Johannes Petrus Hasebroek

Hasebroek op een prent van A.J. Ehnle/P. Blommers, ca. 1850.
Hasebroek
(portret door Louis Chantal)
Buste van Hasebroek door Johan Keller, collectie Rijksmuseum Amsterdam

Johannes Petrus Hasebroek (Leiden, 6 november 1812 – Amsterdam, 29 maart 1896) was een Nederlandse schrijver, dichter en predikant. Hij was ook bekend onder het pseudoniem Jonathan.

Biografie

Hasebroek was een typische 19de-eeuwse schrijver, die zowel boeken publiceerde als preekte, net als zijn twee vrienden Nicolaas Beets en Jan Jakob Lodewijk ten Kate. Met enkele anderen werden zij de dominee-dichters genoemd, tegen wier moralistische gedichten de Tachtigers protesteerden.

Hij werd geboren in Leiden als een van de negen kinderen van apotheker Johannes Hasebroek (1778 - 1857) en Maria Theresia Kleyn (1788? - 1865). De schrijfster Elisabeth Hasebroek was zijn oudste zuster. Hij bezocht in Leiden het Stedelijk Gymnasium en studeerde er theologie aan de Rijksuniversiteit. Zijn studie werd onderbroken door deelneming aan de Tiendaagse veldtocht in 1831 met de Vrijwillige Jagers der Leijdsche Hoogeschool. In oktober 1836 werd hij predikant in het 'witte kerkje' in Heiloo, in 1843 te Breda, in 1852 te Middelburg en uiteindelijk op 12 november 1851 te Amsterdam. In 1883 werd hij emeritus.

