Huis en Atelier Pierre Braecke
| Huis en Atelier Pierre Braecke | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Voorgevel van het huis van Pierre Braecke | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Brussel | |||
| Land | .svg.png){kind=small} België | |||
| Adres | Troonsafstandsstraat 31 | |||
| Coördinaten | 50° 85′ NB, 4° 39′ OL | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Status | Beschermd erfgoed | |||
| Start bouw | 1901 | |||
| Gereed | 1903 | |||
| Verbouwing | 1991 | |||
| Oorspr. functie | Woonhuis, Atelier | |||
| Huidig gebruik | Woonhuis | |||
| Architectuur | ||||
| Stijlperiode | Art nouveau | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Architect(en) | Victor Horta | |||
| Opdrachtgever(s) | Pierre Braecke | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentnummer | 17658 | |||
| Detailkaart | ||||
  | ||||
| ||||
Huis en Atelier Pierre Braecke is een Art nouveau-stadshuis in Brussel, gelegen aan de Troonsafstandsstraat (Rue de l’Abdication) 31. Het gebouw ligt in de Oostelijke Uitbreiding van Brussel, een deel van de stad dat rijk is aan art-nouveaugebouwen. Het atelier ligt achteraan in de tuin van het pand.
Het pand is ontworpen door de beroemde art-nouveauarchitect Victor Horta in opdracht van de Belgische beeldhouwer Pierre Braecke. Het pand werd gebouwd tussen 1901 en 1903 en is sinds 1997 erkend als beschermd monument.
Geschiedenis
Pierre Braecke (ook wel Pieter Braecke of Petrus-Joannes Braecke) (1859–1938) was een Belgische beeldhouwer, werkzaam in Brussel. Hij was niet alleen vriend van Horta, maar werkte ook samen met hem: Braecke leverde onder andere deurklinken en sculpturale details voor Hortas projecten.
Rond 1898 liet Braecke op het perceel achter zijn woning een groot atelier bouwen. In 1901 gaf hij Horta de opdracht de voorgevelwoning te ontwerpen, waarna het geheel voltooid werd in 1903. Braecke woonde in het huis tot zijn dood in 1938.[1]
Het oorspronkelijke atelier achteraan was groot genoeg om de werkplaatsen voor zijn beeldhouwersactiviteiten te huisvesten. In de jaren 1980 werd het achterste deel van het atelier, dat in slechte staat was, gesloopt. Het voorste gedeelte van het atelier werd in 1991 heringericht door architect Jean-Pierre Mariën, die er een wintertuin aan verbond met het woonhuis.
Het gebouw werd officieel geklasseerd op 4 december 1997 als onroerend erfgoed.[2] Deze status erkent de architecturale en artistieke waarde van het huis en atelier als representatief voor de Brusselse art-nouveau. In een historisch dossier over kunstenaarsateliers wordt verwezen naar de evolutie van het gebouw, met aandacht voor de transformatie van werkplaats tot woonfunctie.[1]
Architectuur
Buiten
Het pand is ontworpen in art-nouveau stijl, kenmerkend voor de periode rond de eeuwwisseling. Toch is de uitvoering hier relatief sober en terughoudend. De gevel is asymmetrisch van opbouw, met twee ongelijke traveeën. De hoofdtravee is breder en licht vooruit springend, wat typisch is voor art-nouveauhuizen in Brussel. De opbouw van de gevel bestaat uit drie bouwlagen met een hoge kelder.
Een opvallend element zijn de dubbele stenen omlijstingen: rond de toegangsdeur en de poort voor wagens (“garagedeur”). Deze omlijstingen zijn nauw met elkaar verbonden op een elegante manier. Verder is er de opmerkelijke hoge schoorsteen; hij “trekt de gevel naar de hemel.” De deurklinken werden zelf door Braecke vormgegeven, wat een directe link legt tussen het beroep van de opdrachtgever (beeldhouwer) en de architecturale afwerking.
Interieur
Horta ontwierp niet alleen de buitenkant, maar ook het interieur van het huis, waar schrijnwerk met verschillende houtsoorten en het beslag met art-nouveaulijnen bewaard is gebleven. Bijvoorbeeld de deurkozijnen met art-nouveau-uitsnijdingen en de lage lambrisering. In hal rode marmeren vloertegels en plafond met houten planken.
Vanaf de toegangsdeur leiden enkele trappen naar een polygonaal trappenhuis met een opmerkelijke trappaal, mogelijks ontworpen als sokkel voor een beeld van de kunstenaar. In een schuine zijde van het trappenhuis daarvan bevindt zich de toegang naar de salon. De hoekschouw in de salon is met een rijkelijk bewerkte houten schoorsteenmantel bekroond met spiegel met geslepen randen in houten omlijsting. Muurschilderingen met bloemmotieven gerestaureerd op basis van nog bestaande restanten. Ze werden waarschijnlijk door Braecke zelf ontworpen.
Op de eerste verdieping bevindt zich een salon dat via een grote muuropening uitgeeft op de eetkamer. De marmeren schouw in de eetkamer was oorspronkelijk bekroond met een symbolistisch schilderij van Émile Fabry; thans vervangen door een spiegel met geslepen randen. De schouw wordt geflankeerd door twee ingebouwde eiken buffetkasten, met gekleurd glas-in-lood.
Betekenis
Het Huis en Atelier Pierre Braecke is architecturaal en historisch van belang om meerdere redenen:
- Relatie Horta – Braecke: Het gebouw is een tastbaar bewijs van de samenwerking en vriendschap tussen Victor Horta en Pierre Braecke.
- Unieke art-nouveaudialoog: Hoewel Horta gekend staat om zijn weelderige art-nouveau, toont dit pand zijn vermogen tot minimalisme en verfijning.
- Kunstenaarsatelier: Het herinnert aan de traditie van kunstenaarswoningen en -ateliers in Brussel rond 1900, een netwerk van creatieve figuren die hun woon- en werkplaatsen laten ontwerpen door grote architecten.
- Erfgoedwaarde: Als beschermd monument draagt het pand bij aan het culturele en bouwkundige erfgoed van Brussel.
Externe links
- Foto's op Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
- Foto’s op Admirable facades.
- Literatuur
- Celis, Marcel M. (1 april 2018). Het atelier en woonhuis van Pierre Braecke in Brussel. Tijdschrift erfgoed Brussel 2018 (026-027)
- Referenties
- 1 2 Celis, Marcel M. (1 april 2018). Het atelier en woonhuis van Pierre Braecke in Brussel. Tijdschrift erfgoed Brussel 2018 (026-027)
- ↑ Eigen woning van beeldhouwer Pierre Braecke – Inventaris van het bouwkundig erfgoed. monument.heritage.brussels. Geraadpleegd op 25 november 2025.