Heiligenberg (landgoed)

Hohorst
Heiligenberg
Locatie
Plaats Leusden
Adres Heiligenbergerweg 5Bewerken op Wikidata
Coördinaten 52° 8′ NB, 5° 25′ OL
Onderdeel van HeiligenbergBewerken op Wikidata
Status en tijdlijn
Start bouw Rond 1000, huidige gebouw 1815
Oorspr. functie Klooster, later buitenplaats
Huidig gebruik Opleidingscentrum
Eigenaar IBO Business School
Architectuur
Stijlperiode Neoclassicisme
Bouwkundige informatie
Architect(en) L.H. Eberson
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 507014
Detailkaart
Heiligenberg (Utrecht)
Heiligenberg
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Heiligenberg of Hohorst is een landgoed in de Nederlandse gemeente Leusden, gelegen aan de Heiligenbergerbeek.

De circa 14,8 meter hoge heuvel[1] op het landgoed is een dekzandrug die aan het einde van de laatste ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, is ontstaan onder invloed van de wind. Rond het jaar 1000 stond de heuvel bekend als de Hohorst (hoge -horst; vergelijk de ernaast gelegen Lockhorst of "gesloten horst") of Heiligenberg. De plek werd namelijk al voor de christelijke tijd als heilig beschouwd, reden voor de Utrechtse bisschop Ansfried om er een klooster te stichten, Hohorst. Omstreeks 1050 verhuisde het klooster naar Utrecht en werd daar de Paulusabdij. Het klooster werd een uithof van deze abdij.

Rond 1580 werd de Heiligenberg eigendom van de Staten van Utrecht, waarna het vanaf 1637 een buitenplaats werd.

In 1657 schreef Joost van den Vondel een gedicht waarin de Heiligenberg voorkomt:

Natuur verkoos den gront in liefelijcke streecken.
Dat Griecken Tempe love, en d'oude Hengstebron:
ik loof dit lantprieel op ’t ruischen van de beecken;
ik loof den Heilgen Bergh, den Duitschen Helikon.
uit: – De Nachtegael van Amisfort
      

Het huidige gebouw werd rond 1815 gebouwd door Ernst Louis van Hardenbroek en heeft een park in Engelse landschapsstijl. Aan het begin van de 20ste eeuw zijn het Huis en landgoed overgegaan in het bezit van de familie Vening Meinesz. Van hen kreeg de Amsterdamse architect Eduard Cuypers in 1904 de opdracht voor een koetshuis.[2] De architectuur daarvan geldt als een vroeg voorbeeld van wat later Um 1800-Bewegung ging heten. Afgelopen jaren hebben meerdere bedrijven in het Huis hun kantoor gehad, waaronder Mediselect. Het Huis en landgoed zijn niet toegankelijk.

Sagen

Over de Heiligenberg bestaan verschillende sagen. Eén ervan vermeldt dat de vroegere heilige Ursula en haar elfduizend maagden met vingerhoedjes de berg schiepen. Een andere sage vermeldt dat heksen hier samenkwamen.[3]

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.