winnaars en genomineerden
2018
- Jilt Jorritsma, Onthoofd
Overige genomineerden:
- Yousra Benfquih, Over de serendipiteit van bananenbrood en sterrenstof
- Sjoerd van Hoorn, De terugkeer van de kitsch
- Nicole Kaandorp, Ik had eens twee meisjes
- Ianthe Mosselman, Het einde van de brief
- Max Urai, Stickin' it to the man – Lessen van activistisch Nederland
- Hannah de Vries, Het kermen van de bomen
Jury: Barber van de Pol, Maria Vlaar, Joost de Vries en Aleid Truijens (voorzitter)[2]
2019
- Jolanda van Benthem, Een te strak gespannen draad
Overige genomineerden:
- Jelena Barišić, Prijskaartje van een herinnering
- Caroline Benoit, Bach horen, Bacon zien, Barthelme lezen
- Marion Bruinenberg, De dingen, ze zingen
- Nout Hoogendoorn, Het Fotomuseum
2020
- Anouk Kootstra, Een jas die past
Overige genomineerden:
- Eelco Couvreur, Een Indische cultuur van schaamte, zwarte gaten en zwijgende raadsels
- Wiel Dorssers, Zijn geur, zijn hand
- Fatiha al Mansouri, Jilla
- Marcel Oden, Twitteren waar eens de grutto vloog
- Laura Weeda, Taal is de eerste en grote verdeler
2021
- Fien Veldman, Not really making it
Overige genomineerden:
- Marinus Gisolf, De grens waarvan
- Jerôme Gommers, Natte dromen
- Barry Hofstede, Planeet Oorlog
- Maria Kager, Melk
- Janna Reinsma, Zweefmoment
2022
- Falun Ellie Koos, Bruiklener[4]
Overige genomineerden:
- Mira Aluç, Het warenparadijs
- Revka Bijl, Tussen waan en woorden
- Roelof ten Napel, Holografie. Over het heden
- Barbara Zwirs, Misdaad en beloning
2023
- Luuk Vulkers, Alles lekt[5]
Overige genomineerden:
- Lotte Krakers, Lak
- Tuly Salumu, Gezocht: de zwarte genen van mijn witte zoon
- Linde van Wingerden, We live in a society. Over gen Z-ironie
- Marloes Zwagerman, Wacht maar
Jury: Merlijn Olnon, Barber van de Pol, Fien Veldman en Aleid Truijens (voorzitter)
2024
- Jos Verbrugge, Het Net van Hephaistos[6]
Overige genomineerden:
- Siska Baeck, De sprinkhaan en de waarheid
- Dafne Gotink, Ordeningen
- Daan Lameijer, Wéér een einde?
- Inge Marleen, Gips voor mijn geheugen
Jury: Margot Baar, Merlijn Olnon, Barber van de Pol, Anouk Kootstra en Aleid Truijens (voorzitter)
2025
- Benjamin van Schothorst, Bekentenis van een watermens
Overige genomineerden:
- Kaatje Gijbels, Onbehaaglijk Vrouwelijk Verlangen
- Yves Peirsman, Prompt engineering
- Lieke Smits, Stuwwal
- Humber van Straalen, Leven met afval
- 1 2 Bijleveltstichting, Van, Joost Zwagerman Essayprijs. Van Bijleveltstichting. Geraadpleegd op 16 september 2025.
- 1 2 DBNL, Joost Zwagerman essayprijs 2018 Advies van de commissie van voordracht, Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 2017-2018. DBNL. Geraadpleegd op 16 september 2025.
- ↑ Reglement Joost Zwagerman Essayprijs – MdNL | de maatschappij der Nederlandse letterkunde. www.mdnl.nl. Gearchiveerd op 15 mei 2020. Geraadpleegd op 16 september 2025.
- ↑ Falun Ellie Koos winnaar Joost Zwagerman Essayprijs 2022 – MdNL | Maatschappij der Nederlandse letterkunde. www.mdnl.nl. Gearchiveerd op 14 mei 2025. Geraadpleegd op 16 september 2025.
- ↑ Gijs Beukers; Siem Buijsse, Luuk Vulkers wint Joost Zwagerman Essayprijs met grondige analyse van smetvrees. de Volkskrant (19 november 2023). Geraadpleegd op 16 september 2025.
- ↑ Nora de Bruine, Jos Verbrugge wint de zevende Joost Zwagerman Essayprijs. de Volkskrant (18 november 2024). Geraadpleegd op 16 september 2025.