Jenin (Palestina)

**Jenin**
جنين
Plaats in Palestina
	;
Situering
Gouvernement	Jenin
Coördinaten	32° 27′ NB, 35° 18′ OL
Algemeen
Oppervlakte	37.3 km²
Inwoners ; (2007)	39.004 ; (1046 inw./km²)
Foto's
	Jenin 2010
Portaal	Azië

Jenin (Arabisch: جنين , Dzjanin) is een Palestijnse stad op de Westelijke Jordaanoever. Het is de hoofdstad van het gouvernement Jenin en het economisch centrum van de omliggende stadjes en dorpen. In de stad is de Arabisch-Amerikaanse Universiteit van Jenin gevestigd met een campus even buiten de stad. Jenin ligt ten noorden van de stad Nablus.^[2]

UN-Kaart van Jenin en omgeving met Israëlische blokkades, nederzettingen en wegen, 2018

Jenin is een oude stad, daterend van ongeveer de 15de eeuw voor Christus in Kanaän (toen bekend onder de naam "Khirbet Balamah"). Het is een agrarisch centrum, goed voor 30% van het Palestijnse nationale inkomen, en een belangrijk marktcentrum voor het noorden van de Westelijke Jordaanoever. Door de centrale ligging nabij de Israëlische, Jordaanse, Libanese en Syrische grenzen is het tevens een regionaal centrum.

In 1945 had de stad 8.990 uitsluitend Arabisch-Palestijnse inwoners, 8840 moslims en 150 christenen. Het grondgebied omvatte 18.769 dunams met onder meer boomgaarden en graanvelden.^[3]

Vluchtelingenkamp Jenin, twee dagen na de Israëlische aanval in april 2002

Na het uitroepen van een Joodse staat Israël in 1948 bezetten eenheden van het Israëlisch Defensieleger (IDF) op 3 juni in de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948, tijdens Operatie Yitzhak korte tijd het centrum deze stad die volgens Resolutie 181 Algemene Vergadering Verenigde Naties tot de Arabische staat Palestina zou moeten gaan behoren. Vanwege heftige tegenstand van een Iraakse legereenheid konden zij hun positie niet handhaven en moesten zij zich naar het noorden terugtrekken.^[4] De Westelijke Jordaanoever kwam in 1948 tot 1967 onder het bestuur van Jordanië.

In 2017 had de stad ongeveer 50.000 inwoners.^[5] Volgens een onderzoek van de Universiteit van Bir Zeit bestaat ongeveer 50% van de bevolking van de stad uit Palestijnse vluchtelingen

Vluchtelingenkamp Jenin

In de stad ligt een groot Palestijns vluchtelingenkamp (Engels: Jenin Camp), dat in 1953 gesticht is voor Palestijnen die in de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 door Israël verdreven waren.^[6]

In 2007 had het kamp 10.371 inwoners.^[7] De meeste (huidige) inwoners zijn afstammelingen van die 1948-vluchtelingen. In 2023 woonden er 24.239 geregistreerde Palestijnse vluchtelingen.

Onder bezetting van Israël

In 1967 veroverde Israël in de Zesdaagse Oorlog de Westelijke Jordaanoever op Jordanië. Sindsdien werd deze door Israël militair bezet.

Op 13 november 1995 kwam Jenin, ingevolge afspraken in de Oslo-akkoorden over een te vormen Palestijnse staat, te liggen in gebied-A onder volledig bestuur van de Palestijnse Autoriteit; evenals de nabij gelegen steden Nablus en Tulkarem.

In 1998 was Jenin de plaats van een gezamenlijk Nederlands-Palestijns archeologisch onderzoek naar de vroege bronstijd waar onder meer de Universiteit Leiden aan deelnam.

Militaire operatie Beschermingsschild

In april 2002 was Jenin, en dan voornamelijk het vluchtelingenkamp, het toneel van een grootschalige inval door het Israëlische leger (IDF) als onderdeel van de militaire operatie Beschermingsschild (Operation Defensive Shield) om opstandelingen te bestrijden, wat op hevige tegenstand stuitte en veel belangstelling kreeg in de internationale media. De inval was onder meer een antwoord op de zelfmoordaanslag tijdens sederavond in het Park Hotel in Netanja, waarbij 28 gasten gedood en 140 verwond werden.

Op 3 april 2002 omsingelden zo'n 1000 Israëlische infanterietroepen met tanks en helikopters Jenin en het vluchtelingenkamp. Naast Jenin viel het IDF ook andere grote Palestijnse steden op de Westelijke Jordaanoever binnen, waaronder Nablus en Toelkarem. Het gebied werd tot 'gesloten militaire zone' verklaard, waardoor het voor journalisten en hulpverleners niet mogelijk was om het te betreden. Op 9 april werden 13 Israëlische soldaten (onder hen commandant Odeb Colomb) gedood in een hinderlaag in het vluchtelingenkamp.

