Grijze nacht

Een grijze nacht of schemeringsnacht is een nacht waarin het niet volledig donker wordt, doordat de zon niet verder dan 18° onder de horizon wegzakt. Het blijft dan dus de hele nacht door enigszins schemeren. Dit is met name goed te zien wanneer men in noordelijke richting naar de hemel kijkt.

Grijze nachten komen op het noordelijk halfrond voor in het gebied tussen de noordpoolcirkel en een breedtegraad van 50,5°. Boven de poolcirkel gaat de zon omstreeks de zonnewende een tijdlang helemaal niet onder.^[1] In Nederland en België valt de periode van grijze nachten elk jaar tussen ruwweg 20 mei en 20 juli. De periode in het jaar waarin er grijze nachten zijn neemt toe met de stijgende breedtegraad. In Belgisch Lotharingen is dit verschijnsel daardoor bijvoorbeeld minder duidelijk aanwezig dan op Texel in Nederland, omdat Texel noordelijker ligt. Op de poolcirkel zijn er grijze nachten van ongeveer 4 april tot 8 september.

Boven de poolcirkel komen ook grijze nachten voor, met name in de weken en maanden vóór en na de periode dat de zon helemaal niet onder gaat. Op 72°, iets noordelijker dan de Noordkaap bijvoorbeeld, gaat het om de periode vanaf de Lente-Equinox tot omstreeks 11 mei, en vanaf omstreeks 1 augustus tot aan de Herfst-Equinox.^[2]

De zwakke schemering boven de noordelijke horizon, gerelateerd aan het verschijnsel Grijze nacht, mag niet verward worden met het poollicht waarvan het helderste gedeelte zich meestal eveneens boven de noordelijke horizon vertoont. Dit gedeelte van het poollicht laat zich echter herkennen door het stelsel dunne stralen die, pal noordwaarts, verticaal geplaatst zijn, sterk gelijkend op de golfvormige plooien van een draperie gemaakt van een uiterst dunne textielsoort.

• Lichtende nachtwolk
• Witte nacht
• Astronomische duisternis