Mauritius (heilige)

Mauritius
Het martelaarschap van Sint Mauritius
Het martelaarschap van Sint Mauritius
Geboren ± 3e eeuw te Thebe, Egypte
Gestorven 287 te Agaunum, Zwitserland
Verering Rooms-Katholieke Kerk, Koptisch-Orthodoxe Kerk
Heiligverklaring  te Agaunum
Schrijn Abdij van Saint-Maurice te Agaunum, Zwitserland (tot 961), Dom van Maagdenburg, Duitsland (961-heden)
Naamdag 22 september
Lijst van christelijke heiligen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De heilige Mauritius (Thebe, Egypte, 3e eeuw – Agaunum, Zwitserland, 287), volgens de Legenda Aurea een Romeins soldaat en martelaar uit de derde eeuw, is de christelijke schutspatroon die bescherming geeft tegen lawines. De heilige Mauritius wordt gezien als de aanvoerder (primicerius) van het Thebaanse Legioen. Hij wordt vooral in de Alpenlanden vereerd. Hij is ook een hoog aangeschreven heilige in de Koptisch-Orthodoxe Kerk in de landen waar hij oorspronkelijk zou vandaan komen: uit Meroë (het huidige Soedan).

Biografie

Volgens hagiografische bronnen werd het Thebaanse Legioen, volledig bestaand uit christenen vanuit Thebe in Egypte naar noord Gallië gestuurd om daar in opdracht van keizer Maximianus een opstand van de Bagaudae neer te slaan. Volgens de legende moesten ze in 287, na aankomst in Agaunum (het huidige Saint-Maurice in de Zwitserse Alpen), offers brengen aan de Romeinse goden en de keizer vereren. Bovendien werd hen bevolen om de lokale christenen te vervolgen. Toen ze weigerden gaf Maximianus opdracht om de ongehoorzaamheid te bestraffen door elke tiende soldaat te doden, een militaire straf die bekendstond als decimeren. De bevelen werden herhaald, maar weer weigerde men te gehoorzamen, hierdoor aangemoedigd door Mauritius. Opnieuw werd elke tiende soldaat gedood, en dit herhaalde zich nog enkele malen. Ten slotte gaf Maximianus opdracht alle nog resterende legionairs te martelen en vervolgens te executeren omdat ze bleven weigeren het bevel uit te voeren. De plaats waar dit gebeurde heet nu naar Mauritius, Saint Maurice-en-Valais. In deze kleine stad is ook de Abdij van Sint-Mauritius gevestigd.

Over het werkelijke aantal Thebaanse martelaren is men het niet eens. Duidelijk is dat het getal 6666 symbolisch is en dat om een veel kleiner aantal zou gaan. Ook de herkomst van de soldaten staat ter discussie, er zijn nooit bewijzen gevonden voor een uit Thebe afkomstig legioen.

Vermeldingen in handschriften

De oudste vermelding van hun martelaarschap, staat in een handschrift van bisschop Eucherius van Lyon (434-450) dat hij aan bisschop Salvius stuurde. Hierin verwees hij naar het verhaal dat de lichamen van de martelaren door bisschop Theodorus van Octodurum (Martigny) zouden zijn gevonden en dat deze boven hun graf een kerk had laten bouwen. Dit zou tussen 388 en 394 hebben plaatsgevonden.

Hij wordt ook genoemd in het Martyrologium Romanum.

De Koptische Griekse naam ‘Maurikios’ komt op veel oude manuscripten op papyrus voor en heeft veel overeenkomsten met het Romaanse ‘Mauritius’.

Verering

In de vroege middeleeuwen werd Mauritius vooral als lid van de groep van Thebaanse legionairs vereerd. Deze vroege verering was vooral te vinden bij de executieplaats en wordt beschreven en bevestigd door de heilige Theodorus die de beenderen als relieken had gevonden en deze in een schrijn in de basiliek liet plaatsen, welke men boven de vindplaats ‘Cour du Martolet’ bouwde. Deze basiliek groeide uit tot een bedevaartsoord, waar vele pelgrims naartoe reisden. De overblijfselen hiervan zijn nog steeds te zien. Eucherius van Lyon gaf de cultus een nieuwe impuls met zijn handschrift. In de ‘Martyrologium Hieronymianum’ uit 392 ook wel genoemd ‘Martyrologium sancti Hieronomi’ welke toegeschreven werd aan Hiëronymus van Stridon duiken de namen van Mauritius en zijn Thebaanse metgezellen ook op.

