Iracema Arditi

Arditi werkte als journalist, model, secretaresse en stewardess voordat ze begon met schilderen.^[4][5]

Van jongs af aan omringde ze zich met kunstenaars die ze bewonderde. Ze was liefhebber van de naïeve kunst, een stijl die gekenmerkt wordt door spontaniteit en zuiverheid van vorm. Deze artistieke stroming onderscheidt zich door de afwezigheid van perspectief en het gebruik van levendige kleuren en vereenvoudigde vormen. Arditi voelde zich sterk verbonden met de eenvoud en oprechtheid van deze volkskunst.^[6][7]

In 1952 leerde Arditi zichzelf schilderen. Ze schilderde uitsluitend met olieverf, omdat het zoals ze zelf zei "een techniek is die weet hoe te wachten, die geduldig is". Haar eerste schilderijen baseerde ze op herinneringen aan de tropische landschappen, weelderige flora en mooie stranden van Guanabara. De natuur is altijd een belangrijk onderwerp van haar kunstwerken gebleven. Rust, sereniteit, vegetatie en intense kleuren zijn kenmerkend voor Arditi. Vaak overheerst de kleur groen in haar schilderijen.^[1][8][6]

Haar werken vallen onder het genre naïeve kunst, een genre dat tot de Art Brut (of Outsider Art) wordt gerekend. Art brut is een term die de Franse kunstenaar Jean Dubuffet bedacht voor werk van kunstenaars, die de regels van de conventionele kunstwereld negeren, vaak autodidact zijn en niet door de kunstgeschiedenis worden beïnvloed. Tot op de dag van vandaag is Arditi de bekendste Braziliaanse outsider art schilderes.

In 1954 nam Arditi deel aan de kunsttentoonstelling Salão de Arte Baiano (Salon voor Beeldende Kunsten) in Salvador, de hoofdstad van de Braziliaanse staat Bahia. De deelname was voor de kunstenares het begin van een succesvolle schilderscarrière. Vanaf dat moment maakte Arditi deel uit van het Braziliaanse en internationale kunstcircuit, exposeerde ze haar werken in diverse prestigieuze galerieën en op verschillende evenementen en vestigde ze zich als een belangrijke kunstenaar in de kunstwereld.^[9][10]

In 1955 vond Arditi werk als schilderes bij het in 1951 door de Frans-Braziliaanse artiest Samson Flexor opgerichte Atelier Abstração in São Paulo. Het Atelier Abstração was de eerste abstracte studio in Brazilië waar werken van hedendaagse Braziliaanse kunstenaars als Arditi, Jacques Douchez, Norberto Nicola, Leopoldo Raimo, Alberto Teixeira, Wega Nery, Anésia Pacheco e Chaves, Charlotta Adlerová, Ernestina Karmanen en Gisela Eichbaum werden getoond.^[11]

Arditi's eerste solotentoonstelling vond plaats in 1965 in Casa da Cultura Francesa (Huis van de Franse Cultuur) in São Paulo. Datzelfde jaar volgde een solotentoonstelling in Galerie Herbinet in Parijs. Daar ontmoette ze haar eerste grote klant, Barones Alix de Rothschild. De daaropvolgende 37 jaar vonden er meer dan veertig solotentoonstellingen plaats en was haar werk onderdeel van groepstentoonstellingen binnen en buiten Brazilië. Haar schilderijen werden o.a. geëxposeerd in Brussel, Laval, Lyon, Marseille, Parijs, Rome, Teheran en Zurich. Vooral in Frankrijk was haar werk zeer populair.^[1][8][6]

In 1967 werd Arditi lid van de vereniging Salon d'Automne in Parijs. Deze non-profit kunstenaarsvereniging werd in 1903 opgericht met als doel de schone kunsten te stimuleren en evenementen in Frankrijk en daarbuiten te organiseren. Het werk van Arditi was regelmatig tijdens de jaarlijkse tentoonstelling van de Salon d'Automne in het Grand Palais in Parijs te zien. Daarnaast droeg de kunstenares als jurylid bij aan de missie van de vereniging.^[1]

Arditi speelde een belangrijke rol bij het opbouwen van de collectie van het Musée d'Art Naïf et d'Arts Singuliers (Museum voor Naïeve en Outsiderkunst) in Laval, Frankrijk. Ze was enthousiast over de oprichting van het museum in 1967 onder leiding van Jean-Pierre Bouvet en stimuleerde een aantal van haar landgenoten tot het bijdragen aan de museumverzameling met ongeveer 20 Braziliaanse werken. Deze werken werden in 1970 aan het museum, gevestigd in het Vieux-Château, geschonken. Enkele schilderijen van Arditi maken deel uit van de permanente collectie van het museum.^[12][6]

Adriditi verzamelde zelf naïeve kunst. Op 16 maart 1972 richtte ze als eerbetoon aan de stijl die haar zo fascineerde en die zij zelf vertegenwoordigde het museum van naïeve kunst Museo do Sol (Museum van de Zon) aan de Rua Diogo de Faria in São Paulo op. Op de vraag waarom ze de naam Museo do Sol had gekozen, antwoordde Arditi: "Ons land is één en al licht, warmte en kleur, en naïeve schilderkunst is dat ook allemaal. Het is een schilderij van liefde, vol details" en de missie van het museum is "deze kunstenaars uit de schaduw halen waarin ze zich bevinden, bijna onbekend bij het publiek." Het museum was het eerste museum van naïeve kunst in Latijns Amerika en werd een belangrijk referentiepunt voor de kunststijl in Brazilië en internationaal. De collectie van het museum, bestaande uit werken van nationale en internationale kunstenaars, speelde een fundamentele rol in het behoud en de promotie van deze kunstvorm, waardoor deze meer zichtbaarheid en erkenning kreeg. Eind jaren zeventig van de vorige eeuw kampte het museum met financiële problemen, waardoor de kunstenares gedwongen werd om de deuren te sluiten en de gehele collectie in haar huis onder te brengen.

