Gus Winckel
| Gus Winckel | ||
|---|---|---|
 | ||
Rechts: Gus Winckel, 18 Squadron, Netherlands East Indies (NEI), Royal Australian Air Force. Links: Lennard Dal, 18 Squadron, Netherlands East Indies (NEI), RAAF (Royal Australian Air Force) en midden: Jean Agnew. Manly, New South Wales, Australië, 1942. | ||
| Volledige naam | Willem Frederik August Winckel | |
| Geboren | 3 november 1912 Muntok (Banka) | |
| Overleden | 17 augustus 2013 Pukekohe (Nieuw-Zeeland) | |
| Land/zijde |  Nederland /  Australië | |
| Onderdeel | Luchtmacht | |
| Rang | Luitenant-vlieger | |
| Eenheid | Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger / No. 18 (Netherlands East Indies) Squadron | |
| Slagen/oorlogen | Tweede Wereldoorlog -Aanval op Broome | |
| Onderscheidingen | Bronzen Kruis Bronzen Leeuw Vliegerkruis | |
Willem Frederik August (Gus) Winckel (Muntok (Banka), 3 november 1912 – Pukekohe (Nieuw-Zeeland), 17 augustus 2013)[1] was tijdens de Tweede Wereldoorlog een tweede luitenant-vlieger bij de Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL).
Loopbaan
Als zestienjarige jongen werd Winckel naar de Zeevaartschool van Delfzijl gestuurd.[2] Hij werkte korte tijd in de olie-industrie op Borneo en bij de Koninklijke Marine.[3] Toen hij 23 was, vroeg hij te worden opgenomen in de opleiding als kortverbandvlieger bij de KNILM. Daar begon zijn pilotenopleiding.
Na Pearl Harbor in 1941 was Winckel als transportvlieger op een Lockheed Lodestar die voedsel, gewonden en materieel vervoerde. Toen Japan Nederlands-Indië binnenviel, raakte Winckel betrokken bij het evacueren van mensen en het vervoeren van materieel naar Australië.[2]
Aanval op Broome
Zie Aanval op Broome voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Nadat hij in drie maanden 600 uren met zijn Lockheed Lodestar gevlogen had, was Winckel op 3 maart 1942 met vluchtelingen onderweg van Bandung naar Perth. Na zeven en een hakf uur vliegen landde hij in Broome om te tanken.[2] Hij was de eerste die negen Japanse vliegtuigen zag aankomen. Dit waren Zero's, afkomstig van Kupang op Timor.[4] Ze vlogen onder het commando van luitenant Zenziro Miyano en waren op weg om een militair doelwit bij Broome te vernietigen.
Ze vlogen zo laag dat Winckel met zijn Colt-mitrailleur vanaf de grond de Zero van luitenant Osamu Kudo kon neerschieten, die even verderop in zee neerstortte. De andere Zero's vlogen vervolgens terug naar Timor. Ter ere hier aan werd de weg naar de luchthaven van Broome naar Winckel vernoemd.[5]
18e Squadron
Vanaf april 1942 was Winckel eerste luitenant-waarnemer-vlieger (Flying Officer) bij de Australische R.A.A.F., het No. 18 (Netherlands East Indies) Squadron, waar hij op een B-25 Mitchell bommenwerper vloog en er tientallen missies mee uitvoerde. Met dit toestel wist de bemanning in juni 1942 een Japanse onderzeeboot bij Sydney tot zinken te brengen.[2][3] Later bleek dat deze onderzeeboot waarschijnlijk niet gezonken was.
Ter herinnering aan de geallieerde troepen die tijdens de oorlog vanuit het vliegveld van Moruya (in New South Wales) opereerden werd in 2009 in de plaats een standbeeld neergezet gemodelleerd naar Winckel.[6] Na de oorlog keerde Winckel terug naar Indië, waar hij droppings uitvoerde boven de interneringskampen en piloot was tijdens de onafhankelijkheidsoorlog.
Latere jaren
Na de onafhankelijkheid van Indonesië verhuisde Winckel naar Nieuw-Zeeland.[7] Het gezin verhuisde daarna enkele malen heen en weer tussen Nieuw-Zeeland en Australië.[3] Op latere leeftijd bracht hij de wintermaanden door aan de Australische oostkust.[8]
Hij overleed in zijn woonplaats Pukehoke in Nieuw-Zeeland bij Auckland in augustus 2013 op ruim honderdjarige leeftijd aan complicaties, zes weken na een heupbreuk door een val.[1]
Onderscheidingen
Gus Winckel kreeg in 1942 het Bronzen Kruis met Eervolle Vermelding. Ook kreeg hij de Bronzen Leeuw toegekend (KB 23-4-1942/4). Op 9 december 1959 kreeg hij het Vliegerkruis. Hij en zijn bemanning zouden in 1942 het Australische 'Distinguished Flying Cross' uitgereikt krijgen door premier John Curtin, maar de Nederlandse regering hield dit tegen.[9][10]
Referenties
- (en) Young, Ned, Gus Winckel’s Bronze Lion. Virtual War Memorial Australia (2022). Gearchiveerd op 22 maart 2025. Geraadpleegd op 21 januari 2026.
- Portier, Robert, Gus Winckel, vergeten oorlogsheld. NOS (2 maart 2012). Gearchiveerd op 18 juli 2012. Geraadpleegd op 21 januari 2026.
- (en) Gus Winckel played his part in history when sunny Broome came under an unexpected attack by a Japanese bomber in 1942. ABC TV - dimensions in time - Episode 11 Surprise Attack - Broome 1942 (24 maart 2002). Gearchiveerd op 14 november 2013. Geraadpleegd op 21 januari 2026.
- (en) The Lost Zeros. Western Australian Museum. Gearchiveerd op 6 oktober 2009. Geraadpleegd op 21 januari 2026.
- 1 2 Oorlogsheld Gus Winckel (100) overleden. Nieuws.nl (20 augustus 2013). Gearchiveerd op 4 maart 2016. Geraadpleegd op 20 januari 2016.
- 1 2 3 4 Velzen, Marianne, van, Gus Winckel is een held in Australië - 'The Japs are coming'. Moesson - het Indisch maandblad - jaargang 50 nummer 9 pp.42-45 (1 maart 2006). Geraadpleegd op 20 januari 2026.
- 1 2 3 Hegener, Michiel, Oorlogsvlieger die bij toeval een held werd. NRC (31 augustus 2013). Geraadpleegd op 21 januari 2016.
- ↑ Tegenwoordig onderdeel van Indonesië, maar toen onder Japanse bezetting.
- ↑ Young 2022.
- ↑ (en) Pilot returns to a hero’s welcome. Bay Post-Moruya Examiner (13 november 2012). Gearchiveerd op 2 februari 2016. Geraadpleegd op 21 januari 2026.
- ↑ Portier 2012.
- ↑ Velzen 2006, p. 43.
- ↑ Velzen 2006, p. 45.
- ↑ (en) Dutch WWII pilot Gus Winckel celebrated in Moruya. Dutch Australian Cultural Centre (25 juli 2022). Geraadpleegd op 21 januari 2016.