Ilulissat (plaats)

**Ilulissat**
Jacobshavn
Plaats in Groenland
	;
Situering
Gemeente	Avannaata
Coördinaten	69° 13′ NB, 51° 6′ WL
Algemeen
Inwoners ; (2014)	4530
Foto's
	Ilulissat

Ilulissat (Deens: Jacobshavn) is een plaats in het westen van Groenland, gelegen aan de Diskobaai. Het is de hoofdplaats van de gemeente Avannaata en met 4530 inwoners (na Nuuk en Sisimiut) de op twee na grootste stad van Groenland.^[1]

Door de nabijheid van het IJsfjord van Ilulissat, dat sinds 2004 Werelderfgoed is, is het een belangrijk toeristisch centrum. Dit fjord wordt gevoed door de Jakobshavn Isbræ, de grootste gletsjer van het noordelijk halfrond. In dit fjord ontstaan grote ijsbergen die vaak eerst nog voor langere tijd vast komen te zitten in het fjord voordat ze naar zee drijven.

De gemiddelde temperatuur in januari is min 9 graden Celsius, in juli is het gemiddeld plus 8 graden Celsius.

Geschiedenis

Nederlandse walvisvaarders stichten in 1727 op de plaats van de huidige stad een nederzetting met de naam Maklykout. Dit leidde tot voortdurende conflicten tussen Denen en Nederlanders over het monopolie op de walvisvaart en de handel met de Inuit.

Op 6 juni 1739 werd hier de enige zeeslag in de vroege historie van Groenland uitgevochten. Een Nederlandse vloot van vier schepen lag aangemeerd in de haven. De Nederlanders waren begonnen met handel drijven met de lokale Groenlanders toen ze werden onderschept door drie Deense schepen onder bevel van Jacob Severin. De Denen vuurden waarschuwingsschoten af op de Nederlandse vloot, maar de Nederlanders weigerden de haven te verlaten. Severin viel aan en de daaropvolgende zeeslag duurde ongeveer een uur, waarin de Nederlanders aanzienlijke schade leden, voordat ze hun vlaggen streken, zich overgaven en hun vier schepen aan de Denen afstonden. Deze slag leidde tot de consolidatie van de Deens-Noorse aanwezigheid op het eiland.^[2]

Jacob Severin nam de handelspost over en hernoemde deze naar Jacobshavn. De Eskimo's noemden het Ilulissat dat ijsbergen betekent in het Groenlands.

Tegen het eind van de 18e eeuw werd hier de Zionskerk gebouwd, wat het grootste gebouw van Groenland was.

In 2008 werd in Ilulissat de Ilulissat Declaration opgesteld, waarin de vijf landen die aan de poolzee grenzen (Noorwegen, Denemarken, Rusland, de Verenigde Staten en Canada) afspraken maakten over exploitatie en nieuwe zeeroutes in het poolgebied.

Voorzieningen en economie

Er is een ziekenhuis (Ilulissat Regionssygehus), middelbare school (Atuarfik Mathias Storch), een kunstmuseum (Ilulissani Eqqumiitsulianut Katersugaasivik) en het Icefjord Centre (bezoekerscentrum met uitzicht op de ijsfjord). Een verschil met andere plaatsen in Groenland is dat toerisme een van de belangrijkste bedrijfstakken in de stad is. In 2019 telde de stad 31.103 overnachtende gasten en 14.762 cruisetoeristen. De visverwerkende fabriek van Royal Greenland is met circa 120 werknemers de grootste particuliere werkgever in de stad.^[3]

Het Icefjord Centre (officieel Kangiata Illorsua) is een modern bezoekerscentrum, direct aan de rand van de ijsfjord. Het opende in juli 2021 en is ontworpen door de Deense architecte Dorte Mandrup. Het gebouw is voor Groenlandse begrippen een architectonisch hoogtepunt en is geïnspireerd is op de vleugelslag van een sneeuwuil.^[4]^[5]

Vervoer

Drie kilometer naar het noorden ligt een vliegveld. Per vliegtuig zijn er verbindingen met Upernavik, Kangerlussuaq, Nuuk (via Kangerlussuaq), Sisimiut, Aasiaat, Qaarsut en per helikopter naar Qasigiannguit en Qeqertarsuaq. Icelandair vliegt seizoensgebonden naar Reykjavik-Keflavik. Er is een nieuwe internationale luchthaven in aanbouw.

Er is openbaar vervoer per bus in Ilulissat. Voor de inwoners is een goede lokale verbinding hard nodig, aangezien de stad redelijk uitgestrekt is. Het busbedrijf, dat volledig eigendom is van de gemeente, beschikt maar over twee 8-persoons busjes: een stadsbuslijn en een airportshuttle, hoewel deze vaak als tweede stadsbus wordt ingezet. In 2012 waren er tussen de 2000 en 2500 hondensledes aanwezig in de plaats.^[1]