De verzameling omvatte 300 schilderijen toen Arditi in 1978 aanwezig was bij de derde Salão de Artes Plásticas da Noroeste (Derde Salon voor Schone Kunsten van Noordwest) in Penápolis. Zakenman Celso Egreja riep tijdens de bijeenkomst kunstenaars op om werken te schenken voor de oprichting van een museum voor hedendaagse kunst in Penápolis. Arditi schonk hierop een groot deel van haar collectie aan de stad Penápolis. In 1979 richtte men de Fundação Artes Penápolis (FUNARPE, Stichting Kunsten Penápolis) op. De stichting verantwoordelijk voor de collectie en het beheer van het museum, opende op 11 oktober 1980 de deuren van het Museo do Sol in Penápolis. De collectie, bestaande uit schilderijen, houtsnijwerken, sculpturen, tekeningen, gravures en boekjes, werd in de loop van de tijd uitgebreid met nieuwe aankopen en schenkingen van nationale en internationale artiesten en toont een overzicht van de evolutie van de naïeve kunst. Het museum beschikt over een kunstbibliotheek, een muziekschool en een atelier waar cursussen in schilderen, keramiek en beeldhouwen worden georganiseerd. De collectie bevat werken van internationale kunstenaars zoals Albertine Dumas, Alfred J. Michel, Ernesto Cavalin, Fejes Emerick, La Giraudière, Lucie Valore, Messinger, M. Loirand, Piazza, en nationale kunstenaars zoals Ranchinho, Maria Auxiliadora da Silva, Heitor dos Prazeres en Osvaldo Galindo. Ter ere van de oprichtster, Iracema Arditi, is er een aparte ruimte voor haar ingericht met een aantal van haar werken en persoonlijke voorwerpen. Zo kreeg naïeve kunst een eigen plek in een regio buiten São Paulo en Rio de Janeiro.^{[1][9][13][14][3]}

Naast haar tentoonstellingen en schenkingen was Arditi ook een actief verdediger van kunsteducatie en -dialoog. Ze promootte individuele en groepstentoonstellingen in heel Brazilië en daarbuiten, leverde een belangrijke bijdrage aan de verspreiding van Braziliaanse kunst en hielp andere kunstenaars om hun werk internationaal te presenteren. Ze organiseerde talloze conferenties en gaf vele lezingen over naïeve kunst. Haar passie voor kunst en haar inzet voor het behoud van het Braziliaanse culturele erfgoed bezorgden haar een prominente plaats in de nationale kunstgeschiedenis en internationale en Braziliaanse onderscheidingen voor haar bijdrage aan de naïeve kunst.^[9][7]

Na twintig succesvolle jaren, werd Arditi in 1985 door het Franse ministerie van Cultuur benoemd tot Chevalier de l'ordre des Arts et Lettres (Ridder in de Orde van Kunst en Letteren).^[1]

Tijdens de vierde editie van de Bienal Naïfs do Brasil (Biënnale van Naïeve Kunst in Brazilië), gehouden in 1998 in Piracicaba, werd ze geëerd met een speciale Iracema Arditi-zaal.^[9][15]

In 1999 was Arditi eregast op de tweede Bienal de Arte Naïf in Laval waar haar kunst in de speciale zaal van de Chapelle Saint-Julien (Kapel Saint Julien) werd getoond. De Biënnale is een prestigieus evenement dat Arditi's positie als een van de belangrijkste verdedigers van naïeve kunst op het wereldtoneel verder verstevigde.^[1][9]

In 2000 ontving ze een erepenning van de Franse stad Laval tijdens de Bienal de Arte Naïf in Laval.^[9]

Arditi's schilderijen trokken de aandacht van dichters en schrijvers zoals de Braziliaanse schrijver Jorge Amado (1912-2001), de Braziliaanse dichter Murilo Mendes (1901-1975) en de Chileense dichter Pablo Neruda (1904-1973). Zo schreef Amado: "De kunstenares die dromen schildert terwijl ze wakker is, en die de nog ongerepte, pure Braziliaanse natuur waardeert, die Brazilië uitstekend vertegenwoordigt voor de wereld" en "Omdat de schilderijen van Iracema ook poëzie zijn, waar bloemen, vlinders, vogels en kinderen soms op magische wijze samensmelten in een transfusie van vlakken en kleuren, alsof er geen grenzen zijn aan de verbeelding, aan de droom van de kunstenaar." Neruda schreef in 1965 het gedicht Por Iracema (Door Iracema).^[4][9][8]