IRAM 30-meter telescoop

IRAM 30-meter telescoop
Organisatie	Institut de radioastronomie millimétrique IRAM
Locatie	Pico Veleta in Spanje
Coördinaten	37° 4′ NB, 3° 24′ WL
Hoogte	2850 m
Golflengte	0,8 - 3 mm
Gebouwd	1980-1984
Diameter	30 m
Website	Website
Portaal    Astronomie

De IRAM 30-meter telescoop is een radiotelescoop die wordt gebruikt voor astronomische waarnemingen bij golflengtes rond een millimeter. De telescoop wordt door het Institut de radioastronomie millimétrique, afgekort tot IRAM, bestuurd en staat in de Sierra Nevada in Spanje, op een hoogte van 2850 meter minder dan drie kilometer van de top van de Pico Veleta. Het instituut beheert nog een observatorium, de NOEMA array, in de Franse Alpen.

De telescoop is tussen 1980 en 1984 gebouwd. De nauwkeurigheid van het oppervlak van de reflector die bestaat uit 420 aluminium panelen is ongeveer 55 micron. Daardoor, en wegens de grote diameter is de telescoop in staat zwakke bronnen te detecteren. Er is een aantal heterodyne ontvangers in de telescoop gebouwd om mee naar spectraallijnen te kijken en een aantal continuüm ontvangers waarmee de totale straling in een groter golflengtegebied kan worden gemeten. De ontvangers werken bij golflengten van 0,8, 1, 2, en 3 millimeter. Door de telescoop op een bron te richten en in een gebied rond de bron te scannen kunnen kaarten van het gebied worden gemaakt. De telescoop is in staat tegelijkertijd te meten op verschillende golflengtes en is een van de meest gevoelige enkele single dish radiotelescopen.

In tegenstelling tot optische astronomie, die gevoelig is voor warme objecten, de temperatuur van de atmosfeer van sterren is 1000 - 10000 K, kunnen telescopen die meten in het millimetergebied zoals de 30m telescoop het koude heelal waarnemen met een temperatuur van minder dan 25 K. De telescoop wordt gebruikt voor metingen van objecten in ons zonnestelsel en van gebieden met stervorming in stof- en moleculaire wolken in het Melkwegstelsel. Die kunnen ook in andere sterrenstelsels worden waargenomen. Daarbij wordt de vorming van de eerste sterrenstelsels in het heelal onderzocht evenals superzware zwarte gaten in meer nabije stelsels met en de dynamica en chemische evolutie van deze stelsels. Er wordt naar organische^[1] en anorganische moleculen gezocht in moleculaire wolken en rond sterren en er wordt onderzoek mee gedaan naar de aanwezigheid van puinschijven en de vorming van planetenstelsels rond sterren.

De 30-m telescoop maakt ook deel uit van VLBI waarnemingen. In 1995 werd samen met het de NOEMA array Sagittarius A* waargenomen. De telescoop is een van de stations van de Event Horizon Telescope waarmee in 2017 de eerste afbeelding van een zwart gat werd gemaakt.