IJslands mos
| IJslands mos | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Soort | ||||||||||||
| Cetraria islandica (L.) Ach. (1803) | ||||||||||||
 | ||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||
IJslands mos op  Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
IJslands mos (Cetraria islandica, basioniem: Lichen islandicus) is een korstmossoort uit de familie Parmeliaceae.
Naamsverwarring
De Nederlandse triviale naam 'IJslands mos' wordt soms onterecht gebruikt voor soorten uit het ondergeslacht rendiermos, zoals open rendiermos.[1] Rendiermos wordt veel gebruikt in het bloemschikken.
Determinatie
IJslands mos is een struikvormig korstmos. Het thallus groeit rechtopstaand of liggend en is dichotoom vertakt met platte vertakkingen tot 1 cm breed. Het is glanzend licht- tot donkerbruin maar onderaan vaak donkerrood. De soort vertoont enige gelijkenis met dode eikenblaadjes.[2]
Ecologie
IJslands mos komt voor in oligotrofe, zure milieus. De soort groeit in dwergstruwelen, venen en open naaldbossen, waarin het op rotsen en boomstronken groeit. De soort is zeer gevoelig voor milieuvervuiling. In Nederland komt IJslands mos alleen nog voor in droge, korstmosrijke pionierheide met stuifzandplekken.[2]
Verspreiding
IJslands mos is wijdverspreid in Europa; het zwaartepunt ligt in Noord-Europa. In het Europees Laagland is de soort ook op de hogere zandgronden te vinden. Richting het zuiden komt het hoofdzakelijk op hogere hoogtes voor.
IJslands mos is in Nederland zeer zeldzaam en is sinds 1998 sterk achteruitgegaan.[1] De soort staat op de Nederlandse Rode Lijst als ernstig bedreigd.[2]
Rol in de geneeskunde
IJslands mos was in de oudheid niet als geneesmiddel bekend. De soort doet pas in de 17e eeuw de intrede in de geneeskunde en werd daarvoor in zijn geheel verzameld. Het werd gebruikt bij huiduitslag, wonden en verzweringen evenals bij verschillende longaandoeningen zoals bronchitis. Ook bij ernstigere ziektes als tuberculose werd het toegepast.
Externe links
- IJslands mos in het Nederlands Soortenregister
- Verspreiding in Nederland volgens NDFF Verspreidingsatlas
- Kaarten met waarnemingen:
Referenties
- 1 2 BLWG Verspreidingsatlas Korstmossen Cetraria islandica, geraadpleegd 3 augustus 2019. Gearchiveerd op 30 juni 2020.
- 1 2 3 Van Herk, K., Aptroot, A. & Sparrius, L.B. (2017). Veldgids Korstmossen. KNNV Uitgeverij, Zeist. 2e druk p. 165