Ishikawa-diagram
Het Ishikawa-diagram, ook bekend als visgraatdiagram, is een hulpmiddel bij probleemoplossing, specifiek voor brainstormen. Het is bedoeld is om mogelijke oorzaken van problemen mee in kaart te brengen. Deze methode is door Kaoru Ishikawa ontwikkeld, die destijds bij Kawasaki Heavy Industries werkte in Japan. Hij zag dat de mensen in de fabriek vaak werden overweldigd door het grote aantal factoren dat van invloed was op een proces. Om dit gemakkelijker en overzichtelijker te maken, bedacht hij een eenvoudig en grafisch hulpmiddel om mogelijke oorzaken van een probleem of een effect ordelijk weer te geven. Het doel is om het resultaat de brainstormsessie te kunnen structureren en niet zoals vaak gedacht meteen het oplossen van een bestaand probleem. De methode is oorspronkelijk vooral van toepassing op productieprocessen en de bijbehorende kwaliteitscontrole, maar is tegenwoordig ook in de dienstensector bekend. In dat laatste geval worden wel andere categorieën gebruikt.
Het diagram maakt onderscheid in mogelijke oorzaken en gevolgen. Het veroorzaakte effect of probleem wordt aan de rechterkant beschreven en de mogelijke oorzaken worden aan de linkerkant in kaart gebracht. De mogelijke oorzaken worden ingedeeld in zes categorieën waarbij weer vertakkingen naar sub-oorzaken worden gelegd.
Hiervoor worden de zes M's gebruikt:
- Mens: Wordt het probleem wel goed begrepen? Is er wel goede communicatie? Zijn de betrokkenen wel ervaren genoeg en goed genoeg opgeleid?
- Machine, gereedschap en computers: Worden de juiste machines, gereedschap en software gebruikt? Kunnen deze hulpmiddelen zelf oorzaak zijn van een probleem? Zijn de machines wel veilig in het gebruik?
- Metingen: Hoe meten we kwaliteit? Wat zijn de criteria? Hoe betrouwbaar zijn deze metingen? Hoe vaak vinden deze plaats?
- Materialen: Welke materialen worden gebruikt? Wat is de kwaliteit hiervan?
- Milieu en omgevingsfactoren: Welke invloed heeft de omgeving? Denk bijvoorbeeld aan het weer, trillingen, geluidsoverlast, hoogteverschil.
- Methode: Hoe verloopt de logistiek, de communicatie en het bijhouden van de administratie? Hoe zijn de processen opgesteld en worden ze ook nageleefd?
Bij het beheren van de processen is een goed evenwicht tussen bestuur, organisatie en de verdeling van informatie belangrijk.