Werk

Eigen werk

  • Bilderdijks graf, 1932 (Digitale versie)
  • Poezij. Haarlem, 1836 (Digitale versie)
  • Waarheid en droomen, door Jonathan. Haarlem, 1840. (12e druk 1905, "Verbeterde druk" 1950)
  • De Zeeuwsche arbeider, Den Haag : Kruseman, 1841. Uit: De Nederlanden. Karakterschetsen, kleederdragten, houding en voorkomen van verschillende standen (Digitale versie)
  • De navolging van Christus van Thomas à Kempis (naar het Latijn). Amsterdam: Müller, 1844. Voorafgegaan van het leven des schrijvers, door Ullmann(Digitale versie)
  • Leerredenen, Breda, 1846 (Digitale versie)
  • De aartsbisschop van Parijs (herinnering aan een bezoek in de Nôtre-Dame-kerk op Allerzielendag in 1847). Breda: Broese, 1847 (Digitale versie)
  • De God des hemels en de bergen der aarde. Breda: Broese, 1847-1848
  • Afscheidsrede. Gehouden te Middelburg, 26 October 1851. Middelburg: Van Benthem en Jutting en E. Hendrikse, 1851 (Digitale versie)
  • Nieuwe leerredenen. Breda: Broese, 1853 (Digitale versie)
  • Een bezoek van Wichern (een bladzijde uit mijn reisboek). 1856 (Digitale versie)
  • "Leer ons bidden". Gebeden voor het huisgezin oorspr. en vert.. Amsterdam, 1857 (Digitale versie)
  • Windekelken. Gedichten. Amsterdam: Höveker, 1859 (Digitale versie)
  • De blijde boodschap. 12 leerredenen. Amsterdam'1860 (Digitale versie)
  • 'Ter gedachtenis aan Mr. Isaac da Costa. Amsterdam: H. de Hoogh, 1860. Bevat, naast ziekteberichten, ook een verslag o.d.t.: Bij het graf van J.P. Hasebroek, en Een bidstond van C. Schwarz (Digitale versie)
  • Studiën en schetsen. Amsterdam: H. Höveker, 1860 (Digitale versie)
  • Gods stem in den watervloed. Leerrede, gehouden op den 13den Januarij 1861 te Amsterdam. Amsterdam: Höveker, 1861 (Digitale versie)
  • Alle dingen vernieuwd. Leerrede bij het jaarlijksch bezoek des Konings in de hoofdstad, in tegenwoordigheid van het Vorstelijk Huis uitgesproken in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, op den veertienden April 1861. Amsterdam: Höveker, 1861 (Digitale versie)
  • Jozua's keuze herinnerd op den gedenkdag van Nederlands verlossing, den 17den November 1861. Amsterdam: Höveker, 1861 (Digitale versie)
  • Op de bergen. Herinneringen en indrukken van eenen reiziger door noordelijk Italië en Zwitserland. Amsterdam: H. Höveker, 1861
  • Des Evangeliedienaars hoogste roem. Feestrede op den gedenkdag der kerkhervorming en dien eener vervulde vijfentwintigjarige Evangeliebediening. Amsterdam: H. Höveker, 1861 (Digitale versie)
  • Overzigt van het leven en de werken van Mr. Is. da Costa] Haarlem, 1861 (Digitale versie)
  • Na het feest. Leerrede ten besluite der November-feesten ter herinnering van Neêrlands verlossing in 1813, op den twee en twintigsten November 1863, in de Nieuwezijdse-Kapel te Amsterdam. Amsterdam: H. Höveker, 1863 (Digitale versie)
  • De Chinees tot Christus gebragt. Toespraak bij den doop aan eenen Chineschen jongeling bediend, den 20sten Maart 1864, in de Amstelkerk te Amsterdam. Amsterdam, 1864 (Digitale versie)
  • Nieuwe windekelken. Gedichten. Amsterdam, 1864 (Digitale versie)
  • De laatste kerkklokstoon. Eene stem uit Nederland bij het graf van Friedrich Strauss. Amsterdam: Brinkman, 1864 (Digitale versie)
  • Het jubelfeest van de overwinning van Waterloo dankbaar gevierd. Feestrede op den achttienden junij 1865, des voormiddags in de Oudezijds-Kapel te Amsterdam. Amsterdam: D.B. Centen, 1865 (Digitale versie)
  • Zestal leerredenen. Zeist, 1866 (Digitale versie)
  • Feestrede, ter gelegenheid van het gedachtenisfeest der compagnie vrijwillige jagers der Leidsche Hoogeschool .... Amsterdam, 1867 (Digitale versie)
  • De gedachtenis van eene landverhuizing uit Tirol vernieuwd. Utrecht: Van Peursem, 1868 (Digitale versie)
  • Uit den vreemde. Amsterdam: W.H. Kirberger, 1868 (Digitale versie)
  • Gave der liefde, ten voordeele van het fonds voor weduwen van protestant- sche godsdienstonderwijzers in Nederland. Amsterdam, 1868 (Digitale versie)
  • Proza en poëzie (Dicht en ondicht). Rotterdam : Bolle, 1874 (Digitale versie)
  • Mijne herinnering aan Willem de Clercq. Amsterdam, 1874 (Digitale versie)
  • Levensschets van Hendrik Jacob Koenen, Leiden: Brill, 1875 (Digitale versie)
  • Feest-cantate bij gelegenheid van het vijf-en-zeventigjarig bestaan der Hollandsche Maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen. 1875 (Digitale versie)
  • Toespraak bij gelegenheid van het vijf-en-zeventigjarig bestaan der Hollandsche Maatschappij van fraaie kunsten en wetenschappen. Gevierd te Amsterdam, 13 September 1875. Amsterdam: Van Bonga, 1875 (Digitale versie)
  • Het eeuwig evangelie. Gedachteniswoord. Amsterdam: Höveker, 1876 (Digitale versie)
  • Bijeenkomst in de Parkzaal ter gelegenheid van de opening der Universiteit van Amsterdam op Maandag 15 October 1877. Feestcantate. Amsterdam: Stoomdrukkerij der Gemeente Amsterdam, 1877 (Digitale versie)
  • Sneeuwklokjes. Poëzy. Amst. 1878 (Digitale versie)
  • Winterbloemen. Poëzy. Amsterdam: Kirberger, 1879 (Digitale versie)
  • Na vijftig jaren. Een dichterlijk klaverblad, ter herinnering aan 1830 en 1831. Amsterdam: W.H. Kirberger, 1881 (Digitale versie)
  • Thomas-kalender. Spreuken voor elken dag des jaars uit Thomas a Kempis Imitatio Christi. Amsterdam, 1881
  • Een nieuwe kerk in een nieuwe buurt. Een schets met de pen. Amsterdam: Höveker, 1882 (Digitale versie)
  • Aan Nicolaas Beets 13 September 1884 door M. de Vries en J.P. Hasebroek. Haarlem: Bohn, 1884 (Digitale versie)
  • Gedachtenis. Laatste leerredenen. Amsterdam: Höveker, 1884 (Digitale versie)
  • Een weenende Rachel door den Heer vertroost. Het dagboek eener moeder in dagen des lijdens, het Engelsch van Catharine Tait, 1884
  • Een evangelist zonder kanselkleed. Amsterdam: D.B. Centen, 1885
  • De Alpenhorens. Een wekstem uit Davos. Amsterdam, 1885
  • Vesper. Poëzie in den avond des levens. Amsterdam: Höveker & Zoon, 1887 (Digitale versie)
  • Hesperiden. Nieuwe poëzie in den avond des levens. Amsterdam: Höveker, 1888 (Digitale versie)

Vertaald

  • Proeven van vertaling uit de gedichten van Thom. Moore, Amsterdam: M. Westerman, 1836 (Digitale versie)
  • Thomas a Kempis. De navolging van Christus, Amst. 1885 (Digitale versie)
  • Novissima Verba. Twaalftal leerredenen ten afscheid. Amsterdam, 1889. In de Levensberichten van Lett. gaf hij dat van zijn vriend W.R. Veder.

Uitgegeven

  • Kerkklokstoonen van Fr. Strauss ; op nieuw uitg. en aanbevolen door Jonathan. 3 delen. Haarlem, 1842. (Diverse herdr., o.a. 6e dr., Haarlem, 1896)
  • De kompleete dichtwerken van Da Costa, Arnh. 1869-'72
  • Verder: leerredenen in bundels, theol. geschriften, vert., brochures en bijdragen in tijdschriften en jaarboekjes

Literatuur

  • Jan Hendrik Jacob Willems. 'Joh. Petrus Hasebroek. Bijdrage tot de kennis van het letterkundig leven, voornamelijk in de jaren ± 1830-1840. Eindhoven: Lecturis, 1939. Proefschrift Utrecht. In de bijlage: Brieven van Hasebroek aan de Gidsredactie en aan Potgieter (Digitale versie)'
  • Lieuwe Hendrik Postma. J. P. Hasebroek'. Kampen: Mondiss, 1989 ISBN 90-6651-099-4. Proefschrift Utrecht

Wetenswaardigheid

Zie de categorie Johannes Petrus Hasebroek van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.