Heelsumsche Beek
| Heelsumsche Beek | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
De Heelsumsche Beek bij de Wolfhezerheide (anno 2017) | ||||
| Bron | Wolfhezerheide | |||
| Monding | Nederrijn | |||
| Stroomt door | Gelderland | |||
| ||||
De Heelsumsche Beek (ook geschreven als Heelsumse Beek of Heelsumsebeek) is een sprengenbeek die in de middeleeuwen werd gegraven om watermolens aan te drijven. Ze meandert door een deel van de Nederlandse provincie Gelderland nabij de dorpen Wolfheze, Doorwerth en Heelsum.
Loop
De beek ontspringt op de Wolfhezerheide in de buurt van de Wodanseiken. Daarna stroomt de beek samen met de Wolfhezerbeek in zuidwestelijke richting en mondt ten slotte uit in de Nederrijn. Het is de enige heidebeek in Nederland.
Ecologie
Vanwege de bijzondere waterkwaliteit is de beek een biotoop voor niet algemene planten en dieren. Begin eenentwintigste eeuw bleken echter meerdere factoren de ecologische waarde van de beek nadelig te beïnvloeden. De stroomsnelheid was te gering, waardoor op sommige plaatsen opeenhoping van slib plaats vond. De toegang voor vanaf de rivier de Nederrijn migrerende vis functioneerde niet door de aanwezigheid van een te robuuste betonnen vistrap. De beek voldeed ook niet aan de Europese Kaderrichtlijn Water en ook de door de provincie Gelderland aan de beek gestelde ecologische norm voor water werd niet bereikt.
Om met name de ecologische kwaliteit aan de monding van de beek te verbeteren werd in opdracht van waterschap Vallei en Veluwe en Rijkswaterstaat in 2015 in de uiterwaard Jufferswaard een nieuwe beekloop van duizend meter lang aangelegd. Deze werd aangesloten op een oude monding van de Renkumse beek in de Nederrijn. Er kwamen paai- en opgroeiplaatsen voor stromingminnende vissoorten in het nieuwe deel. De vistrap werd vervangen door een zogenoemde De Wit vispassage.[1]
Fauna en flora
De beek is aantrekkelijk voor onder meer elrits, bermpje, beekdonderpad, kleine modderkruiper, de alpenwatersalamander en de kamsalamander. Nabij de monding zijn geschikte opgroeiplekken voor winde en rivierprik.
Er zijn bijzondere plantensoorten zoals groot bronkruid, klimopwaterranonkel en getande pinksterbloem aangetroffen.
