Johan Veeninga

Johan Veeninga (Haarlem, 19151 mei 1966) was adjunct-hoofd van uitgeverij De Arbeiderspers en geldt als een van de bedenkers van de serie Privé-domein.

Biografie

Jeugd en oorlogsperiode

Veeninga werd geboren in een arm gezin in Haarlem. Studeren kon niet en hij werd onderwijzer. Gedurende de crisisjaren was hij actief in de NBAS, de bond van de studerende jeugd die alcohol afwees, waarvan hij enkele jaren voorzitter was. In deze tijd veranderden zijn opvattingen over het militarisme en toen hij in 1939 voor de mobilisatie werd opgeroepen, weigerde hij dienst. Zijn bezwaren werden niet erkend en hij bracht een langdurige straftijd door in de rijkswerkinrichting in Veenhuizen.

In de oorlogsjaren raakte hij betrokken bij het verzet. Hij bracht Joodse Nederlanders over de grens, waarbij "De Buyssche Hei", het landhuis van Henriëtte Roland Holst nabij Zundert, een vertrekpunt was. Verscheidene malen ontsnapte hij aan arrestatie. In de hongerwinter werd hem opgedragen de WA-commandant van Haarlem te liquideren. Zijn schot was raak, maar niet dodelijk.

Latere leven

Na de bevrijding werkte hij bij de ANWB, waar hij hoofdredacteur van de Jeugdkampioen was. In december 1952 stapte hij over naar uitgeverij De Arbeiderspers, waar hij in februari 1961 adjunct-hoofd werd. Onder het pseudoniem C. van Akersloot stelde hij enkele bundels samen. Hij vertaalde poëzie van Ogden Nash. Hij schreef een jeugdboek, Het raadsel van de vier getallen.

Hij geldt als een van de bedenkers van de nog steeds bestaande reeks Privé-domein, waarin autobiografieën, dagboeken en brieven van schrijvers worden uitgegeven.

Over het ontstaan van de serie bestaan enkele elkaar tegensprekende verhalen. Zo circuleert dit verhaal:

Tijdens een kampeervakantie in Lalinde (Dordogne, Frankrijk) in de zomer van 1965 kreeg Veeninga van zijn vriend Hans van Straten het idee aangereikt boeken uit te geven vergelijkbaar met de serie Le Domaine Privé van uitgeverij Éditions du Cap. Van Straten had op weg naar de Dordogne Parijs aangedaan en toonde Veeninga in Lalinde, net als Veeninga gezeten op een krap kampeerstoeltje, zijn oogst aan boeken, waaronder een uit de bovengenoemde serie.

Die vakantie is er geweest, en ze hebben vast over boeken gepraat. Maar het was redacteur Martin Ros die hem heeft gewezen op het bestaan van de serie Le Domaine Privé.

Kort na de lancering van de serie van De Arbeiderspers kwam Veeninga op 50-jarige leeftijd om het leven bij een auto-ongeluk, waarbij ook zijn 18-jarige zoon Duco omkwam.

Zijn jongste dochter, Djoeke Veeninga, journalist en programmamaker, schreef in 2025 het boek Het privédomein van mijn vader waarin ze egodocumenten verwerkte van Johan Veeninga, en haar eigen herinneringen.