Jean Langlais
| Jean Langlais | ||||
|---|---|---|---|---|
| Algemene informatie | ||||
| Volledige naam | Jean François Hyacinthe Langlais | |||
| Geboortedatum | 15 februari 1907 | |||
| Overlijdensdatum | 8 mei 1991 | |||
| Overlijdensplaats | Parijs | |||
| Land |  Frankrijk | |||
| Opleiding gevolgd aan | Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris | |||
| Werk | ||||
| Genre(s) | symfonische muziek, kerkmuziek, orgelmuziek | |||
| Beroep(en) | componist, organist | |||
| Instrument(en) | orgel | |||
| Officiële website (en) AllMusic-profiel (en) Discogs-profiel (en) MusicBrainz-profiel | ||||
| ||||
Jean François Hyacinthe Langlais (La Fontenelle, Ille-et-Vilaine, 15 februari 1907 - Parijs, 8 mei 1991) was een blinde Franse componist en organist.
Levensloop
Jean Langlais werd geboren in een klein dorp in Bretagne. Als tweejarige werd hij blind door glaucoom. Aan het blindeninstituut in Parijs begon hij zijn orgelstudie, die hij voortzette aan het Conservatoire de Paris bij Marcel Dupré. Daarnaast studeerde hij compositie bij Paul Dukas en improvisatie bij de eveneens blinde André Marchal.
Na zijn afstuderen ging hij lesgeven aan hetzelfde blindeninstituut waar hij zelf was opgeleid. Van 1945 tot 1987 was hij vaste organist van de Basilique Sainte-Clotilde in Parijs, een eervolle positie die voor hem onder anderen César Franck, Gabriel Pierné en Charles Tournemire hadden bezet. Gelijktijdig ontwikkelde hij zich tot een veelgevraagd concertorganist en maakte vele tournees door Europa en de Verenigde Staten. Alleen al in laatstgenoemd land gaf hij tussen 1952 en 1981 meer dan 300 recitals. Hij bleef ook lesgeven en was van 1961 tot 1976 docent aan de Schola Cantorum de Paris. De Nederlandse organisten Ewald Kooiman, Margreeth Chr. de Jong en Petra Veenswijk behoorden tot zijn leerlingen.
Jean Langlais stond bekend als een briljant organist, een voortreffelijk docent en een charismatische, kleurrijke en humoristische man. Zijn tweede vrouw Marie-Louise Jaquet-Langlais, ook organiste en orgelkundige, publiceerde in 1995 een biografie van haar man: Ombre et Lumière. Eerder had zijn vroegere studente, registrante en vriendin Ann Labounsky op verzoek van zijn eerste vrouw Jeannette een biografie geschreven, Jean Langlais: The Man and His Music. Langlais kreeg die te lezen, maar was ontevreden omdat ze hem schetste zoals zij hem zag: als een gecompliceerde persoonlijkheid. Het boek, waarmee Labounsky al in de jaren zeventig begonnen was, verscheen pas in 2000, negen jaar na Langlais' dood.
Composities (selectie)
Langlais componeerde 254 werken met opusnummer, waarvan de meerderheid voor orgel. Zijn stijl kan gekenschetst worden als gematigd-modern en harmonisch complex.
