Joannes Baptista Stessens

Joannes Baptista Stessens
Persoonsgegevens
Geboren	Retie, 22 maart 1861
Overleden	Geel, 24 juli 1949
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen (1882; 1889)
Beroep	Kunstschilder, fotograaf
Oriënterende gegevens
Bekende werken	Aardappelstekers met zicht op Sint-Amandskerk Oude vrouw met paternoster en kaars Zicht op de Sint-Dimpnakerk
Portaal    Kunst & Cultuur

Joannes Baptista Stessens (Retie, 22 maart 1861 – Geel, 24 juli 1949) was een Belgische kunstschilder. Jan Baptist Stessens, zoals hij in Geel genoemd werd, schilderde vooral portretten, landschapsschilderijen en enkele zeldzame stillevens. Hij was tevens een begenadigd tekenaar.

Hij was de eerste directeur en leraar van de in 1893 opgerichte tekenschool van Geel. Tot 1931 zou Stessens beide functies blijven uitoefenen.

Johannes Baptista Stessens werd geboren in Retie, in de Kleynhoeve, als zoon van een groot boerengezin. Zijn talent voor tekenen werd al snel opgemerkt door Karel Ooms , een schilder uit Dessel. Mede dankzij zijn voorspraak gaf de gemeente Retie een subsidie zodat Stessens kon gaan studeren aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. Hij studeerde er van 1882 tot 1889, en deed ondertussen ook nog zijn legerdienst (1885-1889) in de Sint-Joriskazerne van Antwerpen. Hij behoorde tot de betere leerlingen van de Academie, en bracht de twee laatste jaren door in het Hoger Gesticht van de Academie. Daar werden enkel de beste leerlingen toegelaten na een ingangsexamen. Tijdens de Wintercursus 1885-1886 zat hij hoogstwaarschijnlijk in de klas samen met Vincent Van Gogh, zoals de inschrijvingskaarten van beide leerlingen bevestigen. Van Gogh hield het overigens slechts drie maanden vol aan de Academie.

Na zijn afstuderen in 1889 werkte Stessens bij een antiekhandelaar in Turnhout, Peter Paul De Meyer. In dat jaar huwde hij ook met Liza Lievens uit Geel, en het koppel ging inwonen bij de grootmoeder van Liza in de Palingstraat te Geel. Daar had Stessens een atelier om te schilderen. Hij werd ook de tweede beroepsfotograaf van Geel, want enkel van de schilderkunst kon het jonge koppel niet leven.

In 1893 verhuisden ze naar de Markt van Geel, waar ze een huis huurden. Stessens bleef schilder en fotograaf. Datzelfde jaar startte de gemeente Geel met een Gemeentelijke Tekenschool. J.B. Stessens werd de eerste directeur en de eerste leraar. Hij zou tot 1931 de twee functies blijven uitoefenen.

Een collega-leraar aan de tekenschool en tevens architect Jozef Van den Plas ontwierp voor hem in Geel een woning in de pas aangelegde Kollegestraat. In 1905 verhuisde de familie Stessens naar het nieuwe huis, met een groot atelier op zolder. Het gezin bestond uit J.B. Stessens en zijn vrouw Liza Lievens, en hun vijf kinderen: Emiel, Emma, Martha, Antoon en Karel (pater Vital). J.B. Stessens zou er tot aan zijn dood blijven wonen en werken.

Van 1920 tot aan zijn pensioen in 1929 werd Stessens ook tekenleraar aan de Sint Jozef Vak- en Nijverheidsschool in Geel, die in 1919 was opgericht.

Stessens stierf in 1949 en werd begraven op het kerkhof van de Sint-Dimpnakerk in Geel. Zijn gerestaureerd graf is daar nog steeds te bewonderen.

• 
  'Zelfportret' door Joannes Baptista Stessens gemaakt gedurende zijn jongere jaren.
• 
  'Portret Liza Lievens' door Joannes Baptista Stessens. Liza Lievens was de echtgenote van de kunstenaar.
• 
  Het huis van de familie Stessens in de Kollegestraat te Geel. Ontworpen door architect Jozef Van den Plas.
• 
  Foto van de familie Stessens. J.B. Stessens en Liza Lievens met hun kinderen.

Hoewel Stessens niet ‘om den brode’ schilderde, liet hij toch 135 schilderijen en 26 grote en kleine tekeningen na. Hij schilderde voornamelijk portretten en landschappen.

Aan de Academie had hij reeds getoond een begenadigd portretschilder te zijn. Enkele van zijn vroegste werken uit zijn academieperiode getuigen van een fijn penseel en sterke karaktertekeningen. Ook de latere portretten van zijn familie en vrienden getuigen van een rustig meesterschap.

Stessens was een echte Gelenaar, en schilderde graag zichten op de mooie kerken van Sint-Amands en Sint-Dimpna. Ook Geelse landschappen behoorden tot zijn favoriete onderwerpen. Met zijn schetsboekjes trok hij de natuur in en uit de talrijke snelle tekeningen ontstonden een aantal mooie werken. Acht van zijn schetsboekjes zijn nog steeds bewaard in het archief van zijn geboortedorp Retie.

Stessens was een klassiek geschoold schilder, met een zeg maar academische stijl. Toch zijn er in een aantal schilderijen invloeden van impressionisme te zien. Waarschijnlijk vond hij zichzelf en de gemeente waarin hij woonde niet rijp voor deze vernieuwingen in de schilderkunst. Hij verkoos een academisch schilder te blijven, verknocht aan het Geels volk en de Geelse landschappen.

Tijdens zijn leven nam Stessens enkel deel aan een aantal groepstentoonstellingen. Ook na zijn dood werd er weinig aandacht besteed aan deze schilder. In 1969 werd zijn werk getoond tijdens een retrospectieve tentoonstelling in het gemeentehuis van Geel. In 1971 werd een straat, waar het nieuwe ziekenhuis van Geel werd gebouwd, naar hem genoemd. In Geel staat J.B. Stessens dan ook bekend als ‘de man van de straat van het ziekenhuis’.

In de 21ste eeuw werd er onder meer aandacht besteed aan het werk van Stessens door het verschijnen van een biografie in het jaarboek 57 van het Geels Geschiedkundig Genootschap (2022), de uitgave van een catalogus met al zijn gekende werken (2024) en een grote overzichtstentoonstelling in De Halle en het Gasthuismuseum van Geel (2025).