Johanna Spyri

Johanna Spyri
Johanna Spyri rond 1890
Persoonsgegevens
Volledige naam	Johanna Louise Heusser
Geboortedatum	12 juni 1827
Geboorteplaats	Hirzel
Overlijdensdatum	7 juli 1901
Overlijdensplaats	Zürich
Geboorteland	Zwitserland
Handtekening
Opleiding en beroep
Beroep	schrijfster
Oriënterende gegevens
Jaren actief	1871-1901
Werken
Genre(s)	kinderliteratuur, realistische fictie
Thema's	maatschappijkritiek, kinderleven, industrialisatie
Bekende werken	Heidi
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Portaal    Literatuur Zwitserland

Johanna Spyri, geboren als Johanna Louise Heusser (Hirzel, 12 juni 1827 - Zürich, 7 juli 1901), was een Zwitserse schrijfster. Ze verwierf internationale bekendheid met haar boek Heidi, dat wereldwijd in meer dan vijftig talen is vertaald en meerdere malen is verfilmd.

Johanna Spyri was het vierde kind in een gezin van zes. Haar vader, Johann Jacob Heusser, was arts en haar moeder, Meta Heusser-Schweizer, was dichteres. Spyri groeide op in Hirzel, een dorp in het kanton Zürich. In 1852 trouwde ze met de jurist en journalist Johann Bernhard Spyri. Haar literaire debuut, het verhaal Ein Blatt auf Vronys Grab, verscheen in 1871, toen Spyri 44 jaar was. Haar doorbraak kwam in 1881 met Heidis Lehr- und Wanderjahre, dat een groot succes werd. Een jaar later verscheen het vervolg, Heidi kann brauchen, was es gelernt hat.

Het verhaal Heidi is in meer dan vijftig talen vertaald en werd meerdere malen verfilmd, onder andere in 1952, 2014 en 2015. Daarnaast verscheen in 2012 een televisieminiserie gebaseerd op het boek.

Spyri's werk bied een kritische en onverhulde blik op het Zwitserland van haar tijd, met name op de sociale gevolgen van de vroege industrialisatie. Ze toonde bijzonder aandacht voor het lot van kinderen in een snel veranderende samenleving.

Tussen 1871 en haar overlijden in 1901 publiceerde Spyri 31 boeken, 27 verhalenbundels en 4 brochures.

