Ietje Paalman-de Miranda
| Ietje Paalman-de Miranda | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonlijke gegevens | ||||
| Volledige naam | Aïda Beatrijs Paalman - de Miranda | |||
| Geboortedatum | 20 februari 1936 | |||
| Geboorteplaats | Paramaribo | |||
| Overlijdensdatum | 11 mei 2020 | |||
| Overlijdensplaats | Bennebroek | |||
| Nationaliteit | Surinaams | |||
| Beroep | wiskundige, academisch docent | |||
| Academische achtergrond | ||||
| Opleiding | wiskunde | |||
| Alma mater | Universiteit van Amsterdam[1] | |||
| Promotor(s) | Johannes de Groot | |||
| Wetenschappelijk werk | ||||
| Vakgebied(en) | wiskundige | |||
| Instituten | Universiteit van Amsterdam | |||
| Bekend van | eerste vrouwelijke hoogleraar wiskunde van Amsterdam | |||
| ||||
Aïda Beatrijs (Ietje) Paalman-de Miranda (Uitvlugt, 20 februari 1936 – Bennebroek, 11 mei 2020) was een in Suriname geboren Nederlandse wiskundige. Ze was de eerste vrouwelijke hoogleraar wiskunde aan de Universiteit van Amsterdam.
Familie
Ze was dochter van Celina Egmondina Eleonore Donk en (stads)arts John Willem Alexander de Miranda.[2] In 1962 trouwde ze met apotheker Adolf Cornelis Alex (Dolf) Paalman (1936-2003).[2] Paalman werd geboren in het stadsressort Flora nabij Paramaribo. Paalman en De Miranda delen een gemeenschappelijk graf op NH Kerkhof te Bennebroek.[3][4]
Achtergrond
De Miranda volgde in haar jonge jaren binnen het Surinaamse systeem lager en middelbare school. Het betekende twee jaar lagere school en vervolgens acht jaar Meer uitgebreid lager onderwijs (MULO). Ze sloeg er de laatste klas over om verder te leren aan de driejarige Algemene Middelbare School (AMS), die net opgericht was. Het betrof een opleiding gelijk aan Hogereburgerschool (HBS). Ze had het voordeel dat ze een jong korps leraren kreeg; mede daardoor was ze een van de eerste meisjes die (wel gescheiden) zwemles kreeg van een progressieve gymlerares.[5]
Wiskunde
Toen ze 17 jaar oud was verhuisde ze met dat diploma naar Nederland om wiskunde te studeren aan de Universiteit van Amsterdam. In die tijd was dat als vrouw ongebruikelijk en was ze de enige vrouw op de faculteit. Ze studeerde hier op 23 november 1960 cum laude af.[6] Ze werkte aan haar doctoraat met Johannes de Groot als haar begeleider. Ze promoveerde in 1964 tot doctor, eveneens cum laude, met De Groot als promotor.[7] Haar proefschrift was getiteld "Topological Semigroups".[8] Haar paranimfen waren Hugo Brandt Corstius en haar echtgenoot.[7] Nadat ze in 1966 als opvolger van Frans Oort lector was geworden, werd ze in 1980 benoemd tot hoogleraar zuivere wiskunde en werd daarmee met Ruth F. Curtain uit Groningen de eerste vrouwelijke hoogleraar wiskunde in Nederland.[9] Haar bijzondere verhaal verbindt de wiskundige gemeenschap en de Surinaamse gemeenschap. In 1997 ging ze met emeritaat.
Wiskundig werk
Paalman was vooral actief in de topologie en de verzamelingenleer en heeft drie promovendi begeleid, die allen promoveerden bij haar en Jan van Mill.[10] Ze publiceerde een boek (Topological semigroups - Mathematical Centre Tracts, 1964, Mathematisch Centrum, Amsterdam) en elf artikelen over W-groepen, over topologische representaties van halfgroepen en over compacte groepen.[11] Daarnaast schreef ze syllabi ten behoeve van haar onderwijs aan het Korteweg-de Vries Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Zij hechtte groot belang aan goed onderwijs aan de universiteit, maar ook op middelbare scholen. Meermaals gaf ze aan het afschaffen van de universitaire MO-opleiding zorgelijk te vinden, omdat dat gepaard zou gaan met verlies aan wiskundige kennis bij (toekomstige) docenten in het middelbaar onderwijs.[9]
Aïda Paalman-de Miranda Fonds
Op 18 juni 2022 werd aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) een eendaags symposium georganiseerd ter nagedachtenis aan prof. dr. Aïda Paalman-de Miranda. Daar vond tevens de lancering plaats van het Aïda Paalman-de Miranda Fonds. Het fonds is ingesteld om de ontwikkeling van talent onder Surinaamse studenten te stimuleren. Ter gelegenheid van deze lancering maakte de schilder Sam Drukker postuum een portret van Ietje Paalman de Miranda en dat werd op deze dag onthuld. Het schilderij kreeg een plek in de aula van de UvA.[12]
Zie ook
- ↑ Album Academicum; geraadpleegd op: 16 mei 2020.
- 1 2 Stadsarchief Amsterdam Archiefkaart Aida de Miranda
- ↑ Online Familieberichten; Overleden: Aida de Miranda (11-05-2020). www.online-familieberichten.nl. Geraadpleegd op 9 november 2025.
- ↑ Bennebroek - NH Kerkhof - Aida-Beatrijs-de-Miranda-1936-2020. www.online-begraafplaatsen.nl. Geraadpleegd op 9 november 2025.
- ↑ Marjo van der Meulen, Wetenschappers waren veelal nijver en braaf op school. Het Parool (21 januari 1992). Geraadpleegd op 30 oktober 2025 – via Delpher.
- ↑ Redactie, Academische examens. Algemeen Handelsblad (28 november 1960). Geraadpleegd op 30 oktober 2025 – via Delpher.
- 1 2 Margriet van der Heijden, Ze hield zielsveel van zuivere wiskunde. NRC Handelsblad (20 mei 2020). Gearchiveerd op 13 mei 2021. Geraadpleegd op 27 januari 2021.
- ↑ Redactie, A.B. Paalman. Algemeen Handelsblad (25 september 1964). Geraadpleegd op 30 oktober 2025 – via Delpher.
- 1 2 Emde Boas, van, Peter, Jan van Mill, Jan Wiegerinck (juni 2021). In Memoriam Aïda Beatrijs Paalman - de Miranda: Inspirerende hoogleraar zuivere wiskunde met hart voor onderwijs en studenten. Gearchiveerd op 6 augustus 2023. Nieuw Archief voor Wiskunde vijfde serie, deel 22
- ↑ (en) Aida Paalman-de Miranda. The Mathematics Genealogy Project. Gearchiveerd op 6 februari 2021. Geraadpleegd op 27 januari 2021.
- ↑ (en) Scott W. Williams (met dank aan Jan Aarts), Aida Paalman. Mathematicians of the African Diaspora - Black women in Mathematics. Gearchiveerd op 3 januari 2021. Geraadpleegd op 27 januari 2021.
- ↑ Amsterdam, Universiteit van, Aïda Paalman de Miranda Fonds - Amsterdams Universiteitsfonds. Amsterdams Universiteitsfonds - Universiteit van Amsterdam (11 november 2024). Geraadpleegd op 24 november 2024.