IJsvlet
Een ijsvlet was een bootje met ijzeren glijders eronder. Dit transportmiddel werd gebruikt in kustplaatsen om goederen, post en zieken te vervoeren over het ijs, wanneer door vorst de Zuiderzee of Waddenzee was dichtgevroren. Een ijsvlet kon zowel over ijs als door het water worden voortbewogen. Over het ijs werd de vlet gesleept of geduwd door een groep mensen, 'ijslopers' genaamd.[1]
Een ijsvlet verschilde van een ijszeiler, hiermee kon over het ijs worden gezeild. Een ijsvlet werd voornamelijk door mankracht voortgesleept of -geduwd.[1] Wel waren ijsvletten niet zelden uitgerust met tuigage en roeispanen, zo kon een wak of open water worden overgestoken.
Van plaatsen als Urk, Schokland, Wieringen, Marken, Volendam, Kampen, Vollenhove en Harderwijk en de Waddeneilanden Vlieland, Ameland en Schiermonnikoog, is bekend dat er gebruik werd gemaakt van een ijsvlet. De ijsvletten van onder meer Urk[2] en Marken[3] zijn bewaard gebleven en maken tegenwoordig deel uit van de collectie van het Zuiderzeemuseum Enkhuizen. Een schuur, waarin de ijsvlet van Schokland werd gestald, is ook bewaard gebleven en is tegenwoordig een rijksmonument. Deze maakt deel uit van de collectie van Museum Schokland.[4]
De reizen over en door het ijs waren niet zonder gevaar. Op Urk werd zo'n reis een bloedreis ('bloedreaze') genoemd.[1] In 1992 vervaardigde kunstenaar Piet Brouwer een monument ter herinnering aan deze reizen. 'De ijsvlet' werd voorzien van een gedicht van Tromp de Vries.[5]
Literatuur
- Weerstand, A., De Vries, T. & Van Urk, A. (1992). Bloedreizen in barre winters.
- 1 2 3 Bloedreizen in barre winters. Stichting Urker Uitgaven (1992).
- ↑ Zuiderzeecollectie, 'IJsvlet Urk'.
- ↑ Zuiderzeecollectie, 'IJsvlet Marken'.
- ↑ Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 'Monumentenregister'.
- ↑ Flevoland Erfgoed, 'De IJsvlet'.