Jodocus van Lodenstein

Jodocus van Lodenstein (Delft, 6 februari 1620 - Utrecht, 6 augustus 1677) was een Nederlands predikant en dichter.

Jodocus van Lodenstein stamde uit een Delfts regentengeslacht. Hij studeerde theologie in Utrecht, waar hij onder andere college volgde bij Gisbertus Voetius. Daarna studeerde hij nog twee jaar aan de Universiteit van Franeker, waar hij les kreeg in Oosterse talen van professor Johannes Coccejus, de latere tegenspeler van Voetius. In 1644 nam Lodenstein een beroep aan naar de dubbelgemeente Zoetermeer en Zegwaart. In 1650 ging hij naar het Zeeuwse Sluis en in 1653 nam hij een beroep naar Utrecht aan. Als predikant wordt hij gezien als vertegenwoordiger van de Nadere Reformatie.^[1]

Volgens T. Brienen waren de preken van Van Lodenstein eenvoudig. Hij vermeed lange inleidingen en geleerde woorden. Hij was een echte prediker van de Nadere Reformatie, wat betekent dat hij mensen tot levensheiliging wilde brengen. Hij preekte - volgens Brienen - Wet en Evangelie en zijn toepassingen waren gebonden aan de tekst. In zijn preken maakt hij gebruik van de allegorische methode.^[2]

Naast predikant was hij ook dichter. De bekendste bundel is Uyt-spanningen.

Zijn vriendenkring bestond onder andere uit Anna Maria van Schuurman (1607-1678), Jacobus Koelman (1632-1695), de Utrechtse hoogleraar theologie Andreas Essenius en zijn Utrechtse collega's Justus van den Bogaart en Abraham van de Velde.

• Het Van Lodenstein-college, een grote scholengemeenschap op reformatorische grondslag met vestigingen in Amersfoort, Barneveld, Ede, Hoevelaken en Kesteren is naar hem vernoemd.

• 1659 - Overdenkingen of Dagelijksche Meditatiën
• 1663 - Vanden Bogaarts laatste uyren, ofte Cort en stightelijck verhael ... (Digitale versie)
• 1664 - Van Lodensteyns Weeg-schale der onvolmaacktheden : ofte Bedenckingen nopende 't gewigte of de regt-matige agtinge te maacken van de gebreken en struyckelingen der Geheyligden op der aarden (Digitale versie)
• 1667 - Corte aanmerckingen op 't geen hem raakt ... (Digitale versie)
• 1667 - Van Lodenstein wederleyt, ofte Antwoort op de korte aenmerckingen, op 't geen hem raeckt in seecker boeckje, onlangs uit gekomen onder de naem van Verdediging der proceduren, etc. (Digitale versie)
• 1673 - Van Lodensteyns Op-dragt van eens christens tijd'lijcke goederen aan haren eygenaar, ofte Schrift- en regt-matig oordeel nopende der selver eygendom, en bestel. : Te voegen voor aan 't register dat een christen houdt van de goederen hem aanbevolen. T' samen-gestelt by maniere van alleen sprake tot den Heere Godt: in digt, en in prose(Digitale versie)
• 1674 - Van Lodensteyns beschouwinge van Zion: ofte aandagten en opmerckingen over den tegenwoordigen toestand van 't Gereformeerde Christen volck. gestelt in eenige t'samen-spraken (Digitale versie)
• 1674 - Van Lodensteyns Meditatiën over eenige van 's Heeren Gods eygenschappen, etc : hem voorgecomen geduyrende sijn verblijve in Ostagie in't land van Cleev (Digitale versie)
• 1676 - Van Lodensteyns Uyt-spanningen, behelsende eenige stigtelyke liederen en andere gedigten, verdeeld in vier deelen , ende een aanhangsel van verscheydene so in d'ordreovergeslagene, als andere (Digitale versie)
• 1676 - Vyt-spanningen, Behelsende Eenige Stigtelyke Liederen en andere Gedigten : ende een Aanhangsel van verscheydene so in d'ordre overgeslagene (Digitale versie)
• 1676 - Ter gedagtenisse van den eerweerdigen, godtsaligen, geleerden en seer vermaarden heere, den heere Gysbertus Voetius, doctor en professor der H. godtsgeleertheyd in d'academie ende dienaar des H. Woords in Jesu Christi gemeynte tot Utregt ... (Digitale versie)
• 1679 - Twe samenspraaken over 't geval van D. Jacobus Koelman, en de handelingen der leeraaren, en overheden omtrent hem. Opgestelt door Jodocus van Lodensteyn ... Hier is bygevoegt een overtuigende aanspraak aan de ernstige leeraars van Nederlandt (Digitale versie)
• 1679 - Uit-spanningen, behelsende eenige stigtelyke liederen en andere gedigten .... In desen tweeden druk met verscheydene gesangen vermeerdert (Digitale versie)
• 1681 - Laatste gedachten over de zedelijckheyt des vierden gebodts, ofte Verdediging van het Kort en zedig ondersoeck. Schriftelijck naer-gelaten met sijn eygen hant (Digitale versie)
• 1681 - J. van Lodensteyns Vyt-spanningen, behelsende eenige stigtelyke liederen en andere gedigten. : Verdeeld in vier deelen. I. Bybel-stoff: ... II. Aandagten over bysondere geestlijcke stoffen. III. Stigtelijcke invallen ... IV. Boetdigten. Ende een aanhangsel ... (Digitale versie)
• 1683 - J. van Lodensteyn's geestelicke gedagten, na zijn doot uyt-gegeven. Aangaande het ware wesen van s'menschen gelucksaligheit; en de naakte ontdekkinge van 's volks algemeene dwalingen omtrent dat hoogwigtig stuk (Digitale versie)
• 1991 - Overdenkingen: Dagelijkse meditaties over het gehele jaar 1659, Houten: Den Hertog, 1991 (ed. J.H. van de Bank, oorspronkelijke uitgave 1659)
• 2005 - Uyt-spanningen: behelsende eenige stigtelyke liederen en andere gedichten, Utrecht : De Banier, 2005 (oorspronkelijke uitgave 1676)

• Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)