Fransje van der Waals

Fransje Willemien van der Waals (Heemstede, 25 februari 1950)^[1] is een (voormalig) Nederlands huisarts, SCEN-arts en hoogleraar.

Van der Waals doorliep de middelbare school in Haarlem aan het Coornhert Lyceum en studeerde daarna van 1970 tot 1978 geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam (UvA).^[2] Vervolgens werkte ze aan een onderzoek aan het National Institute of Health in Bethesda (Maryland).^[2] Ze vestigde zich in 1981 als huisarts in Amsterdam met een praktijk aan de Reguliersgracht, die ze voerde tot 2021.^[2] Dit combineerde ze tussen 1987 en 1999 met de functie Hoofd Vrouwenstudies Geneeskunde bij de UvA en van 1991 tot 1995 met een promotieonderzoek naar het verschil tussen mannen en vrouwen bij gebruik en werking van benzodiazepinen. Ook is ze vanaf 2001 SCEN-arts. Ze richtte in 2003 Health[e]Foundation op, waarvan ze tussen 2003 en 2021 directeur was.^[2] Die stichting zet zich in voor educatieve programma's voor aanstaande medici in bijvoorbeeld ontwikkelingslanden. Als basis gold de bestrijding van hiv, maar in later jaren breidde het palet van de stichting zich uit. In oktober 2014 werd ze benoemd tot hoogleraar Global Health Education aan de faculteit geneeskunde aan de UvA,^[3] tot ze in 2020 met emeritaat ging.

Van der Waals schreef artikelen omtrent de behandeling van gezondheidsproblemen bij vrouwen in een tijd dat de behandeling van ziektes nog altijd gebaseerd was op onderzoek naar dezelfde ziekte bij mannen. Dat resulteerde in een aantal boeken daarover, bijvoorbeeld Het lieve lijf uit 1983.^[4] Ze publiceerde artikelen over deze thema's in tijdschriften Elle, Marie Claire en Santé.

Gedurende de tijd dat ze als huisarts werkte was ze SCEN-arts, waarbij ze ook regelmatig betrokken was in overlegcircuits om hoe om te gaan tussen de theorie en praktijk binnen de euthanasieregelgeving, als ook het verschil in beleid tussen Nederland en de rest van de wereld. Ze kreeg in de 21e eeuw als SCEN-arts te maken met de tegenstelling wilsbekwaamheid versus dementie.

In 2021 ging ze met pensioen, maar bleef zich als vrijwilliger inzetten binnen de gezondheidswereld, bijvoorbeeld bij huisartsenposten en voor vaccinaties.

Ze was dochter van Jacob Cornelis van der Waals en Christine Luise Elisabeth Helene Johanna Adelheid (Tine) Koenigs. De levenspartner van Van der Waals is viroloog Jaap Goudsmit; ze hebben drie dochters.^[2]