Joods Verzetsmonument

Monument Joods Verzet 1940-1945
Kunstenaar	Joseph Glatt
Jaar	1988
Materiaal	graniet
Locatie	Stopera, Amsterdam
Adres	Amstel 1, 1011 PN, Amsterdam (Amsterdam), Noord-Holland, Nederland
Hoogte	400 cm
Breedte	120 cm
Portaal    Kunst & Cultuur

Het Monument Joods Verzet 1940-1945 is een monument in Amsterdam dat sinds 1988 op de hoek van de Amstel en de Zwanenburgwal, aan de zijkant van de Stopera staat. Het is opgericht ter herinnering aan alle joodse verzetsmensen die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen.

Het verzetsmonument is het werk van de steenhouwer/steenhouwerij Joseph Glatt aan de Putseweg 21-23 te Putte, die gespecialiseerd was in Joodse grafstenen.^[1][2] Het bestaat uit een metershoge zwarte granieten zuil met daarop afgebeeld de stenen tafelen. In het Hebreeuws en het Nederlands is op de voorzijde van de zuil de volgende tekst te lezen:^[3]

Op de zijkant van het monument staat, eveneens in het Nederlands en het Hebreeuws, een tekst van de Bijbelse profeet Jeremia^[4]:

Het monument is tot stand gekomen op initiatief van de in 1986 opgerichte Stichting Comité Joods Verzet 1940-1945, opgericht door de Joodse verzetsstrijders Bennie Bluhm (hij overleed vlak nadat de stichting opgericht was) en Herman (Chaim) Natkiel. In de kranten verschenen advertenties tot het inzamelen van geld voor het monument.^[5] De plaats was nog onderhevig aan discussie. De huidige plaats was wel eerste keus, maar anderen zagen het liever aan de kant van de Mozes en Aäronkerk. Het verzet vond volgens Richter Roegholt juist plaats nabij het Waterlooplein, de Jodenbreestraat en een speeltuin voor die kerk.^[6] Hij vond de plek bij "het bastion" historisch niet juist en ook niet passend (er kwam daar een horecagelegenheid). Voorzitter van de Tweede Kamer Dick Dolman onthulde het beeld op 16 oktober 1988 in bijzijn van burgemeester Ed van Thijn en enkele honderden belangstellenden op "het bastion".^[7]

Sinds 1992 is de locatie van het monument (bij het Amsterdamse stadhuis) de centrale plek voor de jaarlijkse Kristallnachtherdenking. De eerste herdenking werd in november 1992 georganiseerd door jongeren, waaronder René Danen van Nederland Bekent Kleur. Dit initiatief was een reactie op een aanval op een asielzoekerscentrum in Rostock (Duitsland) en een brandbom bij een moskee in Nederland, en maakte deel uit van een oproep van een Europees antiracisme netwerk.

Van 1992 tot 2014 werd de herdenking op deze locatie georganiseerd door Nederland Bekent Kleur of het Platform Stop Racisme en Uitsluiting. In latere jaren vonden herdenkingen door verschillende organisaties soms op andere locaties plaats. Zo week het Platform Stop Racisme en Uitsluiting in 2016 uit naar de Uilenburger Sjoel vanwege ernstige problemen en falend politieoptreden het jaar ervoor. Een ander "Comité Kristallnacht Herdenking" hield bijeenkomsten in onder meer Theater Perdu.

In 2024 organiseerden de Joodse organisatie Erev Rav, het Platform Stop Racisme en Fascisme en Mokum tegen Fascisme een herdenking bij het Joods Verzetsmonument. Vanwege dreigingen en spanningen in de stad werd deze bijeenkomst teruggebracht tot een persmoment. Dezelfde organisaties hebben de jaarlijkse herdenking georganiseerd voor 2025.

Jaarlijks wordt bij dit monument het joods verzet herdacht op of nabij 25 februari, gewoonlijk voorafgaand aan de herdenking van de Februaristaking, sinds 2002 georganiseerd door de Stichting Vriendenkring Mauthausen in samenwerking met de gemeente Amsterdam.

• Beschrijving van het monument bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Zie de categorie Monument Joods Verzet van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.