In 515 werd door Sigismund, de eerste katholieke koning van het koninkrijk Bourgondië, bij deze vindplaats de Abdij van Sint-Mauritius gebouwd, waardoor het pelgrimsoord een professionelere opzet kreeg. De eerste paus die het graf van Mauritius bezocht was paus Stefanus (II), die in 753 op weg was naar het noorden om met de Frankische koning Pepijn de Korte te onderhandelen.[1] Een andere hoge Karolingische bezoeker was koning Karel de Kale in 875.

De heilige Mauritius draagt in het wapen van Sankt Moritz een vaandel met een kruis.
Het kruis van Sint-Lazarus en het schuinkruis van de heilige Mauritius op de plaque van de Orde van Sint-Mauritius en Sint-Lazarus
De Dom van Maagdenburg genoemd naar Sint-Mauritius
Wapenschild van Sint-Mauritius

In 926 stond Hendrik de Vogelaar zelfs het huidige Zwitserse kanton van Aargau af aan de abdij, in ruil voor de lans, zwaard en sporen van Sint-Mauritius.[2]

In 961 werden de relikwieën van Mauritius en andere legionairs door keizer Otto I de Grote naar de nieuwe kathedraal in Maagdenburg overgebracht. Deze Dom van Maagdenburg werd evenals de abdij oorspronkelijk gewijd aan Sint Mauritius. Het zwaard en de sporen waren tot 1916 als kroonjuwelen in het bezit van de keizerlijke dynastieën van Oostenrijk-Hongarije en als attributen onderdeel bij de kroningsrituelen tot en met de Habsburge dynastie. Bovendien werden enkele keizers gezalfd voor het altaar van Sint Mauritius in de Sint-Pietersbasiliek in Rome.

Sint-Mauritius heeft zijn naam aan diverse plaatsen gegeven zoals Sankt Moritz, diverse Franstalige plaatsen (ca. 52) met Saint-Maurice in de naam.

Meer dan 650 godsdienstige stichtingen gewijd aan Sint-Mauritius kunnen in Frankrijk en andere Europese landen gevonden worden.

Verscheidene ridderlijke orden werden eveneens gevestigd in zijn eer, met inbegrip van de Orde van het Gulden Vlies en de Orde van Sint-Mauritius en Sint-Lazarus.

Iconografie

Mauritius wordt traditioneel afgebeeld als ridder in volledig harnas, dikwijls met een rood kruis als wapenschild op de borst.

Soms wordt hij als Moor afgebeeld, vaak ook als Egyptische Kopt met een donkere huidskleur. Ook droegen ze een gelijkbenig kruis met ronde uiteinden, het zogenaamde Occitaanse kruis dat veel overeenkomsten vertoont met het Koptische kruis.

Reliekschrijn

In het Musée Provincial des Arts anciens du Namurois te Namen wordt een Laatmiddeleeuws (ca. 1400) kistvormig verguld en beschilderd eikenhouten reliekschrijn bewaard waarin resten van Mauritius zouden liggen. [3]

Het toont aan de voorzijde twee episodes van zijn martelaarschap. De archaïsche compositie vertoont een verfijnde schildertechniek met kostbare materialen. De prestigieuze opdrachtgever noch de maker ervan is tot op heden bekend.

Patroonheilige

  • Hij is tevens de patroonheilige van soldaten, wapensmeden en diverse nationale legers of legereenheden.
  • Ook is hij de patroon van wevers, stoffenververs en diverse Zwitserse, Franse, Duitse, Oostenrijkse en Italiaanse steden en dorpen.

Zijn feestdag is op 22 september in de Rooms-Katholieke Kerk en op 5 oktober= 5 Thout in de Koptisch-Orthodoxe Kerk.

Trivia

Galerij

Zie ook

Zie de categorie Saint Maurice van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.