Gotische oorlog tegen Aegidius

Het conflict vond plaats tijdens de burgeroorlog die uitbrak kort na de moord op keizer Majorianus, en kan in zekere zin worden gezien als een direct gevolg ervan. De voornaamste betrokkenen waren Aegidius, een Romeins generaal en magister militum per Gallia die feitelijk een semi-onafhankelijke macht uitoefende in Noord-Gallië en rex Theodorik II, koning van van de Goten in Aquitanië die trouw bleef aan het centraal Romeins gezag in Italië. Op de achtergrond acteerde Ricimer, de machtige Romeinse generaal die verantwoordelijk was voor de val van Majorianus en de benoeming van Libius Severus tot keizer.

Aegidius, een aanhanger van Majorianus, verzette zich tegen de machtsgreep. In dit machtsspel van de Romeinen speelde Theodorik II een sleutel rol. Zijn steun aan Ricimer, in zijn hoedanigheid als foederati van de West-Romeinse keizer, was van wezenlijk belang. Direct bewijs ervan ontbreekt, maar historici leiden het wel uit de context, dat de Bourgondische rex Gundioc, die een zwager was van Ricimer en evenals Theodorik II een foederatus, wellicht ook betrokken was bij de oorlog tegen Aegidius, mogelijk zelfs militair.

Na de moord op keizer Majorianus verloor het Romeins gezag in Italië vrijwel alle controle over Gallië. Het Gallische leger stond onder bevel van Aegidius, terwijl Ricimer slechts beschikte over het Italaanse leger. Dit leger kon hij echter niet zonder risico inzetten: de verdediging van de Italiaanse kust tegen invallen van de Vandalen had prioriteit, en een militaire confrontatie met Aegidius zou zijn eigen machtspositie verzwakken.^[1] In een poging het Gallische leger toch onder controle te krijgen, liet Ricimer op eigen initiatief de keizer Agrippinus tot militum per Gallias benoemen - als tegengewicht van Aegidius.

Andere spelers waar rekening mee moest worden gehouden waren de Gotische en Bourdondische foederati: de Goten in Aquitania onder leiding van Theodorik II en de Bourgonden door Gundioc. Door diplomatie van Agrippinus wist Ricimer Theodorik als bondgenoot te winnen. De steun van Thedorik werd vooral ingegeven door eigen belang. Enkele jaren eerder had hij immers zelf een opstand ontketend met als doel meer macht en gebiedsuitbreiding te vergaren.

Het leger van Aegidius bestond grotendeels uit troepen van het keizerlijke leger dat van oudsheer in de omgeving van Parijs was gestationeerd. Volgens Priscus beschikte hij over een groot leger dat door modern historici wordt geschat op zo'n 6.000 tot 10.000 soldaten.^[2] Naast reguliere eenheden - de comitatenses en limitanei- omvatte zijn strijdmacht ook uit eenheden van Alanen en Sarmanten, wiens nederzettingen in de buurt van Orleans lagen.^[3] Gregorius van Tours suggereert in zijn Historia Francorum dat Childerik I samen optrok met Aegidius.^[4]

Het Gotische leger van Theodorik II, was waarschijnlijk kleiner dan dat van zijn vader Theodorik I (418-451), die ooit 20.000 man op de been bracht in samenwerking met Aetius. Toch beschikte Theodorik II vermoedelijk over 10.000 tot 15.000 strijders. Dit was geen vaststaand leger, maar bestond uit een krijgsmacht van vrije mannen die hun eigen wapens meebrachten. De kern bestond uit infanterie, aangevuld met een aanzienlijke cavalerie-eenheid gevormd door de elite. Veel van hun tactieken waren ontleend aan die van de Romeinen.

In het jaar 463 werd de machtsstrijd in Gallië verder op scherp gezet als de Aquitaanse Goten het noorden binnen vielen en slaags raakten met Aegidius troepen. Theodorik had in Spanje vrede gesloten met de Sueven en kon daardoor troepen vrijmaken die ingezet konden worden tegen Aegidius. Dit leger werd aangevoerd door zijn jongere broer Frederik die in Spanje al de nodige gevechten had gevoerd. Aegidius mobiliseerde zijn leger en versterkte zijn hoofdleger met Frankische en Alaanse foederati. Volgens Marius van Avenches vonden tussen Loire en Loir gevechten plaats die uitmonden in een beslissende veldslag nabij Orléans, de stad die van groot belang was voor de controle over Midden- en Noord-Gallië. ^[8] Tijdens deze slag voerden de Goten een grootschalige aanval uit op de troepen van Aegidius, maar de Romein wist met zijn ervaren leger, stand te houden. De strijd was fel en bloedig, en het Gallo-Romeinse leger wist de Gotische linies te doorbreken. In de chaos van het gevecht sneuvelde Fredegar, de broer van Theodorik II, een zware slag voor de Goten.^[9] Zijn dood betekende niet alleen een persoonlijk verlies voor Theodorik, maar ondermijnde ook de morele positie van de Goten in Gallië.

Mogelijk werden hierna de Goten ook in de buurt van Chinon verslagen, maar het bewijs hiervoor is flinterdun omdat de bronnen dit niet expliciet vermelden. Het verslag van Gregorius van Tours duidt op meerdere veldslagen waarbij de Frankische generaal Childerik bij betrokken was. ^[10]