Jean Paulhan

Jean Paulhan
Jean Paulhan, 1938
Persoonsgegevens
Pseudoniem(en)	Jean Guérin,[1] Maast,[1] Just,[1] Lomagne[1]
Geboortedatum	2 december 1884
Geboorteplaats	Nimes
Overlijdensdatum	9 oktober 1968
Overlijdensplaats	Boissise-la-Bertrand, Seine-et-Marne
Geboorteland	Frankrijk
Opleiding en beroep
Beroep	uitgever, schrijver,[2] literatuurcriticus, journalist,[3] publicist,[3] redacteur[3]
Oriënterende gegevens
Geschreven voor	Littérature, Nouvelle Revue française, Les Cahiers de la Pléiade
Werken
Bekende werken	Le cléf de la poésie, Petite préface a tout critique
Uitgeverij(en)	Nouvelle Revue française
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	Académie française, comité de lecture des éditions Gallimard
Archief­locatie	Institut mémoires de l'édition contemporaine
Prijzen en onderscheidingen	Grootofficier in het Legioen van Eer,[4] Croix de guerre 1914–1918,[4] Médaille de la Résistance,[4] Grand prix de littérature de l'Académie française (1945),[4] Prix Georges-Dupau (1942),[4] Grand Prix littéraire de la Ville de Paris (1950)[5]
Dbnl-profiel
RKD-profiel
Lijst van Franstalige schrijvers
Portaal    Literatuur

Jean Paulhan (Nimes, 2 december 1884 - Boissise-la-Bertrand, Seine-et-Marne, 9 oktober 1968) was een Frans schrijver, essayist en publicist.

Paulhan studeerde filosofie aan de Sorbonne en verbleef van 1907 tot 1911 als leraar en goudzoeker op Madagaskar. Na zijn terugkomst gaf hij een groot aantal Malagassische liederen en spreekwoorden uit onder de titel Les hain-tenys merinas (1913). Tijdens de Eerste Wereldoorlog raakt hij ernstig gewond bij Saint-Mard, waarover hij verhaalt in zijn debuut Le guerrier appliqué (1917).

Paulhan oefende grote invloed uit op het Franse literaire leven als uitgever en redacteur van vooraanstaande Franse literaire tijdschriften, zoals de Nouvelle Revue française en tijdens de Tweede Wereldoorlog Les Lettres françaises clandistines. Jonge schrijvers werden door hem aangemoedigd en in bescherming genomen. Als verzetsman verdedigde hij onder meer Marcel Jouhandeau.

In 1963 werd Paulhan lid van de Académie française.

Paulhan begon zijn literaire loopbaan met korte ironische verhalen waaruit een grote voorliefde voor het onderbewuste blijkt. Hij werd echter vooral bekend door zijn literair-theoretische werken. In vele met grote eruditie geschreven essays over taalkundige en taalfilosofische vraagstukken. Paulhan gebruikte in zijn essays veelvuldig het procedé van het tegenover elkaar stellen van andermans uitspraken via citaten. Hij werd dan ook wel de ‘apologeet’ van de gemeenplaatsen genoemd.

Veel aandacht trok zijn essay Le cléf de la poésie (1944), waarin hij de denkwereld van de taal en die van gedachten en gevoelens tegenover elkaar stelt; de kunst is om van deze tegengestelde denkorden een eenheid te maken. Paulhans denken wordt beheerst door een behoefte aan logica en wat hij zelf ‘le sens commun’ noemt. Dit uit zich onder meer in zijn essay Petite préface a tout critique (1955), waarin hij tracht te komen tot objectiviteit in het esthetisch oordeel en waarin hij de klassieke traditie met de romantische- tracht te verzoenen.

• Paulhans geheime geliefde Anne Desclos (als Pauline Réage) schreef in 1954 de spraakmakende erotische roman L’histoire d’O, waarbij hij zelf het voorwoord schreef.

• 1912: Les Hain-Tenys Merinas.
• 1917: Le guerrier appliqué.
• 1921: Jacob Cow le Pirate, ou Si les mots sont des signes.
• 1921: Le pont traversé.
• 1925: Expérience du proverbe.
• 1927: La guérison sévère.
• 1929: Sur un défaut de la pensée critique.
• 1930: Les Hain-Tenys, poésie obscure.
• 1930: Entretiens sur des faits-divers.
• 1940: L'Aveuglette.
• 1941: Les fleurs de Tarbes ou La terreur dans les Lettres.
• 1943: Jacques Decour.
• 1943: Aytre qui perd l'habitude.
• 1944: Clef de la poésie, qui permet de distinguer le vrai du faux en toute observation, ou Doctrine touchant la rime, le rythme, le vers, le poète et la poésie.
• 1945: F.F. ou Le Critique.
• 1946: Sept causes célèbres.
• 1946: La Métromanie, ou Les dessous de la capitale.
• 1946: Braque le Patron.
• 1947: Lettre aux membres du C.N.E.
• 1947: Sept nouvelles causes célèbres.
• 1947: Guide d'un petit voyage en Suisse
• 1947: Dernière lettre.
• 1948: Le berger d’Écosse.
• 1948: De la paille et du grain.
• 1949: Fautrier l'Enragé.
• 1949: Petit-Livre-à-déchirer.
• 1950: Trois causes célèbres.
• 1950: Les causes célèbres
• 1950: Lettre au médecin.
• 1951: Les Gardiens.
• 1951: Le Marquis de Sade et sa complice ou Les revanches de la Pudeur.
• 1951: Petite préface à toute critique.
• 1952: Lettre aux directeurs de la Résistance.
• 1953: La preuve par l'étymologie.
• 1955: Les paroles transparentes. Geïllustreerd door Georges Braque
• 1958: Le Clair et l'Obscur.
• 1958: G. Braque
• 1958: De mauvais sujets. Geïllustreerd door Marc Chagall
• 1959: Karskaya. Essay
• 1961: Lettres
• 1962: L'art informel
• 1966: Progrès en amour assez lents
• 1986: Choix de lettres I, 1917-1936. La littérature est une fête
• 1990: La vie est pleine de choses redoutables (postuum)

• A. Bachrach e.a.: Encyclopedie van de wereldliteratuur. Bussum, 1980-1984, ISBN 90-228-4330-0
• (fr) Jean Paulhan - Académie française

1. 1 2 3 4 Nationaal Normbestand van Tsjechië; geraadpleegd op: 30 augustus 2020; NKC-identificatiecode: skuk0001059.
2. ↑ RKDartists; geraadpleegd op: 13 december 2025; RKDartists-identificatiecode: 317035.
3. 1 2 3 Nationaal Normbestand van Tsjechië; geraadpleegd op: 15 december 2022; NKC-identificatiecode: skuk0001059.
4. 1 2 3 4 5 http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/jean-paulhan?fauteuil=6&election=24-01-1963; academie-francaise.fr; genoemd als: Jean Paulhan; geraadpleegd op: 1 juli 2020; Académie française-identificatiecode voor lid: jean-paulhan.
5. ↑ https://www.lemonde.fr/archives/article/1956/01/18/le-grand-prix-litteraire-de-la-ville-de-paris-est-decerne-a-m-louis-madelin_2240536_1819218.html.