• 1881 – Nergens thuis. Twee verhalen, Vertaling van: Heimathlos, 1878. Bevat ook: Hoe Wiesje haar weg vond. Arnhem, J. Rinkus Jr..
• 1882 – De kleine Heidi. Een verhaal voor de jeugd, Vertaling van: Heidis Lehr- und Wanderjahre, 1880. In 1898 heruitgegeven als: De kleine Heidi in den vreemde. Rotterdam, Bolle. Arnhem, J. Rinkus Jr..
• 1884 – 'Grietje's kinderen', Vertaling van: Gritlis Kinder kommen weiter, 1884. Arnhem, J. Rinkus Jr..
• 1884 – 'Kleine verhalen voor kinderen en voor hen, die van kinderen houden'. Arnhem, J. Rinkus Jr..
• 1884 – Oom Titus, Vertaling van: Ein Landaufenthalt von Onkel Titus, Gotha, Perthes, 1881. In 190? heruitgegeven als: Ook een Lesa. Doetinchem, Misset. Arnhem, J. Rinkus Jr..
• 1884 – Gouden spreuken. Twee verhalen voor kinderen en voor hen, die van kinderen houden. Arnhem, J. Rinkus Jr..
• 1885 – 'Sina. Een verhaal voor jonge meisjes', Vertaling van: Sina. Eine Erzählung für die Jugend. Tiel, H.C.A. Campagne & Zoon.
• 1887 – 'Dori. Een verhaal voor jonge meisjes', Vertaling van: Was soll denn aus ihr werden?, 1886. Tiel, H.C.A. Campagne & Zn..
• 1887 – 'De geluksroos'. Nijmegen, P. J. Milborn.
• 1887 – Hoe er nog wat van Tijs terecht kwam. Een verhaal uit Zwitserland. Gouda, G.B. Van Goor Zonen.
• 1887 – Hoe Jo's wensch eindelijk vervuld werd. Een verhaal uit Zwitserland. Gouda, G.B. Van Goor Zonen.
• 1888 – De kleine Heidi in den vreemde en weer thuis, 2e druk van De kleine Heidi, uitgebreid met het vervolg. Vertaling van: Heidis Lehr- und Wanderjahre; Heidi kann brauchen, was es gelernt hat, 1880–1881. In 1898 heruitgegeven als: De kleine Heidi thuis. Rotterdam, D. Bolle. In 2020 heruitgegeven als: Heidi. Haarlem, Gottmer ISBN 978-90-257-7233-8. Vertaling van: Heidi, London, Nosy Crow Ltd, 2019. Rotterdam, D. Bolle.
• 1888 – Arthur en Squirrel. Doetinchem, C. Misset (190?).
• 188? – 'De tweede moeder'. Tiel, H.C.A. Campagne & Zoon.
• 1890 – Cornelli. Amsterdam, L.J. Veen.
• ca. 1890 – Het liedje van Sami, Vertaling van: Was Sami mit den Vögeln singt, 1886. Doetinchem, Misset.
• ca. 1890 – Bij den netelboer, en Cromelin en Capella. Amsterdam, L.J. Veen.
• 1891 – Uit de Zwitsersche bergen. Amsterdam, L.J. Veen.
• 1892 – Niemand te klein om hulpvaardig te zijn, Vertaling van: Keines zu klein, Helfer zu sein, 1891. Oorspronkelijk uitgegeven in 1892 als Niets te klein om goed en lief te zijn. Doetinchem, C. Misset. Amsterdam, L.J. Veen.
• ca. 1892 – Het kasteel Wildenstein, Vertaling van: Schloss Wildenstein, 1892. Amsterdam, L.J. Veen.
• 1893 – Lauri's ziekte, Vertaling van: Lauris Krankheit, ca. 1890. Amsterdam, L.J. Veen.
• 1895 – 'Vinci, de kleine fluitspeler'. Tiel, H.C.A. Campagne & Zoon.
• ca. 1900 – 'In veilige hoede'. Doetinchem, Misset.
• 1907 – 'Van verre en nabij. Twee verhalen voor kinderen en hen, die veel van kinderen houden'. Doetinchem, Misset.
• 1907 – Geen tehuis. Twee verhalen voor kinderen en voor hen, die veel van kinderen houden. Doetinchem, Misset.
• 190? – De gevolgen van grootmoeders lessen. Doetinchem, Misset.
• 190? – 'De rotssprong'. Doetinchem, Misset.
• 190? – 'De kleine houtsnijder'. Doetinchem, Misset.
• 190? – 'Jozef de mandenmaker'. Doetinchem, Misset.
• 191? – Monie, de geitenjongen. Doetinchem, Misset.
• 192? – Heidi's vlegeljaren. Amsterdam, Goede Lectuur.
• 192? – 'Broer en zus'. Ledeberg, Uitgeversfonds Het Boekhuis.
• ca. 1930 – 'Rozentreesje'. Amsterdam, Mij. tot uitg. van goede jeugdlectuur.
• ca. 1935 – 'Hoe Wiesje haar weg vond'.
• ca. 1939 – 'Het meisje uit het Rhônedal. Meisjesboek', Vertaling van: Im Rhonethal, 1880. Haarlem, Eijkenhof.
• 193? – 'De dochter van den ketellapper'.
• ca. 1940 – 'Renz en Greetje', Vertaling van: Wie es in Waldhausen zugeht.
• ca. 1942 – 'De nieuwe juffrouw'. Den Haag, Van Goor.

• Verschillende straten zijn naar Johanna Spyri vernoemd, waaronder de Johanna-Spyri-Weg in de Berlijnse wijk Berlin-Lichterfelde.

• Werken van Johanna Spyri op Project Gutenberg

Zie de categorie Johanna Spyri van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.