Hayli Gubbi

Hayli Gubbi
alt=Satellietbeeld na de uitbarsting van 23 november: as overdekt de hellingen en heeft de spleten opgevuld. Inzet linksboven: vóór de uitbarsting.
Satellietbeeld na de uitbarsting van 23 november: as overdekt de hellingen en heeft de spleten opgevuld.
Inzet linksboven: vóór de uitbarsting.
Hoogte 493 m
Coördinaten 13° 31′ NB, 40° 43′ OL
Type Schildvulkaan
Laatste uitbarsting 23 november 2025
Hayli Gubbi (Ethiopië)
Hayli Gubbi
(en) Global Volcanism Program, Smithsonian Institution
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

De Hayli Gubbi (Amhaars: ሃይሊ-ጉቢ) is een schildvulkaan in de regio Afar in Ethiopië. De vulkaan ligt in de Danakildepressie en maakt deel uit van de Erta Ale-bergketen.

De 493 meter hoge berg ligt in een gebied dat weinig bestudeerd is door vulkanologen. Hij werd tot 23 november 2025 beschouwd als een slapende vulkaan, want de laatste uitbarsting die bij het Global Volcanism Program bekend was, dateerde van voor het Holoceen, dat zo'n twaalfduizend jaar geleden begon; er kunnen daarna wel onopgemerkte uitbarstingen geweest zijn.[1][2] In de omgeving liggen actieve vulkanen, waaronder de Erta Ale, die een lavameer vormt.[3][4]

Vulkanische activiteit en aardbewegingen

Hoewel er geen uitbarstingen van de Hayli Gubbi bekend waren, toonden satellietbeelden gestolde lavastromen die wezen op activiteit in de afgelopen honderden jaren.[2]

In juli 2025 barstte de Erta Ale uit en onderzoek gaf aan dat magma van die vulkaan op dertig kilometer diepte een intrusie had gevormd bij de Hayli Gubbi. Daar kwam de aarde iets omhoog en werden witte rookpluimen gezien, zodat rekening werd gehouden met meer activiteit.[2][5][6] De twee vulkanen liggen op dezelfde mantelpluim.[4]

Het gebied ligt in de Grote Slenk, ook bekend als de Riftvallei, waar de Afrikaanse Plaat zich aan het splitsen is en wegdrijft van de Arabische Plaat, wat aanleiding geeft tot vulkanisme.

Uitbarsting in november 2025

Gedurende de uitbarsting van 2025 werd het nabijgelegen dorp Afdera door de uitbarsting bedekt met een deken van vulkanische as.[2] Voor zover bekend zijn er geen dodelijke slachtoffers gevallen, maar het vee, dat van groot belang is voor de bevolking, kan geen voedsel vinden door de aslaag.[4][7]

Een lage wolk met grove as trok naar het zuiden, terwijl lichtere delen in enkele uren een aspluim vormden van veertien kilometer hoog, tot boven de hoogte van de burgerluchtvaart. Zo'n hoge kolom met een paddenstoelwolk is ongebruikelijk voor de regio en voor schildvulkanen.[2][5] De uitbarsting was erg lawaaiig, maar leidde niet tot seismische activiteit.[8]

De eerste waarschuwing voor de luchtvaart werd uitgegeven op 23 november om 14:55 UTC.[9] Op de subtropische straalstroom trok de wolk snel naar het oosten, waarbij de concentratie zwaveldioxide in de atmosfeer sterk verhoogd was.[10][11] Op 23 en 24 november werd de wolk waargenomen boven de Rode Zee, Jemen, Oman en de Arabische Zee. De 24e bereikte de as Pakistan en India, vierduizend kilometer oostelijker. Boven India bevond de as zich op de hoogte van het vliegverkeer en bij de grond; vliegtuigen die de wolk niet konden ontwijken, moesten na de landing geïnspecteerd worden en vliegvelden werden gereinigd.[12] De wolk trok verder over Bangladesh, Myanmar en zuid-China.[3][12][13] Daar loste de wolk op en vroeg op 26 november was deze niet meer herkenbaar op satellietbeelden.[14]

Satellietbeeld van het gebied waar de aspluim zich op 23 en 24 november uitstrekte: van oost-Ethiopië tot Oman en het noorden van de Arabische Zee. Dit zichtbaar gemaakt met de concentratie zwaveldioxide in valse kleuren na de uitbarsting van november 2025.
Concentratie zwaveldioxide in valse kleuren na de uitbarsting van november 2025.
Kaart van hetzelfde gebied, waar de aspluim zich op 23 en 24 november uitstrekte: van oost-Ethiopië tot Oman en het noorden van de Arabische Zee. De aspluim is geschematiseerd.
Concentraties van zwaveldioxide op 23 en 24 november, aangegeven in Dobson units (DU). De ESA-beelden zijn gebaseerd op het Copernicus Sentinel-5 Precursor-instrument van de MetOp tweede generatie-satelliet.
Zie de categorie Hayli Gubbi van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.