Verenigde Naties

Volgens een VN-resolutie, zou een "fact-finding"-missie van de Verenigde Naties Israëls militaire operatie onderzoeken, maar uiteindelijk kreeg deze van Israël geen toestemming Jenin te bezoeken.^[8] Er kwamen volgens de Verenigde Naties 27 militanten om en 22 burgers en 3 personen van wie men niet wist tot welk van deze twee categorieën ze behoorden.^[9] Wel gingen de gevechten, volgens het rapport van Human Rights Watch, gepaard met overtredingen van de Conventies van Genève van beide strijdende partijen. Het Israëlische leger verwoestte de huizen van circa 4000 burgers en er kwamen ook onschuldige burgers om in de gevechten. Ambulances van de Rode Halve Maan waren beschoten en, evenals ander medisch personeel, de toegang geweigerd.

In het rapport van de VN over deze militaire operatie stond vermeld dat het IDF zich bezighield met onwettig doden, gebruik van menselijke schilden, disproportioneel gebruik van geweld, willekeurige arrestaties en martelingen, en weigering van medische zorg en toegang ertoe. Palestijnse bewapende groepen werd aangerekend dat ze in huizen van burgers explosieven hadden verspreid. In het vluchtelingenkamp werden minstens 52 Palestijnen gedood, van wie de helft burgers en 23 Israëlische soldaten.^[10]

Aanval in 2023

In de nacht van 2 op 3 juli 2023 viel het IDF Jenin aan met luchtaanvallen en trok het leger binnen waarbij duizenden Palestijnen op de vlucht sloegen. Doel was de militante groeperingen zoals Lion's Den, Jenin Brigade en Hamas op te sporen en wapentuig te vernietigen. Hierbij trof het IDF laboratoria met gebruiksklare explosieven aan.

Verwoestingen, en verdrijving van Palestijnen

Sinds de Oorlog in Gaza vanaf 2023 treedt het Israëlische leger harder op tegen steden, dorpen en bewoners rond Jenin en verspreid over de Westelijke Jordaanoever. Jenin en het Jenin-camp hebben te maken met een onverminderd offensief op de grond en vanuit de lucht, patrouilles in de straten en scherpschutters op de daken. De vier toegangswegen naar de stad zijn afgesloten en geblokkeerd. Mensen worden ondervraagd, identiteitsdocumenten worden geïnspecteerd. Begin november 2025 was ongeveer 90 procent, zo'n 22.000 mensen, van het Jenin Camp verdreven, en waren meer dan 600 huizen volledig verwoest. Ambulances en hulpverleners worden aangevallen en verhinderd gewonden te helpen. Het gouverments-ziekenhuis in Jenin is omcirkeld, de toegangswegen zijn geblokkeerd en het personeel werkt onder een situatie van beleg. De invasies strekken zich uit naar de omliggende dorpen. Het IDF is Ook de vluchtelingenkampen van Toelkarem en Nur Shams verder ingetrokken en heeft ook daar met geweld tienduizenden bewoners verdreven, die vervolgens niet mogen terugkeren.^[11]

Documentairefilm

Naar aanleiding van de opstand/intifade en de gebeurtenissen in Jenin in 2002 maakte de Palestijnse filmmaker en acteur Mohammad Bakri er een documentairefilm over: Jenin-Jenin; gebaseerd op getuigenissen van inwoners van het Palestijnse vluchtelingenkamp Jenin, die hij had geïnterviewd na de militaire invasie van het Israëlische leger in april 2002."Het is een beschrijving van de sporen die in de ziel van de inwoners zijn gekerfd, en van verzet, heldendom en overwinning, ondanks rampen, slachtoffers en verwoesting van leven."^[12]

Kunstproject

In de nadagen van april 2002 kwam een Duitse kunstenaar langs voor een kunstworkshop. Er werd een paard van 5 meter hoog gemaakt van metalen brokstukken en puin van bombardementen. Het paard, een Arabisch symbool van vrijheid, en in dit geval ook van vredig verzet en veerkracht, werd door de stad gereden. In november 2023 werd het door een Israëlische bulldozer verwijderd. De acteur Alaa Shehada bouwde er met het collectief Troupe Courage^[13] een voorstelling omheen The horse of Jenin, waarin hij zich afvroeg: wat is er met het paard gebeurd? Is hij gearresteerd? Ging hij naar de rechtbank? Kon hij zichzelf verdedigen? Hebben ze hem in de gevangenis gezet?^[14]