Herindelingsmonument Woerden

Het herindelingsmonument Woerden is een beeld in Woerden langs de spoorlijn Woerden - Leiden/Gouda, bij de Polanerbaan. Het is een van de grootste kunstwerken die in Nederland in de openbare ruimte staan.^[1]

Het monument is ontworpen door Hans van der Pennen. Het monument staat symbool voor de samenvoeging van de drie voormalige gemeenten, Kamerik, Zegveld en Woerden, tot één nieuwe gemeente Woerden op 1 januari 1989. Opdrachtgever voor het monument was de provincie Zuid-Holland, waar Woerden tot het moment van de samenvoeging toe behoorde. Na de samenvoeging viel de gemeente onder de provincie Utrecht.

Na een wedstrijd kreeg Van der Pennen in 1990 de opdracht voor het monument.^[2] Het kunstwerk zou eerst geplaatst worden aan de Zandwijksingel, maar omdat de buurtbewoners daartegen waren, werd het in 1996^[3] geplaatst aan de Polanerbaan.^[4] Het was de bedoeling dat het kunstwerk bereikbaar zou worden voor mensen, die er dan op konden gaan zitten. Het wordt jammer gevonden dat het kunstwerk niet aan een doorgaande looproute staat,^[5] tenzij men in staat is een vrij stijl hellinkje tussen een voet- en fietspad langs de spoorbaan en het een paar meter lager gelegen grasveld te nemen.

Tussen het monument en de tunnel voor het wegverkeer onder de spoorweg is de Polanerbaan verboden voor voetgangers. Deze moeten daarom het monument via deze weg vanaf de noordzijde benaderen. Het monument ligt aan de oostzijde van de weg. Als men al aan het begin van de weg aan die zijde in de berm gaat lopen (en over een stoepje langs de balustrade van een brug over de Jaap Bijzerwetering) hoeft men niet verderop de drukke weg zonder verdere oversteekplaatsen over te steken als men het monument van dichtbij wil bekijken. Vanaf een afstandje is het onder meer ook te zien vanaf het westelijke uiteinde van het noordelijke perron van station Woerden.

Het kunstwerk is gemaakt van terracotta, gemetselde rode klei.^[3] Het kunstwerk is 5 meter hoog. De drie "poten" hebben elk een lengte van 8,5 m. Aan de buitenzijde staan drie kleine torens, en in het midden één grote. Het kunstwerk is gemaakt van 391^[6] losse elementen met in totaal 13 ton klei.^[2]

De klei van het kunstwerk staat voor de fabrieken van dakpannen die in de geschiedenis van Woerden een grote rol hebben gespeeld. De torens en de muren staan symbool voor de voormalige rol van Woerden als vestingstad. De drie kleine torens staan voor de oorspronkelijke gemeentes, Kamerik, Zegveld en Woerden, de grote toren in het midden voor de grote gemeente Woerden na het samengaan.

De kunstenaar noemde het monument in eerste instantie Drie eenheid, maar het gemeentebestuur gaf de voorkeur aan de titel Herindelingsmonument.^[2]

Zie de categorie Herindelingsmonument Woerden van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.