Hendrick Lonck
Hendrick Corneliszoon Lonck (Roosendaal, 1568 – Amsterdam, 1634) was een Nederlandse zeeheld van Brabantse afkomst. Zijn naam wordt ook gespeld als Lonk, Loncque en Loncq.
Hij was de zoon van Cornelis Pieterszoon Lonck en Dichna Heinrich. Hij was de volle neef van de Zeeuwse viceadmiraal Cornelis Symonszoon Loncque. Roosendaal was in die tijd nog een zeehaven en Lonck was vermoedelijk reder, wellicht werkend voor de Nieuwe Brabantse Compagnie. In 1604 vestigde Hendrick zich in Amsterdam, op de Nieuwezijds Achterburgwal, waar hij op 2 november dat jaar de Antwerpse koopmansdochter Grietgen Lenaerts huwde. Op 11 april 1606 was zijn kapitaal 5000 guldens, opgebouwd door te werken als reder, schipper en koopman. Als schipper voer hij op de Witte Leeuw waarmee hij een Frans schip nam waarvan hij vier stukken geschut buitmaakte. Met minstens vier kooplieden investeerde hij in een compagnieschap. In 1612 kocht hij een duurder huis aan de Gelderschekade. Hij nam ook aandelen in een partenrederij. In 1615 kocht hij met twee andere kooplieden het schip de Jonas van 600 ton. Hij participeerde in de Verenigde Oostindische Compagnie.
In 1623 trad Lonck in dienst van de Amsterdamse kamer van de WIC. Op 11 oktober werd hem verteld dat overwogen werd hem te benoemen als bevelhebber van een vloot die Luanda moest aanvallen, de Portugese haven op de kust van Angola van waaruit de meeste slaven naar Brazilië verscheept werden. Hij gaf meteen aan daar weinig voor te voelen en toen hem een paar dagen later een maandgeld van slechts driehonderd guldens geboden werd, bedankte hij voor de eer. Eind 1623 en in 1624 deed hij wel mee aan de expeditie van admiraal Willem de Zoete tegen de Barbarijse zeerovers. In de herfst van 1624 werd hem door de West-Indische Compagnie opnieuw gevraagd als admiraal te functioneren. Na lang aarzelen — op 3 oktober was zijn vrouw overleden — weigerde hij in november: hij had er vanwege zijn leeftijd, zijn slechte lichamelijke conditie en zijn gewicht helemaal geen zin in. Maar hij stelde daar op te kunnen terugkomen als zijn neef Hans Aborts als vice-admiraal benoemd werd. Daarop ging de WIC echter niet in.
In 1628 werd hij de tweede man achter Piet Hein in een succesvolle expeditie van de WIC om de Spaanse zilvervloot te veroveren. Beide kregen de rang van admiraal; Hein noemde zich "generaal" (dus algemeen bevelhebber), kennelijk om verwarring te voorkomen. Het is vermoed dat Lonck over zijn eerdere bezwaren heenstapte wegens geldgebrek. Hij voer op de Hollandse Tuin van 36 stukken met als vlaggekapitein Allert Janz. Op 23 januari 1629 kreeg Lonck als beloning in de Staten-Generaal een gouden ereketen omgehangen ter waarde van 750 guldens, een werk van goudsmid Hendrick Miron. Begin 1629 vervaardigde Isaac Mijtens in opdracht een olieverfportret van Lonck. Deze kreeg vermoedelijk een gage van vijfduizend guldens voor de expeditie. Toen Hein ontslag nam bij de WIC, nam Lonck 1629 onmiddellijk diens functie van kapitein-generaal van de WIC over, op 26 maart 1629.
In het voorjaar van 1630 veroverde Lonck met onder andere Cornelis Jol een deel van Koloniaal Brazilië: eerst Olinda en toen Pernambuco. Dit lukte hun met een vloot van twintig schepen vertrokken tussen 17 mei en 27 juni 1629. Loncks vlaggeschip was de Amsterdam van 42 stukken. Een onderscheppende Spaanse vloot van veertig schepen werd ter hoogte van Tenerife verslagen. Na Loncks terugkeer van Brazilië met negen schepen, tussen 7 mei en 20 juli 1630, nam ook hij ontslag. In maart was nog zijn portret gegraveerd door Willem Hondius, naar het eerdere schilderij door Mijtens. Lonck werd bij zijn terugkeer feestelijk onthaald door enthousiaste volksmassa's. Op 23 september kreeg Lonck in de Staten-Generaal een gouden ereketen omgehangen met een waarde van 720 guldens, een werk van goudsmid Hans Bouwens.
Lonck werd op 10 oktober 1634 begraven in de Oude Kerk te Amsterdam. Hij had een zeer rijke nalatenschap met 1700 guldens aan zilverwerk. Hij liet geen kinderen na.
Literatuur
- Prud’homme van Reine, R., 2005, "Hendrick Lonck (1568-1634), een zeeheld uit Roosendaal", in: Hopstaken, J., e.a. (red), Jaarboek De Ghulden Roos 65 (Roosendaal, 2005): 155-174
Externe link
