Gothic (subcultuur)

Gothic is een (sub)cultuur die is ontstaan uit de muziekstijl met dezelfde naam. Aanhangers van deze subcultuur worden goths of gothics genoemd. Hoewel de term Gothic al eeuwen oud is^[1] en de subcultuur eind 1960 ontstond heeft deze vanaf 2021 een vlucht genomen door de immens populaire serie Wednesday^[2] en films als Beetlejuice, Beetlejuice en Nosferatu. Vanaf dat moment wordt ook de mode hierdoor sterk beïnvloed.^[3] Zo meldde het toonaangevende modeblad Vogue in 2024 dat het showtime was voor de terugkeer van Goth.^[4]

Zie Gothic (muziek) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er zijn verschillende lezingen over hoe de term Goth of Gothic is ontstaan om de subcultuur aan te duiden. Wel is duidelijk dat de muziekstijl in zowel Groot Brittanie als Amerika redelijk tegelijkerijd onstaan is. In Groot Brittanie onstond Gothic rock eind jaren 1970 als reactie op de kleurrijke, psychedelische kunst en muziek van de jaren 1960 en als een variant op punk, dat zich ook afzette tegen diezelfde jaren 60 muziek.^[5]

In de vroege jaren 1970 vormden zich bands die later als invloedrijk in het genre werden gezien, zoals Siouxsie and the Banshees, Joy Division, The Cure en Bauhaus.^[5] De nachtclub Batcave in Londen, geopend in 1982, werd een belangrijke ontmoetingsplek voor de gothicsubcultuur. Tegelijkertijd speelde de F‑Club in Leeds een centrale rol in de Britse ondergrondse scene: hier ontwikkelden bands zoals The Sisters of Mercy hun vroege gothicgeluid en vond een uitwisseling van ideeën plaats die het genre mede vormgaf.^[6]

Met het nummer Béla Lugosi’s Dead legde Bauhaus in 1982 een link tussen wat toen nog voornamelijk positive punk^[6] werd genoemd en horror-esthetiek, geïnspireerd door Béla Lugosi’s vertolking van Dracula in de film uit 1931. Ook in de Verenigde Staten ontstonden rond dezelfde tijd vergelijkbare muzikale ontwikkelingen met bands als 45 Grave en Christian Death.^[7]

Over wie de term Goth voor het eerst gebruikte is wat ondoorzichtiger. Zowel John Stickney geeft aan dat hij het in 1967 voor het eerst gebruikte in een gesprek met Jim Morrison van de Doors,^[8] David Dorrell zou de term hebben bedacht om de zanger van Sex Gang Children^[6] te omschrijven en ook Steven Abbot stelt dat hij zijn werk voor het eerst als gothic omschreef.^[9]

Siouxsie Sioux wordt gezien als het belangrijkste stijlicoon van de gothic rock-scene; haar optredens met Siouxsie and the Banshees in de vroege jaren 1980 bepaalden het uiterlijk van veel jonge mensen ^[10] en legde de basis voor het gothic uiterlijk, met donkere make-up en opvallende kapsels.^[11] Andere muzikanten die invloed hadden op de subcultuur waren David Bowie en Lux Interior (The Cramps). Robert Smith was en is nog steeds een Gothic stijlicoon. Invloeden van Gothic mode zijn terug te vinden in het werk van ontwerpers als Susie Cave (the vampires wife),^[12] Alexander McQueen,^[13] Yoshi Yamamoto en Ann Demeulemeester.^[14]

Deze subcultuur inspireerde een aantal andere gothic gerelateerde variaties. Zo is er Corporate goth, een kledingstijl die ontstaan is om in het dagelijks leven, en vooral op de werkvloer, binnen de kaders te vallen van de heersende kantoorsubcultuur. Victorian Goth is geinspireerd op het Victoriaanse tijdperk en Victoriaanse literatuur terwijl Cyber Goth Neon kleuren introduceert in het overwegend zwarte pallet dat een Goth overwegend gebruikt. Verdere varianten zijn onder andere lolita-, vampire- , cabaret-, industrial-, nu- en bubblegumgoth.^[15]

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Gothic people op Wikimedia Commons.

Zie de categorie Gothic subculture van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.