Johannes Kneppelhout
| Johannes Kneppelhout | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Pseudoniem(en) | Klikspaan | |||
| Geboortedatum | 8 januari 1814 | |||
| Geboorteplaats | Leiden | |||
| Overlijdensdatum | 8 november 1885 | |||
| Overlijdensplaats | Oosterbeek | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Beroep | auteur | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Lid van | Kring van Heiloo | |||
| Dbnl-profiel | ||||
| RKD-profiel | ||||
| ||||
Johannes Kneppelhout (Leiden, 8 januari 1814 – Oosterbeek, 8 november 1885) was een Nederlands auteur, ook bekend onder het pseudoniem Klikspaan. Roem geniet hij vooral om zijn humoristische en realistische, later moralistische schetsen over het studentenleven. Kneppelhout was ook mecenas van veel kunstenaars.
Leven
Kneppelhout, lid van de familie Kneppelhout, verloor zijn vader Cornelis Johannes Kneppelhout reeds in 1818 en had zijn eerste opleiding te danken aan zijn moeder Johanna Maria de Gijselaar en zijn oom Nicolaas Cornelis de Gijselaar (als officier in ruste wonende op Zuilenstein bij Amerongen), beide kinderen van de patriot Cornelis de Gijselaar. Kneppelhout genoot zijn middelbareschoolopleiding aan het gerenommeerde instituut Noorthey te Veur, waar hij van 1825 tot 1832 verbleef. Later studeerde hij rechten te Leiden, zonder deze opleiding af te ronden. Als student woonde hij in het kapitale pand Rapenburg 65, waar hij in de jaren 1839-1841 onder zijn nom-de-plume Klikspaan zijn magnum opus "Studententypen" publiceerde. Hij was een letterkundige pur sang, beproefde vergeefs de letterkunde in het Frans, maar keerde, door goede raad daartoe gebracht, tot zijn moedertaal terug. Op het Rapenburg ontving Kneppelhout schrijvers en kunstenaars waaronder Hans Christian Andersen.
Kneppelhout trad op 15 mei 1845 in het huwelijk met zijn achternicht Ursula Martha Van Braam, op 17 september 1825 aldaar geboren als lid van de familie Van Braam en dochter van Willem Charles van Braam (kapitein-ter-zee en later burgemeester van Hattem) en Machtelina Christina de Gijselaar. Het huwelijk – daar Kneppelhout veelal als homoseksueel wordt beschouwd door velen een schijnhuwelijk genoemd – bleef kinderloos. Van Braam overleed als weduwe op 18 mei 1919 op De Hemelsche Berg te Oosterbeek, een landgoed dat Kneppelhout in 1847 had gekocht en waar hij vanaf 1851 permanent woonde. Hij reisde – hiertoe in staat gesteld door een groot vermogen – naar zijn goeddunken, schreef reisverhalen, toonde belangstelling voor de kunst en steunde gaarne het behoeftig talent met milde hand. Onder andere nam hij daarom de opvoeding op zich van Jan de Graan, Petrus Augustus de Génestet, Otto Scholderer, David Artz en Gerard Bilders. In 1867 waren er geruchten over een verhouding met De Graan, waardoor Kneppelhout reputatieschade leed. In zijn laatste jaren bleef hij op zijn De Hemelsche Berg wonen, waar hij na een langdurig lijden op 8 november 1885 overleed. Hij werd begraven op de Algemene Begraafplaats Katwijk in een familiegraf. Het stoffelijk overschot werd op 13 november 1885 per trein van Arnhem naar Leiden overgebracht. Tien jaar later werd door de Oosterbeekse bevolking op het landgoed de gedenkzuil Kneppelhout-van Braam geplaatst.
Trivia
- De Klikspaanweg in Leiden, waar studentenflats staan, is genoemd naar het pseudoniem dat Kneppelhout als schrijver gebruikte. Kneppelhout is in Leiden twee keer vernoemd, want er is daar ook een Kneppelhoutstraat.
