Han G. Hoekstra

Han G. Hoekstra
Piet Esser en Han Hoekstra (1957)
Persoonsgegevens
Volledige naam	Henricus Gerard Hoekstra
Pseudoniem(en)	Victor le Chaste
Geboortedatum	4 september 1906
Geboorteplaats	Den Haag
Overlijdensdatum	15 april 1988
Overlijdensplaats	Amsterdam
Geboorteland	Nederland
Opleiding en beroep
Beroep	dichter, journalist, redacteur
Erkenning en lidmaatschap
Werken in collectie	Stedelijk Museum Amsterdam[1]
Prijzen en onderscheidingen	Constantijn Huygens-prijs (1972),[2] Prijs van de Stichting Kunstenaarsverzet (1956), Jacobsonprijs (1985)
Dbnl-profiel
Portaal    Literatuur

Hendricus Gerard Hoekstra (Den Haag, 4 september 1906 - Amsterdam, 15 april 1988), bekend als Han G. Hoekstra, was een Nederlands dichter, journalist en redacteur die ook veel gedichten voor kinderen schreef. Kort na de oorlog was hij een van de vernieuwers van de Nederlandse jeugdliteratuur.

Hoekstra groeide op in Den Haag, als enig kind van een beeldhouwer en een naaister / coupeuse, en volgde op de Kweekschool aldaar de opleiding tot onderwijzer. Na zijn afstuderen ging hij werken als journalist (aanvankelijk bij De Nieuwsbron) en redacteur van Sport in Beeld / De Revue der Sporten alsook van twee literaire tijdschriften (Den Gulden Winckel en Criterium). Hoekstra's eerste dichtbundel, Dubbelspoor, verscheen in 1933; zijn tweede, Het ongerijmde leven, in 1940. Zijn gedicht 'De ceder' werd opgenomen in het boekenweekgeschenk van 1941, waarvan de meeste exemplaren vrijwel meteen in beslag werden genomen door de bezetter. (Na de oorlog zou het alsnog verschijnen, in Hoekstra's derde dichtbundel, Panopticum.) Doordat Hoekstra weigerde zich aan te sluiten bij de nationaalsocialistische Kultuurkamer kon hij vanaf 1942 geen literair werk meer publiceren. In 1942 gaf hij zijn redacteurschap van Criterium op en raakte hij betrokken bij het kunstenaarsverzet. Hij verzamelde geuzenliederen en op clandestiene literaire avondjes, her en der in Nederland, hield hij lezingen over zijn vriend Jan Campert, die was omgebracht in Neuengamme. Na de bevrijding zou deze hommage worden uitgeven als een essay, Over Jan Campert. In 1943, toen hij veelal gescheiden van zijn vrouw en kinderen leefde, begon Hoekstra met het schrijven van kinderpoëzie. Het verhaal wil dat hij dit deed op voorstel van zijn toen achtjarige dochter Annebetje. Zij en haar broertje Joost Alexander figureren in enkele van deze gedichten, die in 1947 (met illustraties van Fiep Westendorp) werden uitgegeven onder de titel Het verloren schaap. In hun biografie van Hoekstra wijzen Joke Linders en Janneke van der Veer erop dat Hoekstra daarmee een voorloper was van zijn (latere) collega Annie M.G. Schmidt, die pas drie jaar later haar Fluitketeltje publiceerde. 'Hoekstra was de eerste die "stoute kinderen" opvoerde en hoogwaardigheidsbekleders in hun hemd zette.'^[3]

Van 1945 tot 1971 werkte Hoekstra bij dagblad Het Parool. In die hoedanigheid deed hij verslag van, bijvoorbeeld, de processen van Neurenberg maar ook besprak hij films, het Polygoonjournaal en (later) televisie. 'En in de krant die avond stond, wat Han G. Hoekstra ervan vond,' schreef Annie M.G. Schmidt eens in een gelegenheidsgedicht. Samen met Schmidt, Simon Carmiggelt en (andere) Parool-collega's maakte Hoekstra deel uit van het journalistencabaret De Inktvis, waarbij hij vooral optrad als spreekstalmeester.

Hoekstra was bevriend met Geert Lubberhuizen, oprichter van uitgeverij De Bezige Bij. Deze vroeg hem en Schmidt deeltjes van de uit Amerika afkomstige kinderserie de Gouden Boekjes te vertalen en bewerken. Van Hoekstra's hand zijn onder meer Bij Kiki thuis, Plofje de olifant, Konijntje Woelwater, Het eigenwijze eendje, De hondenmatroos, Ik hou zo van..., De kladderkatjes, Juffrouw Hippelstik reist naar Mars en Drie verhalen voor bedtijd. Ook schreef hij zelf een paar deeltjes, toen er in de serie ruimte kwam voor oorspronkelijk Nederlands werk.

