Frans Tengnagel
| Frans Tengnagel | ||
|---|---|---|
| Algemene informatie | ||
| Geboortenaam | Frans Gansneb genaamd Tengnagel van de Camp | |
| Geboortedatum | 1576, 1576 | |
| Overlijdensdatum | 1622, 1 december 1623 | |
| Werk | ||
| Beroep | astronoom | |
| Studie | ||
| School/ |
Universiteit van Franeker | |
| Familie | ||
| Echtgenoot | Elisabeth Brahe | |
| Persoonlijk | ||
| Talen | Nederlands | |
| Moedertaal | Nederlands | |
| De informatie in deze infobox is afkomstig van Wikidata. U kunt die informatie bewerken. | ||
Frans Tengnagel (Neede, 2 februari 1576 – Praag, 1 december 1621), eigenlijk Frans Gansneb genaamd Tengnagel van de Camp, was een Nederlands edelman, diplomaat en sterrenkundige.
Levensloop
Frans Tengnagel was een telg van de adellijke familie Gansneb genaamd Tengnagel van de Camp uit Gelre. Deze familie was sedert 1533 woonachtig op de kasteelachtige buitenplaats Huis de Camp[1] bij Neede.
Na in 1593 zijn studie aan de Universiteit van Franeker te hebben voltooid, werkte hij vanaf 1595 bij het observatorium Uraniborg van de Deense astronoom Tycho Brahe, met wiens dochter Elisabeth hij in 1601 trouwde. Aangezien Tengnagel tijdens zijn grand tour contacten wist te leggen met verscheidene adellijke hoven in Europa, was zijn taak in dienst van Brahe vooral diplomatiek van aard: het onderhouden van contacten, om voor Brahe en zijn wetenschappelijke werk sponsors te vinden; wetenschappers werden in die tijd vooral door de Duitse keizer, koningen, hertogen en bisschoppen met wereldlijke territoria gefinancierd. Tengnagel begeleidde Brahe in 1599 naar Praag, waar de Deen tot Keizerlijk Hofastronoom van Keizer Rudolf II werd benoemd[2], en korte tijd een observatorium had in kasteel Benatky bij Benátky nad Jizerou, ca. 30 km ten noordoosten van Praag.
Na de dood van Tycho Brahe in 1601 benoemde Tengnagel zichzelf tot beheerder van diens wetenschappelijk erfdeel, en verkreeg zodoende invloed op het werk van Brahes assistent en latere opvolger Johannes Kepler, door deze slechts rudimentaire toegang te verschaffen tot Brahes aantekeningen. Bovendien dwong hij Kepler, zijn in 1609 verschenen werk Astronomia Nova te voorzien van een negatief gekleurd, door Tengnagel geschreven voorwoord.[3]
Tengnagel onderhield nauwe betrekkingen met de Habsburgse aartshertog Leopold V van Habsburg, die o.a. bisschop was van Passau en aartsbisschop van het Prinsbisdom Straatsburg, alsmede regent van Tirol en Voor-Oostenrijk. Leopold V was in februari 1611 betrokken bij een aanvankelijk schijnbaar geslaagde staatsgreep in Praag. Keizer Rudolf II overleed in 1612 en werd in maart van dat jaar door zijn broer Matthias opgevolgd, nadat deze Praag op de troepen van bisschop Leopold had heroverd. Tengnagel had in dit conflict aan de zijde van Leopold gestaan, en moest zich na de machtsovername door Matthias voor een rechtbank verantwoorden.[4]
Over de laatste levensjaren van Frans Tengnagel is weinig bekend.
Tengnagel was corresponderend lid van de Accademia Nazionale dei Lincei.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Frans Tengnagel op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ Historie. Havezathe de Kamp. Geraadpleegd op 9 januari 2026.
- ↑ (de) Pecho, Carolin (2017). Fürstbischof - Putschist - Landesherr: Erzherzog Leopolds Herrschaftsentwürfe im Zeitalter des Dreißigjährigen Krieges.. Lit Verlag, Berlijn, p. 138. ISBN 978-3-643-13682-4.
- ↑ (de) Staudacher, Fritz (2018). Jost Bürgi, Kepler und der Kaiser.. Verlag Neue Zürcher Zeitung, Zürich. ISBN 978-3-03810-345-5.
- ↑ (de) Ceroni, Jan Petr (circa 1850). J.P.Ceroni's Handschriften-Sammlung 1. Abt. Die Landesgeschichte im Allgemeinen., p. 445. ISBN 978-1-390-49247-7.