Werken voor orkest
- 1935: Pièces en forme libre, voor orgel en strijkorkest, op. 18
- 1936: Symphonie (Suite) concertante, voor cello en orkest, op. 20
- 1936: Symphonie (Suite) concertante, voor piano en orkest, op. 21
- 1937: Thème, variation et final, voor koperblazers, strijkers en orgel, op. 28
- 1938: Suite bretonne, voor strijkorkest, op. 33
- 1938-1946: Deuxième concerto, voor orgel en strijkorkest, op. 122
- 1948-1949: Première concerto, voor orgel (of klavecimbel) en orkest, op. 61
- 1970-1971: Troisième concerto, voor orgel, strijkorkest en timbales, op. 166
Missen en gewijde muziek
- 1932-1942: Cinq motets, voor 2 vrouwenstemmen en orgel, op. 8
- 1937: Deux Psaumes, op. 27
- nr. 123, "Je lève les yeux vers Toi", voor sopraan, tenor en gemengd koor
- nr. 58, "Contre les juges inique", voor gemengd koor en orgel
- 1946: Cantate à Saint-Vincent, voor gemengd koor en strijkorkest (of orgel), op. 49
- 1947: Cantate en l'Honneur de Saint-Louis Marie de Monfort, voor vrouwenkoor, orgel en trompetten, op. 53
- 1949: Messe Solennelle, voor gemengd koor en twee orgels, op. 67
- 1952: Messe en style ancien, voor gemengd koor en orgel, op. 75
- 1953: Missa In Simplicitate, voor zangstem (of unisono-koor) en orgel (of harmonium)
- 1954: Missa Salve Regina, voor 3-stemmig polyfone mannenkoor, samenzang, twee orgels en koper-ensemble, op. 81
- 1956: Cantique eucharistique, voor zangstem en orgel, op. 92
- 1957: La Passion, voor recitant, 8 solisten, gemengd koor en orkest, op. 99
- 1958: Missa Misericordiae Domini, voor 3-stemmig koor en orgel, op. 105
- 1961: Ave Maria stella, voor twee gelijke stemmen, op. 123
- 1965: Messe "Dieu prends pitié", voor gemengd koor, samenzang en orgel, op. 144
- 1965: Messe "Joie sur terre", voor zangstem (of unisono-koor) en orgel, op. 151
- 1968: Missa Orbis Factor, voor gemengd koor, orgel en koper-ensemble, op. 160
- 1976: Cantique en l'honneur d'Anne de Bretagne, voor gemengd koor en orgel, op. 193
Werken voor toetseninstrumenten
Orgel
- 1927: Prélude et Fugue, op. 1
- 1932: Poèmes Évangeliques, op. 7
- 1933-1934: Trois Paraphrases Grégoriennes, op. 9
- 1935, rev.1938: Miniature, op. 108
- 1937: Légende de Saint-Nicolas, op. 25
- 1937-1952: Folkloric suite, op. 77
- 1938-1973: Cinq méditations sur l'Apocalypse, op. 175
- 1941-1942: Première symphonie, op. 37
- 1942-1943: Neuf pièces, op. 40
- 1943: Deux offertoires pour tous les temps sur des textes grégoriens, op. 41
- 1946: Fête, op. 51
- 1947: Suite Brève, op. 54
- 1947: Suite médievale en forme de messe basse, op. 56
- 1948: Suite Française, op. 59
- 1949: Incantation pour un Jour Saint
- 1950: Four Postludes, op. 69
- 1951: Hommage à Frescobaldi, op. 70
- 1954: Dominica in Palmis, op. 83
- 1956: Huit pièces modales, op. 90
- 1956: Organ Book, op. 91
- 1957-1959: In Festo SS, Trinitatis, op. 98
- 1959: Mass XVI (Ordinary Ferial Days), op. 106
- 1959: Deo gratias-Mass XVI and XVIII, op. 107
- 1959-1960: American Suite, op. 111
- 1959-1975: Mosaïque, vol. I, op. 190
- 1960: Deux petites pièces dans le style médiéval, op. 114
- 1960-1962: Douze petites pièces, op. 130
- 1961: Essay (trial), op. 128
- 1962: Trois Méditations sur la Sainte Trinité, op. 129
- 1962-1964: Hommage à Rameau, voir op. 134
- 1966: Poem of Happiness, op. 153
- 1968: Livre Œcuménique, op. 157
- 1968: Deux pièces, op. 158
- 1971: Cinq chorals, op. 167
- 1971: Offrande à Marie, op. 169
- 1972: Petits préludes sur deux thèmes grégoriens, op. 172
- 1974: Plein-jeu à la française, op. 178
- 1974: Huit chants de Bretagne, op. 181
- 1975: Celebration, op. 183
- 1976: Mosaïque, vol. II, op. 191
- 1976: Deuxième symphonie "alla Webern", op. 195
- 1976-1977: Troisième symphonie, op. 207
- 1977: Mosaïque, vol. III, op. 196
- 1979: Noëls avec variations, op. 204
- 1979: Offrande à une âme, op. 206
- 1983: Cinq soleils, op. 218
- 1983: Deux pièces brèves, op. 220
- 1983: Huit préludes, op. 222
- 1984: Miniature II, op. 223
- 1985: B.A.C.H.