In 1972, kort na zijn afscheid van Het Parool, ontving Hoekstra de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre. Toen al was hij als dichter overschaduwd door de Vijftigers -- en volgende generaties -- en als schrijver van kinderpoëzie door Annie M.G. Schmidt.

Hoekstra's gedicht "De Ceder" ('Ik heb een ceder in mijn tuin geplant...') was het lievelingsgedicht van Joop den Uyl.^[4]. Uitgeverij Meulenhoff vernoemde er een reeks naar, en Gerrit Komrij nam het (samen met drie andere van Hoekstra's gedichten) op in zijn bloemlezing van 19e en 20e-eeuwse Nederlandse poëzie.^[5]

Hoekstra trouwde vier keer, en kreeg vier kinderen. Elk van deze huwelijken werd door scheiding ontbonden. 'Vrouwen hebben in mijn leven een grote rol gespeeld,' constateerde hij op latere leeftijd, 'Mannen vrijwel geen enkele.'^[6]

• 1956 - Prijs van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 voor zijn jeugdliteratuur
• 1972 - Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre
• 1985 - Jacobson-prijs

• 1933 - Dubbelspoor. Gedichten (poëzie) (Digitale versie)
• 1937 - Op ter jamboree! Oorspronkelijk spannend padvindersboek door Han G. Hoekstra en Hans P. van den Aardweg (Digitale versie)
• 1939 - De dorstige dichter. Omvattende een bescheiden verzameling gedichten en liederen uit nabij en ver verleden, handelende over den drank en zijn schenkplaats, over den dorstige en over de dorst (bloemlezing) (Digitale versie)
• 1940 - Het ongerijmde leven (poëzie) (Digitale versie)
• 1941 - In de donkere dagen voor Kersttijd .... Een bundel Kerstgedichten van en voor dezen tijd (Digitale versie)
• 1944 - Vrij Nederlands liedboek. 1 april 1944. Uitgegeven in bezet Nederland . bijeengebr. door Jan Hendrik de Groot, Hendrikus Gerard Hoekstra en Halbo Christiaan Kool (bloemlezing) (Digitale versie)
• 1946 - Over Jan Campert (Digitale versie)
• 1946 - Panopticum (poëzie) (Digitale versie)
• 1947 - Het verloren schaap. Een boek met versjes, die geschreven zijn voor Annebetje, maar ook voor Joost Alexander en eigenlijk voor alle kinderen van Nederland (kinderpoëzie) (Digitale versie)
• 1948 - Appeltjes van oranje (kinderpoëzie)
• 1948 - De ijsmuts van prins Karel. En een paar andere versjes (kinderpoëzie)
• 1949 -Amsterdam in de vier jaargetijden (fotoboek)
• 1952 - Dit is onze hoofdstad Amsterdam
• 1949 - Amsterdam in de vier jaargetijden (fotoboek)
• 1952 - Rijmpjes en versjes uit de nieuwe doos (bloemlezing)
• 1953 - Pierement (kinderpoëzie)
• 1953 - Versjes uit de grabbelton
• 1955 - Het schoentje van Roosmarijn, met illustraties van Mance Post (kinderpoëzie)
• 1955 - Het toverpoeder. Een speelboek (kinderpoëzie)
• 1955 - Meneertje weetgraag. Een speelboek (kinderpoëzie)
• 1956 - De zandloper. Veramelde gedichten (poëzie). Bevat tevens: Dubbelspoor ; Het ongerijmde leven ; Panopticum
• 1961 - Dag Amsterdam : een platenboek met alle foto's (394 exemplaren van 59 medewerkers), die voor de grootste fotografische tentoonstelling van Amsterdam werden uitgekozen
• 1970 - De dolle, dwaze zomer van '45, Han G. Hoekstra en Evert Werkman (poëzie)
• 1972 - Verzamelde gedichten (poëzie)
• 1975 - De jarige stad (poëzie)
• 1986 - Iki en het wolkenschaapje (kinderpoëzie)
• 1987 - De kikker van Kudelstaart en andere versjes. Keuze uit: Het verloren schaap; De ijsmuts van Prins Karel en veel meer; Versjes uit de grabbelton; Als de zon er niet zou zijn; De trapeze 2
• 1999 - De kikvors en de eend (kinderpoëzie)