Werken
- Mes Loisirs (1832) (Digitale versie)
- Violette. (1835) Bevat: Le châteaux-fort ; La malheureuse ; Le jour néfaste ; Mes adieux (Digitale versie)
- L'éducation par l'amitié (Digitale versie)
- Fragments de correspondance (22 octobre - 26 novembre 1834) (1835) (Digitale versie)
- Soevenirs (1835) (Digitale versie)
- Hommage a l'hospitalité. Couplets (1835) (Digitale versie)
- L'éducation par l'amitié (1835)
- Nouveaux fragments de correspondance (1836) (Digitale versie)
- Copeaux (1837) (Digitale versie)
- L'ère critique ou l'art et le culte (1837) (Digitale versie)
- Iets over eene beoordeeling (1838) (Digitale versie)
- Prose et vers (1838) (Digitale versie)
- Wenken voor beoefenaars der uiterlijke welsprekendheid (1838). Oorspr. anoniem verschenen in: De vriend des vaderlands (1838) o.d.t.: Iets over declamatie (Digitale versie)
- Gies Reevers. Een verhaal, waarvan de grond waarheid is (1838) (Digitale versie)
- Souvenirs d'un voyage à Paris 17 décembre 1838-24 février 1839 (1839) (Digitale versie)
- Een woord aan Diximus (1839) (Digitale versie)
- Het laatste vlugschrift (1840). Over onenigheid in het Leidse studenten-corps (Digitale versie)
- In den vreemde. Herinneringen, ontmoetingen, schetsen. Zwitserland 15 Junij - 5 September 1839 (1840) (Digitale versie)
- Hulde aan de Leydsche Studenten na de voorstelling der maskerade (1840) (Digitale versie)
- Studententypen (1841, onder het pseudoniem Klikspaan) (Digitale versie)
- De korte en vermakelijke geschiedenis van zoo veel lieflijkheên en de kuischheid zelve (1841). Omslagtitel: Een tussenspel van Klikspaan. Vrij vertaald naar Alphonse Karr (Digitale versie)
- De Studentenalmanak. Een microscopische uitspanning van Klikspaan (1843) (Digitale versie)
- De studenten en hun bijloop (1844, onder het pseudoniem Klikspaan). Met tekst in het Nederlands en Frans. Oorspr. uitg. in 5 afleveringen, afl. I-IV o.d.t.: De studenten en hun aanhang (Digitale versie)
- Studentenleven, bijeengebragt door Klikspaan en anderen (1844). Bevat: 1. De academiestad, 2. Collegie, 3. Examen, 4. Promotie, 4 bis. Promotie, 5. Minerva, 5 bis. Minerva, 6. Dispuut-collegie, 7. De Rederijkers-Kamer voor uiterlijke welsprekendheid, 8. Sempre crescendo, 8 bis. Sempre-crescendo, Plaatwerk, 9. Convocatie, 9 bis. Convocatie, 10. Schouwburg, 11. Thee, Plaatwerk, 12. Omgang, Inleiding, Besluit (Digitale versie)
- Verhalen (1846) (Digitale versie)
- Lamartine (Digitale versie)
- Landgenooten! (1848)(Digitale versie)
- Opuscules de jeunesse (1848)
- Schetsen en verhalen uit Zwitserland (1850) (Digitale versie)
- Politiek kritiek (1855) (Digitale versie)
- Stijl kunst (1855) (Digitale versie)
- Tien centen voor de zwartjes (1855) (Digitale versie)
- De wereldtentoonstelling te Parijs in 1855. Een voordragt (1856) (Digitale versie)
- Levensberigt van Henri Thierry de Blaauw (ca. 1858) (Digitale versie)
- Mijne zondagen in het Vereenigde Koninkrijk. Gemeenzame brieven uit Engeland, Wales en Schotland. 19 mei - 25 october 1857 (1859)(Digitale versie)
- De cigaar en de dames door KL......N (1860) (Digitale versie)
- Geschriften (1860-1875)
- Eerste deel: Klikspaan studenten-typen. December 1839 - mei 1841 (1860) (Digitale versie)
- Tweede deel: Klikspaan studentenleven. Augustus 1841-februarij 1844 (1860) (Digitale versie)
- Derde deel: Klikspaan studentenleven. Augustus 1841-februarij 1844 (Digitale versie)(1860)
- Vierde deel: Verhalen (1860) (Digitale versie)
- Vijfde deel: Verhalen en schetsen op reis I (1860) (Digitale versie)
- Zesde deel: Verhalen en schetsen op reis II (1861) (Digitale versie)
- Zevende deel: Reisverhalen (1862) (Digitale versie)
- Achtste deel: Gemeenzame brieven uit Engeland, Wales en Schotland. 19 mei - 25 october 1857 (1862) (Digitale versie)
- Negende deel:(Fransche mengelschriften)] (1863) (Digitale versie)
- Dl. 11 verscheen aanvankelijk met titelp. "Tiende deel (Mengelschriften II)", gedateerd 1864; Latere ex. kregen een titelp.: "Elfde en laatste deel", gedateerd 1865
- Elfde deel: (mengelschriften) (1865) (Digitale versie)
- Deel twaalf: Allerlei
- Ce qui m'a passé par la tête en Italie: 13 Février - 13 Juin 1872, A. J. Sijthoff, Leide (1872)(Digitale versie)
- Een beroemde knaap. Ter herinnering aan Jan de Graan, geboren te Amsterdam 10 September 1852, overleden te 's Gravenhage 8 Januarij 1874 (1875) (Digitale versie)
Zijn geschriften, van december 1839 in druk verschenen, zijn bijna alle verenigd in een uitgave van 12 delen, Leiden 1860-1875.
Externe link
- Dit artikel is geheel of gedeeltelijk gebaseerd op een artikel uit het Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde van F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks uit 1888-1891, dat vanwege zijn ouderdom vrij is van auteursrechten.
