Gedenkpark Bubanj
Het Gedenkpark Bubanj (Servisch: Мемориjални парк Бубањ Memorijalni park Bubanj) is een oorlogsmemoriaal op de heuvel van Bubanj (‘trom’) in de Servische stad Niš.
Geschiedenis
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Centraal-Servië ingenomen door Nazi-Duitsland en installeerde het militaire bestuur er de marionnettenregering-Nedić. In het gebied kwamen diverse concentratiekampen, waaronder het Rote Kreuz-kamp van de Gestapo in Crveni Krst bij Niš. Naar schatting tienduizend à twaalfduizend mensen uit dat kamp werden per vrachtwagen naar de heuvel van Bubanj gevoerd en vermoord met machinegeweren. Hoofdzakelijk Joden, Serviërs en Roma vonden de dood in deze massa-executies, die frequent plaatsvonden van 17 februari 1942 tot 20 september 1944. Joden dienden de massagraven aan te leggen, en toen ze waren uitgeroeid, Roma.[1] De vuurpelotons bestonden uit Duitsers. Kort voor de bevrijding probeerden ze de sporen van hun wreedheden te wissen door lichamen te doen opgraven en verbranden. Onder meer een groep krijgsgevangen Italiaanse deserteurs werd daartoe aan het werk gezet.
Onder de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië werd in 1950 een eerste gedenkteken opgericht te Bubanj in de vorm van een kleine stenen piramide. In 1953 werd een Monumentencommissie gevormd, die een wedstrijd uitschreef. Na een onbevredigend resultaat werd dit in 1959 herhaald. Weer was er geen laureaat, maar twee kandidaten mochten hun ontwerpen verder verfijnen. Uiteindelijk ging men verder met de beeldhouwer Ivan Sabolić (1921-1986) uit Zagreb. Maar omwille van kostenbesparingen werd zijn ontwerp alsnog terzijde geschoven en werd hem verzocht drie nieuwe voorstellen te doen. Daaruit werden de drie vuisten gekozen en gerealiseerd.
De plechtige onthulling vond plaats op 14 oktober 1963, exact negentien jaar na de bevrijding van Niš. In het bijhorende "amfitheater" werden geregeld grote bijeenkomsten gehouden, in het bijzonder door de jeugdbeweging Unie van Pioniers van Joegoslavië.
In 1979 werd het park ingedeeld bij de Gedenkplaatsen van Uitzonderlijk Belang (ZM 7).
In 2004 werd een kapel in glas en metaal toegevoegd van de architect Saša Buđevac.
In 2017-2019 werd het Gedenkpark Bubanj gerenoveerd en extreemrechtse graffiti verwijderd.
Beschrijving
Het complex omvat een 470 m lang gedenkpad, een marmeren gedenkmuur, drie monumentale vuisten en een glazen kapel.
De vuisten zijn drie hoekige monolieten uit gewapend beton. Ze variëren in hoogte van 18 tot 23 m en staan voor mannen, vrouwen en kinderen. De gebalde vuist was een symbool van de partizanenstrijd. Het brede pad ernaartoe heeft eveneens de vorm van een vuist.
De witmarmeren gedenkmuur van 32 m breed en 2,5 m hoog bevat vijf bas-reliëfs: (1) machinegeweren van de Duitse onderdrukking, (2) staande figuren voor het vuurpeloton, (3) gevallen lichamen van de slachtoffers, (4) vuisten van verzet en (5) een communistisch-patriottisch gedicht van Ivan Vučković.
De glazen kapel van Saša Buđevac is een kubus waarin kruisvormige openingen zijn gelaten.
De site wordt doorkruist door ongemarkeerde sleuven waarin de doden zijn begraven.
Externe link
- Niš (Spomenik Database)
Voetnoten