• 1942 - Dokter Gion. Roman. Vert. van: Der Arzt Gion van Hans Carossa, 1931, 1932
• 1944 - Ivar Halling's liefde voor een leelijke vrouw van Bengt Berg ; geautoriseerde vert. uit het Zweeds van J.Gerhard Toonder. In werkelijkheid vertaald door Han G. Hoekstra die de naam van Toonder met diens toestemming gebruikte
• 1949 - Zó-zit-dat .... Vert. van: Just so stories van Rudyard Kipling, 1902. Bbewerkt naar de oorspronkelijke uitgave door Han Hoekstra en Annie Schmidt
• 1950 - Zonder magnolia's. Roman. Vert. van: Without magnolia's van Bucklin Moon
• 1950 - Ik kan vliegen van door Ruth Krauss
• 1950 - Het vliegende huis. Vert. van: The wonderful house van Margaret Wise Brown, 1950
• 1951 - Jantje in zijn eentje van Jens Sigsgaard. Uit het Deens vertaald door Saskia Ferwerda en Han G. Hoekstra
• 1951 - Christoffel en de Columbus. Vert. van: Christopher and the Columbus door Kathryn en Byron Jackson, 1951
• 1952 - Dokter Pijpekop, de poppendokter van Margaret Wise Brown
• 1952 - Laat dat roken! Vert. van: How to stop smoking van Herbert Brean, 1951
• 1953 - De hondenmatroos. Vert. van: The sailer dog van Margaret Wise Brown
• 1953 - Konijntje Woelwater, verhaaltje van Ariane, 1949
• 1954 - Het eigenwijze eendje, verhaaltje van Jane Werner, 1949
• 1954 - De kleine dierentuin, verhaaltje van Kathryn en Byron Jackson
• 1954 - De kladderkatjes. Vertaling van: The color kittens, 1949
• 1955 - Meneer de hond. De hond die van zichzelf was van door Margaret Wise Brown, 1952
• 1956 - Juffrouw Hippelstik naar de diepzee. Vert. van: Miss Pickerill goes undersea van Ellen MacGregor
• 1956 - Juffrouw Hippelstik reist naar Mars. Vert. van: Miss Pickerill goes to Mars van Ellen MacGregor
• 1956 - Hondje Eigenwijs, verhaaltje van Janette Sebring Lowry. Vert. van: Pokey little pupp 1956
• 1956 - Zeven kleine vrienden. Vert. van: Animal friends, 1956
• 1957 - Mannetje Nies. Vert. van: The seven sneezes van Olga Cabra, 1948
• 1958 - Wij zijn nog klein, verhaaltje en tek. van Garth Williams. Vert. van Baby animals
• 1958 - Hansworst, verhaaltje van Kathryn Jackson. Vert. van: Pantaloon 1951
• 1959 - Freddy's vriendje, verhaaltje van Jane Werner. Vert. van: Pets for Peter, 1950
• 1959 - Meisjes van New-York. Vertaling van: The best of everything van Rona Jaffe
• 1959 - Het feestvarken. Vert. van: The party pig van Kathryn en Byron Jackson, 1954
• 1959 - Een beer die Paddington heette. Vert. van: A bear called Paddington van Michael Bond
• 195X - Dokter Gion. Roman. Vert. van: Der Arzt Gion van Hans Carossa, 1931, 1932
• 1960 - Lady L.. Vertaling van: Lady L. van Romain Gary
• 1961 - Waarom Ziva huilde op het feest. Vertaling van: Why Ziva cried on the Feast of First Fruits door Mosje Sjamir, 1960
• 1961 - José's eigen fiesta. Vertaling van: Great day in Spain. Jose's own fiesta door Patrick Pringle
• 1961 - De grootste vis. Great day in Japan. The biggest fish van Juliet Piggott
• 1961 - Barnaby en de paarden van Lydia Pender
• 1962 - De nieuwe ponnie door Blanche Chenery Perrin, 1961
• 1962 - Kwasi gaat naar Accra. Vert. van: Great day in Ghana. Kwasi goes to town van Geraldine Kaye, 1962
• 1962 - De zeventiende mei. Vert. van: Great day in Norway. The seventeenth of May van Zinken Hopp, 1962
• 1962 - Ik hou zo van.... Vert. van: The friendly book door M. Brown
• 1962 - Paddington brengt uitkomst. Vert. van: Paddington helps out van Michael Bond, 1960
• 1962 - Paddington op pad. Vert. van: Paddington abroad van Michael Bond, 1961
• 1963 - De feestmaan door Peter Lum
• 1963 - Tobias zoekt plezier door door May Justus
• 1963 - Geef Paddington de ruimte. Vert. van: Paddington at large van Michael Bond, 1962
• 1964 - Nieuwe avonturen van Hondje Eigenwijs. Vert. van: Where's the poky little puppy van door Janette Sebring Lowrey, 1962
• 1964 - Fijn dat er kleuren zijn. Vert. van: Colors are nice door Adelaide Hol, 1962
• 1964 - Laat dat roken. Vertaling van: How to stop smoking van Herbert Brea
