Gayatri Chakravorty Spivak
| Gayatri Chakravorty Spivak | ||||
|---|---|---|---|---|
![]() | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboren | 24 februari 1942 | |||
| Land | Brits-Indië (kolonie) | |||
| Beroep | schrijver, filosoof, academisch docent, vertaler, literatuurcriticus | |||
| Functie | filosoof | |||
| Oriënterende gegevens | ||||
| Discipline | Literaire kritiek, feminisme, postkolonialisme, marxisme | |||
| Domein | Continentale filosofie | |||
| Tijdperk | Hedendaagse filosofie | |||
| Stroming | postkolonialisme, deconstructie, literaire kritiek | |||
| Belangrijkste ideeën | Strategisch essentialisme, Subalterniteit, Ander | |||
| Beïnvloed door | Jacques Derrida, Paul de Man, Rosa Luxemburg | |||
| ||||
Gayatri Chakravorty Spivak (Calcutta, 24 februari 1942) is een Indische literatuurwetenschapper, feminist en filosofe. Ze is hoogleraar aan de universiteit van Columbia in New York en wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke postkoloniale denkers.[1]
Haar bekendste werken zijn haar essays over subalterniteit, haar vertaling van Derrida's De la grammatologie, en haar vertalingen van Mahasweta Devi.
Persoonlijk leven
Spivak is geboren in 1942 in Calcutta. Haar familie is Bengaals en Brahmaans. Haar vader was dokter en haar moeder was sociaal werker, beide vonden ze een intellectuele opvoeding belangrijk.[2] Spivak studeerde af aan de Presidency College van de universiteit van Calcutta in 1959.[3]
Ze is twee keer getrouwd geweest. Van 1964 tot 1977 was ze getrouwd met Talbot Spivak, die een roman schreef over hun huwelijk.[4] Ze hertrouwde met Basudev Chatterji, van wie ze scheidde in 1992. Ze heeft geen kinderen.[5]
Carrière
Vroege loopbaan (1961–1975)
In 1961 begon ze aan een opleiding Engels aan de Cornell-universiteit in de Verenigde Staten. In 1962 verloor ze haar beurs en moest ze veranderen naar Vergelijkende Literatuurwetenschappen. Ze schreef haar thesis bij Paul de Man over de Ierse dichter W. B. Yeats.[5] In 1963–1964 deed ze verder onderzoek naar Yeats aan de Universiteit van Cambridge in Girton College.
In 1965 werd ze assistent in het departement Engels aan de Universiteit van Iowa. Haar doctoraatsthesis "The Great Wheel: Stages in the Personality of Yeats's Lyric Speaker" ging over de evolutie in Yeats' poëzie. Haar eerste boek behandelt opnieuw de poëzie van Yeats, maar is heel toegankelijk en bedoeld voor jonge studenten: "Myself Must I Remake: The Life and Poetry of W.B. Yeats".
Spivak was regelmatig bezig met zelfstudie en in 1967 kocht ze het boek De la grammatologie van Derrida, zonder iets over de auteur of het deconstructionisme te weten. Ze besloot om het boek te vertalen en schreef er een uitgebreide inleiding bij. De publicatie werd een succes, en haar inleiding werd overgenomen als standaard inleiding op Derrida's filosofie van de deconstructie.[6]
Professorschap (1975–heden)
In 1975 werd ze vast benoemd als professor aan de universiteit in Iowa.[7] Vanaf eind jaren 70 werd Spivak gevraagd voor gastlezingen door verscheidene universiteiten, o.a. de Universiteit van Chicago. Vanaf 1991 was ze gastprofessor in de Columbia-universiteit en in 2007 werd ze daar vast benoemd.
Anno 2025 heeft ze vijftien eredoctoraten, waaronder van de Universiteit van Londen en van Yale. In 2025 kreeg ze de Holbergprijs, een van de belangrijkste prijzen in de geesteswetenschappen ter wereld.[8]
Les in India
Naast haar academische carrière geeft Spivak sinds 1986 les aan kinderen en ongeletterde volwassenen in de regio West-Bengalen. Dit praktische werk zorgt ervoor dat haar theoretische studies begrensd blijven.[2][8]
Vertaalwerk
Spivak vertaalde verscheidene werken uit het Bengaals naar het Engels en uit het Frans naar het Engels. Ze vertaalde meerdere romans van de Bengaalse schrijfster Mahasweta Devi, de poëzie van de 18e-eeuwse Bengaalse dichter Ramprasad Sen, en het werk A Season in the Congo van Aimé Césaire.
