Gemeentelijke rekenkamer
Gemeentelijke rekenkamers doen onderzoek naar doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk beleid, in Nederland. In 2006 dient elke gemeente dergelijk onderzoek uit te kunnen voeren, hetzij door een eigen rekenkamer of rekenkamercommissie hetzij in samenwerking met andere gemeenten.[1]
De eerste gemeentelijke rekenkamer werd in 1996 in Delft ingesteld. Landelijke invoering volgde vanaf maart 2002 in het kader van het dualisme, waarmee de ontstane verweving tussen gemeenteraad en gemeentebestuur teruggebracht diende te worden. Essentie van het gemeentelijk dualisme is dat het college van B & W bestuurt, en dat de raad controleert en kaders stelt. Een belangrijk instrument voor de ondersteuning van de controletaak van de raad werd de gemeentelijke rekenkamer.
Tussen 2006 en 2023 kon de gemeentelijke rekenkamerfunctie worden ingevuld met een rekenkamercommissie (bestaand uit een combinatie van externe leden en raadsleden of een rekenkamer (bestaand uit uitsluitend externe leden). Een bijzondere vorm van een rekenkamer was die waarbij de rekenkamer slechts één extern lid had, namelijk een directeur (het zogenoemde directeursmodel).
Per 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers van kracht geworden met een overgangstermijn van een jaar. Dat betekent dat per 1 januari 2024 gemeenteraadsleden geen deel meer mogen uitmaken van de gemeentelijke rekenkamerfunctie en er nog alleen onafhankelijke, externe leden kunnen worden benoemd[2]. Rekenkamer zijn onafhankelijk en stellen daarom hun eigen onderzoeksagenda vast. Benoeming en toewijzing van het onderzoeksbudget vindt plaats door de gemeenteraad. De gemeentelijke rekenkamer wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris. De rapporten van gemeentelijke rekenkamers zijn openbaar en zij bevatten aanbevelingen voor de verbetering van het gemeentelijk bestuur. Het is aan de gemeenteraad om deze over te nemen en aan het college van burgemeester en wethouders om deze uit te voeren.
Ook andere decentrale overheden in Nederland (Provincies en Waterschappen) hebben rekenkamers.
Landelijk is er de Algemene Rekenkamer, die aan de Tweede Kamer rapporteert. De Europese Rekenkamer controleert in alle lidstaten de besteding van Europese subsidies.
Rekenkamers in Nederland hebben zich verenigd in de NVR, de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers .
Referentie
- ↑ Zie: Peter de Goede & Jelly Smink, 'Een gezond wantrouwen in het lokale bestuur. Over de positie van de onafhankelijke rekenkamer in het lokale controlesysteem'. In: Els Boers, Peter Castenmiller & Vic Veldheer (red.), De gracieuze rekenkamer. Réunion, 2010.
- ↑ Model Verordening gemeentelijk rekenkamer vernieuwd.