• 1965 - De vrouw van de vrijgezel. Vert. van: The wife of Ronald Sheldon van Patrick Quentin
• 1965 - Het wondertapijt door James Krüss
• 1965 - Tien kleine negertjes. Een muzikale reis om de wereld en door rekenland opgeschreven door James Krüss
• 1965 - De Bremer straatmuzikanten geschreven door Manfred Hausmann
• 1965 - De kleine indiaan van Margaret Wise Brown
• 1965 - Ki-ka-kuiken. Vert. van: Chicken little van Vivienne Benstead, 1960
• ca. 1965 - Carolien en haar droomhuis. Vert. van: La maison de Caroline door Pierre Probst, 1958
• 1966 - Mary Poppins van Walt Disney
• 1967 - Het eigenwijze eendje, verhaaltje van Jane Werner
• 1967 - Het verhaal van... Rikki de wasbeer van Louisa Stoeckicht. Oorspr. titel: Ricky der Waschbär
• 1967 - Het verhaal van... Frederik de muis door Louisa Stoeckicht. Oorspr. titel: Fridolin Maus, door James Krüss, 1961
• 1967 - ,,Het verhaal van... de kleine vos door Louisa Stoeckicht. Oorspr. titel: Tapsi der Fuchs door James Krüss, 1961
• 1967 - Carolien op de Noordpool door Pierre Probst
• ca. 1967 - Het feestvarken. Vert. van: The party pig van Kathryn en Byron Jackson, 1954
• 1967 - Meneer de hond. De hond die zichzelf was door Margaret Wise Brown
• 1968 - Dierenpappa's en mijn pappa door Barbara Shook Hazen
• 1969 - Tsjitti tsjitti beng beng. De tovermobiel van Jean Lewis
• 1970 - De man in het grijsflanellen pak. Vert. van: The man in the grey flannel suit van Sloan Wilson
• 1970 - Plofje de olifant. Vert. van: The saggy baggy elephant, verhaaltje van K. en B. Jackson, 1947
• 1971 - 1, 2, 3, kijk eens wat ik zie! (een telboek) door Ilse-Marget Vogel
• 1971 - Kareltje van Diane Fox Downs
• 1973 - Waf waf! - miauw! : een boek over geluiden door Melanie Bellah, 1963
• 1974 - Ouders voor het gerecht. Vertaling van: Parents on trial van David Wilkerson, 1967
• 1975 - Heintje het treintje door Sharon Holaves, 1975
• 1976 - Het zwarte jonge hondje van Charlotte Zolotow
• 1976 - De kat die zich kwaad maakte van Betty Ren Wright
• 1976 - De beer in de boot, tekst en tekeningen van Ilse-Margret Vogel, 1972
• 1976 - Olifantje op schaatsen door Alida McKay Thacher. Oorspr. uitg.: 1974
• 1976 - Londen door Aubrey Menen en de red. van Time-Life boeken (red.: Dale Brown)
• 1978 - Als de zon er niet zou zijn. Een prentenboek over het weer. Vert. van: Wenn es regnet lacht mein Schirm door Veronika Zacharias ISBN 90-6174-146-7
• 1978 - Meneer de hond : de hond die van zichzelf was door Margaret Wise Brown ISBN 90-234-8013-9
• 1979 - De hondenmatroos. Vert. van: The sailer dog van Margaret Wise Brown ISBN 90-234-8027-9
• 1979 - Eerste levensjaren. Baby's dagboek ISBN 90-236-3365-2
• 197? - Winnie-de-Poeh. Beer in het nauw en Iejoors verjaardag van Walt Disney. Bevat: Beer in het nauw; Iejoors verjaardag
• 1981 - De hongerige leeuw door Kathryn Jackson ISBN 90-234-8095-3
• 1981 - Het dierenhotel. Een telverhaal door Barbara Steincrohn Davis ISBN 90-234-8096-1
• 1985 - Het verhaal van Kipje Snip. Vert. van: Chicken licken door Jan Ormerod, ISBN 90-6174-372-9 1985
• 1985 - 10 kleine muzikanten. Een prentenboek om te bekijken, lezen, zingen en spelen. Voor vossen, leeuwen, spoken, oom, oma's, kleuterleidsters, vaders, broertjes & zusjes, vriendjes en vriendinnetjes, en voor kleine muzikanten die zelf hun instrument willen maken. Maar vooral natuurlijk - voor jou!. Vert. van: 10 kleine Musikanten door Dorothée Kreusch-Jacob, ISBN 90-6174-315-X 1984

• 2006 - Joke Linders en Janneke van der Veer. De stoute kinderen van Han en Annie : het hoe, wat, wanneer en waarom van de versjes van Han G. Hoekstra en Annie M.G. Schmidt ISBN 978-90-78554-02-8
• 2011 - Joke Linders & Janneke van der Veer. Han G. Hoekstra (1906-1988) : biografie ISBN 978-90-263-2416-1
• 2014 - Joke Linders, Janneke van der Veer. De uitgever is mijn beste vriend, dacht Han G. Hoekstra ISBN 978-90-78554-11-0

• Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)