- 1985-1986: American Folk-Hymn Settings, op. 229
- 1985: In Memoriam, op. 231
- 1986: Douze versets, op. 235
- 1986: Expressions, op. 236
- 1986: Fantasy on two old Scottish themes, op. 237
- 1988: Christmas Carol-Hymn Settings, op. 243
- 1988: Contrastes, op. 244
- 1989-1990: Mort et résurrection, op. 250
- 1990: Moonlight Scherzo, op. 251
- 1990: Trio, op. 254
- Chants de bergers-prière de mages, op. 212
Piano
- 1936: Mouvement perpétuel
Klavecimbel
Beiaard
- 1967: Carillon (Bells), op. 154
Bibliografie
Over Jean Langlais
Boeken
- Ann Labounsky: Jean Langlais: The Man and His Music. Amadeus Press, New York, 2000, ISBN 1-57467-054-9
- Marie-Louise Jaquet-Langlais: Ombre et Lumière: Jean Langlais 1907-1991. Éd. Combre, Parijs, 1995, ISBN 2-9506073-2-2
- Janet Berggren Krellwitz: The use of Gregorian chant in the organ works of Jean Langlais : analysis and recital, Columbia University Teachers College (New York). 1981. dissertation.
Artikelen
- Joel-Marie Fauquet: L'apocalypse selon Jean Langlais, in: L'Education Musicale. 38 (1981/82), S. 307-309.
- Marie-Louise Jaquet-Langlais: Die leichten Orgelwerke von Jean Langlais, in: Musica Sacra. 96 (1976), S. 30-40.
- Pierre Denis: L'Oeuvre d'orgue de Jean Langlais, in: L'Orgue. 1961, S. 18~194.
- Seth Bingham: The choral masses of Jean Langlais, in: Caecilia. 86 (1959), S. 73-82.
- Ernest Bohn: Jean Langlais, poete de l'orgue, in: Caecilia. Strasbourg. 65 (1957), S. 146-150.
Enkele algemene naslagwerken
- Jozef Robijns, Miep Zijlstra: Algemene muziek encyclopedie, Haarlem: De Haan, 1979-1984, ISBN 978-90-228-4930-9
- Jean Gallois: Musiques et musiciens au faubourg Saint Germain, Paris: Delegation a l'Action Artistique, [1996], 212 p., ISBN 978-2-905-11883-7
- Vefa de Bellaing: Dictionnaire des compositeurs de musique en Bretagne, Nantes: Ouest Editions (18 février 1992). 280 p., ISBN 978-2-908-26111-0
- Gilles Catagrel , Xavier Darasse, Brigitte François-Sappey, Georges Guillard, Michel Roubinet, François Sabatier: Guide de la musique d'orgue, Fayard, 1991, 840 p., ISBN 978-2-213-02772-2
- David Poultney: Dictionary of western church music, Chicago: American Library Association, 1991, 234 p.
- Johannes Gross-Hardt: Die französische Orgelsymphonie des 19. und 20. Jahrhunderts, Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, 1991, 244 p., ISBN 3-7651-0278-4
- Alain Pâris: Dictionnaire des interprètes et de l'interprétation musicale au XXe siècle, Paris: Robert Laffont, 1989. 906 p., ISBN 2-221-50323-6
- Philip T. Cansler: Twentieth-century music for trumpet and organ - An annotated bibliography, Nashville, Tennessee: Brass Press, c1984., 46 p.
- Friedrich Jacob: Die Orgel und der Blinde, Mannedorf, Schwyz: Neujahrsblatt der Orgelbau, 1973, 39 p.
- Robert Stephan Hines: The composer's point of view : essays on twentieth-century choral music by those who wrote it, Norman: Univ. of Oklahoma Press [1963], 342 p.
Externe links
