Franciscus Holkema

Franciscus Holkema
Persoonlijke gegevens
Volledige naam	Fransiscus van Holkema
Geboortedatum	1840
Geboorteplaats	Oldeboorn
Overlijdensdatum	1870
Beroep	bioloog, botanicus
Portaal    Biologie

Fransiscus van Holkema (Oldeboorn, 10 mei 1841 – Groningen, 11 juni 1870), bekend als Franciscus Holkema, was een Nederlandse bioloog en vegetatiekundige. Hij deed uitgebreid onderzoek aan de vegetatie van de Waddeneilanden en was in dit opzicht een pionier.

Holkema was een zoon van de Nederlands-hervormde predikant Arjen Buwalda van Holkema en diens eerste vrouw Trijntje Stam. Hij studeerde biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Holkema was in Nederland de eerste die de vegetatie van een plantengeografische eenheid in zijn samenhang bestudeerde, en hij geldt dan ook, volgens het oordeel van de vegetatiekundige Victor Westhoff, als de eerste Nederlandse plantensocioloog. Het vakgebied plantensociologie bestond in die tijd nog niet.

Holkema was van plan in 1870 te promoveren op zijn proefschrift met de titel: De plantengroei der Nederlandsche Noordzee-eilanden, Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en Rottum. Eene bijdrage tot de Flora van Nederland. Hij overleed echter op 29-jarige leeftijd, voor hij had kunnen promoveren. Zijn proefschrift zette Jac. P. Thijsse ertoe aan een betrekking als onderwijzer op Texel te aanvaarden; in het proefschrift van Holkema had Thijsse gelezen dat er op Texel nog veel viel te ontdekken.

Holkema ontdekte in 1868 op Terschelling de "grote veenbes" of cranberry. Hij meldde de vondst van deze van oorsprong Amerikaanse plantensoort als "de schoone nieuwelinge in de Europese flora" onder de oude wetenschappelijke naam Vaccinium macrocarpon, tegenwoordig Oxycoccus macrocarpos.

• Lijst van vegetatiekundigen

• Holkema, F. (1870). De plantengroei der Nederlandsche Noordzee-eilanden, Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en Rottum. Eene bijdrage tot de Flora van Nederland Dissertatie Univ.Groningen. Holkema, Amsterdam.