Subalterne studies
Concept
Subalternen zijn gekoloniseerde volkeren die uitgesloten zijn van sociale en politieke machtsstructuren. Ze staan aan het passieve einde van cultureel imperialisme en hebben geen enkele vorm van agency. Subalterne studies vormen de kern van historisch onderzoek op het Indische subcontinent vanuit postkoloniaal standpunt (en dus niet vanuit klassiek Westers standpunt).[9]
Vanuit deze optiek schrijft Spivak een reeks kritieken op het imperialisme en het westers feminisme. Ze omschrijft zichzelf als een praktische Marxist-feminist-deconstructivist.[4] Haar ethiek betrekt zich op subalterne volkeren, vooral vrouwen.[10] Ze is een pionier op het vlak van niet-Westerse literaire theorie.[4][6]
Can the Subaltern Speak?
In 1988 publiceerde ze het essay "Can the Subaltern Speak?", waarin ze argumenteert dat het feminisme de rol van de vrouw niet kan loskoppelen van geschiedenis, geografie en sociale klasse.[6] Het essay zelf gaat over het gebrek aan aandacht voor Sati, een hindoeïstische traditie waarbij weduwes meeverbrand worden bij de crematie van hun overleden echtgenoot. Dit gebeurt zowel vrijwillig, als onder groepsdruk, als door regelrechte dwang. In het weinige bestaande onderzoek wordt de stem van de weduwes zelf volledig genegeerd, wat Spivak dus bekritiseert.[8][9]
Postkolonialisme
In 1999 publiceerde ze "A Critique of Postcolonial Reason". In dit boek overloopt ze de grote namen van de Europese metafysica (zoals Kant en Hegel) en toont ze aan dat deze niet alleen subalternen uitsluiten, maar ook actief tegenhouden, en niet volledig als mens zien. Ze noemt het "strafbare onwetendheid" als koloniale structuren bewust in stand gehouden worden.[9]
Strategisch essentialisme
Spivak muntte de term "strategisch essentialisme". Hiermee bedoelt ze een manier om tijdelijke samenwerkingen op te zetten tussen verschillende activistische organisaties. Bijvoorbeeld, een feministische en een queer-organisatie kunnen een overeenkomst sluiten rond een "essentieel" punt, waardoor ze (tijdelijk) samen actie kunnen voeren, zonder elk hun standpunten te verliezen.[11]
Zie ook
- ↑ Encounters with Gayatri Chakravorty Spivak. West Den Haag (30 mei 2025). Geraadpleegd op 29 oktober 2025.
- 1 2 (en) "Critical Intimacy: An Interview with Gayatri Chakravorty Spivak - Los Angeles Review of Books", Los Angeles Review of Books. Gearchiveerd op 1 december 2020. Geraadpleegd op 29 oktober 2025.
- ↑ (en) Katyal, Anjum, ‘I’m a happy old girl’: The Gayatri Chakravorty Spivak 80th birthday interview. Scroll.in (24 februari 2022). Geraadpleegd op 29 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Choudhury, Uttara, Star Indian professor Gayatri Spivak wins $630,000 Kyoto Prize. www.firstpost.com. Gearchiveerd op 28 juli 2012. Geraadpleegd op 28 oktober 2025.
- 1 2 (en) Smith, Dinitia, "Creating a Stir Wherever She Goes", New York Times, 9 februari 2002. Gearchiveerd op 20 maart 2016. Geraadpleegd op 29 oktober 2025.
- 1 2 3 Gayatri Chakravorty Spivak Receives Lifetime Scholarly Achievement Award. MLA Newsletter. Gearchiveerd op 25 mei 2019. Geraadpleegd op 28 oktober 2025.
- ↑ Gayatri Chakravorty Spivak. Inamori Foundation. Gearchiveerd op 16 maart 2016. Geraadpleegd op 28 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Gayatri Chakravorty Spivak Named 2025 Holberg Prize Laureate. Columbia News (29 oktober 2025). Geraadpleegd op 29 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Mambrol, Nasrullah, Key Theories of Gayatri Spivak. Literary Theory and Criticism (7 april 2017). Geraadpleegd op 29 oktober 2025.
- ↑ (en) Columbia University Professor Gayatri Spivak Selected as 2012 Kyoto Prize Laureate in Arts and Philosophy. Kyoto Prize USA. Gearchiveerd op 6 mei 2016. Geraadpleegd op 28 oktober 2025.
- ↑ (en) "Strategic Essentialism", Literary Theory and Criticism Notes, 9 april 2016. Gearchiveerd op 9 maart 2018. Geraadpleegd op 28 oktober 2025.
